TR
EN
AR
FR
RU
UR
Geleneksizlik ve demokrasi
Toplum
umuzdaki en ciddi hastalık, gittikçe daha hızlı bir şekilde "geleneksiz"leşmemiz. Düşünce hayatımız da, siyasi ve ekonomik kurumsallaşmamız da, süreklilik unsurları taşımayan kesik kesik parçalar halinde. Kapatılan ve yeni formlarla tekrar kurulan partiler, geleneğine sık sık atıfta bulunulan devlet birimlerine egemen olan davranış kalıplarındaki değişmeler, objektifliğin esas olduğu hukuki çerçevelerde görülen subjektifleşme temayülleri, borsa hareketliliğini bile aşan değer ve kişilik kaymaları, hep ayni geleneksizleşmenin izlerini taşıyor. Gelenek, eğer muhafazakar düşüncenin öncüsü E. Burke'ün dediği gibi bir çok neslin kollektif aklının ortak ürünü ise, geleneksizleşen bir toplum, aslında ayni zamanda ortak muhakeme kabiliyetini yitirmiş bir toplum demektir. Toplu muhakeme kabiliyetini yitirenler ise, biribirlerini mahkum etmeye ve bu mahkumiyetlerin nisbet hesabını yapmaya dayalı bir güç yarışı içine girerler. Bugünlerde, her zeminde, geçmiş ve gelecek mahkumiyetlerin, geçmiş ve gelecek iktidar hesapları ile birlikte değerlendiriyor olmasının temel sebebi de bu.
Konjunktürel güç dengesi ve bu dengeye dayalı iktidar arayışları, ahlaki normların sürekliliğini ve bu sürekliliğin dayandığı kadim erdem arayışını tümüyle devre dışı bırakıyor. Güç nereye doğru kayıyorsa, değerler ve kişilikler de oraya doğru seyrediyor. Sürekli seyir hali de tutarlı ve dayanak noktası belli bir duruşu ortadan kaldırıyor.
Bu seyyaliyet içinde sarsılan ve kaybolmamak için tutacak bir dayanak arayanlar, formlara yeni muhtevalar kazandırmaya yönelik bir çaba içine giriyorlar. Son günlerde demokrasi konusunda yoğunlaşan toplantı, konferans ve tartışmaların özünde böylesi bir çabanın izlerini görmek mümkün. Statik bir iyi olarak yorumlanan demokrasi konusunda sağlanacak bir ortak zeminin toplumsal kayışı durduracağı düşünülüyor.
Meselenin en ürkütücü yanı da, bu dürtünün bizatihi kendisi. Çağdaş siyaset felsefesinde muhteva ve biçimiyle ilgili tartışmaların sürdüğü demokrasinin, topluma, ulaşılması gereken statik bir iyi olarak takdim edilmesi ve meselenin bu noktada odaklaşması siyasi düşünce ve kültürümüzdeki geleneksizliğin bir yansıması olarak görülmeli. Batı toplumları temsili demokrasinin bunalımlarını aşmaya çalışırken, biz, kimi zaman özgürlüğümüzü, kimi zaman kamu güvenliğini, kimi zaman da insan haklarını garanti altına alacağını düşündüğümüz demokrasiyi kutsamakla meşgulüz.
Aslında, demokrasi kutsanacak bir şey olarak görüldüğü zaman gerçek anlamını da yitirmeye başlar. Bugün demokrasi ile başlayan birçok siyasi söylemin otokratik bir politikanın demagoji aracı haline gelmesi de, bu tür siyasi kavramların, muhteva tartışmasından yoksun olarak siyasi literatürün merkezine yerleşmiş olmasındandır. Özgürlük, güvenlik ve insan hakları gibi felsefi derinliği haiz kavramları tanımlamaya yeterli olmayan demokrasi onu garanti altına da alamaz.
Muhteva ile biçim arasındaki hiyeraşik ayrım farkedilemediğı zaman genellikle muhteva biçime feda edilir. Bugün de maalesef değer-yüklü muhtevaların, biçim-yüklü mekanizmalara göre tanımlandığı bir dönemde yaşıyoruz. Demokrasinin gittikçe daha fazla biçimsel bir nitelik kazanmasından şikayetçi olanlar, herşeyden önce mekanizmaları aşması gereken değerlerin muhtevasını tekrar dokumak zorundadırlar.
Bizim siyasi hayatımızda belki de süregelen tek gelenek var; bir işin yapılmasından çok yapılıyor görüntüsüne ağırlık verilmesi. Türkiye'ye demokrasiyi getiren siyasi irade, halkın gerçekten siyasete katılmasından çok, katılıyor gibi yapmasını arzu etmişti. 1946 seçimlerinde uygulanan açık oy gizli tasnif saçmalığının en açıklayıcı sebebi budur.
Elli sene sonra bugün yapılmak istenen de aslında bundan başka birşey değil. Türkiye'nin, demokrasi ile yönetilen tek Müslüman ülke olma argümanını destekleyecek kadar ve bu konuda Avrupa aile fotoğrafından kopmayacak kadar bir katılım yeterli görülmektedir. Dolayısıyla halktan da beklenen, siyasete katılıyor gibi yapıp ama aslında siyasi iktidarı belirleyecek bir ağırlık ortaya koymamasıdır. Bu gerçek değişmedikçe, demokrasiyi kutsamak ve her türlü erdemi demokrasinin biçimsel sınırlarına indirgemeye çalışmak, siyasi kültürümüze de, siyasi düşüncemize de, yeni ufuklar katmayacaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.