TR
EN
AR
FR
RU
UR
Meşruiyyet yabancılaşması ve iç bütünlük
Bir
devleti ve siyasi sistemi ayakta tutan en önemli unsur, bu devletin insan unsurunu oluşturan vatandaşlar ile devlet arasındaki meşruiyet ilişkisinin başka bir siyasi otoritenin gölgesi olmaksızın sürebilmesidir. Bir devletin iç siyasi meşruiyeti ile dış siyasi egemenliği arasındaki hassas ayar da bu temel unsura bağlı olarak şekillenir. Bu açıdan bakıldığında, Osmanlı Devleti'ni çöküşe götüren sürecin başlangıcı, devletin tebası olan gayrimüslim nüfus üzerinde yabancı bir ülkenin dolaylı himayesini kabul eden Küçük Kaynarca Anlaşması'dır. Böylece çift yönlü bir güvenlik alanı tahayyülatı gelişmeye başlamış ve gayrimüslim nüfusun devletin merkezi otoritesi ile olan meşruiyet bağları çözülmeye başlamıştır. Bu anlayış yayıldıkça Ortodokslar üzerinde Ruslar'ın, Katolikler üzerinde Fransızlar'ın, Protestanlar üzerinde de İngiliz ve Amerikalıların müdahil olmaya başlaması ile birlikte devletin iç meşruiyetini dokuyan vatandaşlık bağına alternatif olan dış ilişki biçimleri gelişmeye başlamıştır. Devletin dış egemenlik alanında gösterdiği her zaaf içerdeki insan unsurunun dış himaye duygusunu pekiştirmiş ve devletin merkezi ile olan ilişkileri zaaf gösteren dini ve etnik grupların kopuş sürecini hızlandırmıştır.
Daha sonra Boşnak, Arnavut ve Arap unsurlardan oluşan Müslim tebanın Osmanlı Devleti'nden kopuşu da, iç yabancılaşma ile dış egemenlik zaafı arasında görülen benzer bir ilişki ile söz konusu olmuştur. Bu zaaf Osmanlı Devleti'nin kaçınılmaz çöküşünü beraberinde getirmiştir.
Devletle olan meşruiyet bağını zaafa uğratan iç yabancılaşmanın en belirgin göstergesi azınlık psikolojisinin yaygınlaşmasıdır. Azınlık psikolojisi zamanla iç asabiyetleri körükleyen bir toplumsal rahatsızlığın hızla yayılmasına yol açar. Bu iç asabiyetlerin oluşturduğu gerilim alanları ile devletin dış egemenlik zaafının aynı döneme rastlaması, değişik toplum kesimlerinin devletin merkezinden çok diğer dış siyasi otoritelerle ilişki içine girmesi sonucunu doğurur. Bu andan itibaren de geçen yazımızda Lawrence denklemi olarak adlandırdığımız bir süreç çözücü bir etki oluşturmaya başlar.
Apo ve PKK'nın Avrupa'ya yönelik himaye talepleri ve Avrupa ülkelerinin bu talepleri biraz da uluslararası hukuku öne sürerek yeni siyasi unsurlar haline dönüştürmeye başlamaları bu açıdan son derece dikkat ve teeni ile takip edilmesi gereken gelişmelerdir. Son yıllarda Türkiye'deki iç istikrarsızlıklar ve kutuplaşmalar söz konusu olduğunda ısrarla kullanılan istatistiklerde Türkiye'de yüzde otuzu aşan Kürt, yüzde yirmibeşi aşan Alevi azınlık olduğunun sürekli olarak vurgulanması dikkat çekicidir. Etnik ve mezhep temelli bu iki azınlık kategorisi düşüldüğünde bu istatistiklerde çoğunluk olarak gösterilen Sünni-Türk kategorisinin de aslında bir tür azınlık durumuna indirgendiği göze çarpmaktadır. Bu tür azınlık psikolojilerinin oluşturulduğu ve iç asabiyetlerin tırmandırıldığı bir toplumun iç bütünlüğünü sürdürebilmesi de, atılım gücü gösterebilmesi de mümkün değildir.
Onun içindir ki, PKK terörü ve İtalya aleyhine gösterilen tepkilerin, karşı grup ve azınlık psikolojilerinin oluşmasına yol açmamasına özel bir itina gösterilmelidir. Önemine binaen tekrar vurgularsak yapılmak istenen şey, yeni azınlık kategorileri çıkartılarak, bu azınlık kategorilerinin varlıklarını tebası oldukları devletten çok, Avrupa'nın uluslararası hukuk normlarına bağlı görmelerinin sağlanmasıdır. Avrupa ülkeleri bu niyet içinde olmasalar dahi, bu gelişmenin getirdiği unsurları dış politika yapımlarında rahatlıkla kullanabilecek bir esnekliğe sahip olmaktadırlar.
Bu noktada bizi endişeye sevkeden husus Avrupalıların niyetlerinden çok, iç siyasi meşruiyet bağlarının yıpranmaya devam etmesidir. Avrupa ülkelerinin tavırlarına ne kadar kızılırsa kızılsın, bu kızgınlık Türkiye'den Avrupa insan Hakları Mahkemesi'ne yönelen müracaatlarda görülen olağanüstü artışı izah etmeye yetmez. Bu müracaatlar hem iç hukuka olan güvensizliğin hem de bir tür meşruiyet yabancılaşmasının göstergeleridir.
Dış ilişkilerdeki zaaf unsurlarının iç yapıyı etkilememesinin asgari şartı toplumun geniş kesimlerinin birbirleriyle ve iç siyasi ve sosyal yapı ile yabancılaşmamasıdır. Toplumun geniş kesimlerinin değer verdiği ortak kültür sembollerinin zayıfladığı bir dönemde dış güçlerin iç azınlık psikolojilerini stratejik araçlar olarak kullanması kolaylaşır. Son helikopter kazasında şehit düşen üsteğmenin annesinin ve eşinin örttüğü başörtüsünün hâlâ bir tahkir ve tehdit unsuru olarak görülmesinin toplum vicdanında doğurduğu çelişkiden kaynaklanan iç bütünlük ve meşruiyet zaafı, belki de Avrupa ülkelerinin tavırlarından çok daha sarsıcı etkiler yapmaktadır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.