TR
EN
AR
FR
RU
UR
Güç potansiyeli ve stratejik planlama II
GEÇEN
yazımızda bir ülkenin güç potansiyelinin sabit ve değişken unsurlarını tahlil etmiştik. Bugün de bu unsurların diplomatik kullanım biçimlerini belirleyen stratejik planlama ve siyasi irade üzerinde duralım. Güç formülündeki sabit ve değişken unsurlar birbirlerini toplam olarak etkilerler. Yani tarihi, coğrafi ve demografik unsurların bir diğeri üzerindeki etkisi toplam güce yaptıkları etki ölçüsündedir. Bunun için formülde toplama işareti ile gösterilmişlerdir. Stratejik planlama ve siyasi irade ise bütün bu unsurları çarpan etkisi ile etkiler. Yani bir ülkenin sabit ve değişken unsurları ne ölçüde büyük avantajlar sağlarsa sağlasın, stratejik planlaması ya da siyasi iradesi yeterince güçlü ve tutarlı şekilde devreye giremeyen ülkülerin güç oluşturmaları imkansızdır. Hatta bazen menfi stratejik planlama ve siyasi iradenin oluştuğu durumlarda eski çarpan dolayısıyla sabit ve değişken unsurların toplam güç üzerindeki etkileri negatif olarak gerçekleşir. Mesela I. Dünya Savaşı'nda özellikle Kafkasya ve Filistin cephelerindeki stratejik planlama yetersizliğinin yol açtığı felaketlerin Osmanlı Devleti'nin güç profilini eski çarpan etkisiyle büyük ölçüde dumura uğratmış olması bunun çarpıcı bir misalidir. Allahüekber dağlarında yetmiş bin askerin donarak ölmesi kötü bir stratejik planlamanın değişken bir unsur olan askeri birikimi çarpan etkisiyle zaafa uğratmasının en acı misallerinden biridir. Ayni bölgede bir kaç sene sonra Kazım Karabekir tarafından gerçekleştirilen ve Kars ve Ardahan bölgesinin kurtarılmasını sağlayan doğu harekatı ise yenik düşmüş bir devletin son derece zayıflamış olan askeri birikim unsurunun doğru ve tutarlı bir stratejik planlama ile nasıl normal güç profilinin üzerinde bir performans göstermiş olduğunun güzel bir misalidir.
Aynı şekilde II. Abdülhamid dönemindeki siyasi irade oluşumunun sağladığı diplomatik araçların ülkenin tarihi ve coğrafi sabit verilerini artı çarpan etkisiyle etkileyerek bölünmeyi engellemiş olduğu da aşikardır. Buna mukabil siyasi irade bunalımın yaşandığı II. Meşrutiyet dönemindeki dalgalanmaların ayni sabit ve potansiyel verileri nasıl eksi çarpan etkisiyle etkileyerek tarihin en uzun dönemli devletinin sonunu getirmiş olduğu da bir gerçektir.
Weimar Cumhuriyeti ile Hitler dönemi Almanya'sı arasındaki güç farklılaşması da ayni sabit ve değişken unsurların stratejik planlama ve siyasi irade ile nasıl farklı bir güç profiline yol açabileceklerinin diğer çarpıcı bir misalidir. Bunu bölgemizden bir misalle de örnekleyebiliriz. Suudi Arabistan'ın güç profilindeki en önemli unsuru olan petrol-merkezli ekonomik potansiyel değişkenin Faysal dönemindeki siyasi irade oluşumu ile nasıl önemli bir güç unsuru haline gelmişken daha sonraki dönemlerde siyasi irade yetersizliği dolayısıyla nasıl bir yıpranma yaşamış olduğu da bir gerçektir.
Özetle, bir ülkenin güç profilindeki ağırlığı, sabit ve değişken verilerinin stratejik planlama ve siyasi irade çarpanları ile belirlenmesi sonucu ortaya çıkar, iyi bir stratejik planlama ve siyasi irade oluşumu sabit ve değişken unsurları zayıf bir ülkeye kendi potansiyelinin üzerinde bir güç oluşumu sağlarken, tutarsız bir stratejik planlama ve zayıf bir siyasi irade potansiyeli güçlü bir ülkenin kendi ölçeğinden daha düşük seviyelerde bir güç profiline sahip olmasına yol açabilir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.