TR
EN
AR
FR
RU
UR
Mikrokozmos ve varlık bilinci
Bugünlerde
sinemalarda böceklerin yakın plandan çekilmiş hayatlarını konu alan son derece çarpıcı bir belgesel film oynuyor: Microcosmos. Hiçbir insan görüntüsünün ve sesinin yer almadığı filmde mikrokozmik alemin sırları etkileyici ve düşündürücü bir üslup içinde sunuluyor. Bu alemden yansıyan görüntüler insanı alem içre alemin sırrına alıp götürüyor. Alışkanlıkların ördüğü gaflet perdesi her an yanıbaşımızda, ya da şuursuzca adımladığımız toprağın derinliklerinde yaşanmakta olan sayısız mucizenin bir parçası olduğumuz gerçeğini bize unutturuyor. Her gün değişik vesilelerle kutsadığımız modernite, bize sunduğu sanal dünya ve sığ tüketim kalıpları karşılığında bizi beton duvarlardan, internet koridorlarından, ayaktan ayağa dolaştıkça dünyanın dört bir yanındaki insanları heyecanlandıran futbol topundan, atıldığı yeri kasıp kavuran füzelerden ayıran yegane özü bizden koparıp alıyor: Varlık bilinci.
Ne varoluşumuzun sırrını sorabiliyor; ne de bu sırra nüfuz eden metafizik alemin kapısını aralayabiliyoruz. Bu alemden bizi koparan modernite yine kendi araçlarıyla bizi o aleme yaklaştıran bir film ile neredeyse günah çıkartıyor. Dolayısıyla da onun istediği kadar mikrokozmosun sırlarına dalarken, onun istediği kadar kozmos ile ilgilenebiliyoruz. Filmi seyrederken sizi büyüleyen film teknolojisinin ulaştığı seviye çoğu zaman o mikrokozmosun nasıl bir gerçeklik dünyası olduğunu algılamanızı bile engelleyebiliyor.
Halbuki sarı çiçekle konuşan Yunus Emre'nin, sazlıktan koparılan neyin çıkardığı seste kendi varoluşunun sırrını arayan Mevlana'nın, kokulu çiçekleri kız kardeşi, ceylan ve kartalları erkek kardeşi gibi gören kızılderili şefi Seattle'ın, seher vakti tabiatın zikrini seyrederek kendi varoluşunun künhüne varmaya çalışan saf Anadolu insanının mikro ve makrokozmosun gerçeklerine nüfuz edebilmek için ne üstün film teknolojisine, ne yakın çekim kameralarına, ne de ses düzenlemelerine ihtiyacı vardı. Vızıldayan bir arıda, yuvasına tane taşıyan bir karıncada, seheri haber eden bir kuşun ötüşünde kendisinden bir parça buluyor ve kozmosun her düzeyiyle bütünleşebiliyordu.
Varlık bilincinden kopan insanın içine düştüğü dört köşeli ve derinliksiz dünya seheri tanımayan, İbrahimi dilde batışı ile tanrısallığı sona eren güneşin sırrına eremeyen, geceyi eğlenceyle, gündüzü trafikle özdeşleştiren bir dünyadır. Tükettikçe varlığının değeri artan, tüketemediği zaman da sosyal çevresi ile yabancılaşan ve bu yabancılaşmanın sonucu tabii ve sosyal kozmolojiden kopan bir insandır seküler ve modern hayatın öngördüğü insan tipi.
Bu anlayışın dar ve sınırlı mücadele alanından kopmadıkça kendinizi farketmeniz de mümkün değildir. Filmin belki de en etkileyeci bölümleri kozmik düzlemler arasındaki relativitenin vurgulandığı bölümler. Bizim için tatlı bir serinlik ifade eden bir yağmur tanesi, küçük bir karınca için büyük bir afet anlamına gelebiliyor.
Hele bir sahne var ki, bana şu anda üzerimize empoze edilmekte olan sığ çatışmanın çarpıcı bir şekilde sembolleştirmesi gibi geldi. Bu sahnede yakın çekimde bir böcek muazzam büyüklükte bir kütleyi taşımaya çalışıyordu. Bu kütle bir yere takıldığında da ne olduğunu bile anlayamadığı bu engeli aşabilmek için büyük bir mücadele azmi sergiliyordu. O sahneyi seyrederken bu canlı için bütün hayatın ekseninin o mücadeleden ibaret olduğu izlenimini elde ediyorsunuz. Tam o esnada kamera uzaklaşıyor ve seyreden mücadelenen küçük bir yolun çok küçük bir parçasındaki küçük bir varlığın hayat kesiti olduğunu farkediyorsunuz.
O mikrokozmik düzlemde çok önemli ve anlamlı gelen bir çatışma algılaması o düzlemden uzaklaştıkça ve o düzlemin bütün unsurlarını kapsadıkça akan hayatın küçük bir parçası haline geliyordu. Bugün dünyayı ve akan bir tarihi başörtüsünü yasaklayan bir kıyafet düzenlemesine indirgeyenler, içine kapandıkları dünyanın kalıplarını aşamayan ve bütün varlıklarını bu anlamsız yasaklara dayalı mücadeleyle sınırlayan mikrokozmik bir düzlemi yansıtıyorlar. Aynen bir asır önce ilerlemeyi sarığı çıkarıp fesi takmak olarak gören İL Mahmut dönemi aydınlarının zihniyeti ya da sokakta sakal avına çıkan Deli Petro uygulamaları gibi.
Bugün herkesin bu mikrolaşma temayülünden kurtulması gerekmektedir. Mikro düzlemdeki tehdit algılamaları makro düzlemdeki ufukları karartmaktadır. Her şey yok edilebilir; ancak insanın varlık bilinci arayışı durdurulamaz. İslam her şeyden önce bu varlık bilincine ulaşma yoludur ve bu anlamda kendine tâbi olan insanı mikro çatışmaların önüne koyacağı her engeli aşacak bir güçle donatır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.