TR
EN
AR
FR
RU
UR
Zafer-Bozgun Gelgiti
Millet
olarak ilginç bir psikolojik yapıya sahibiz. Zafer sarhoşluğu ile bozgun psikolojisi arasında gidip gelen bir yapımız var. Ne bunalımlı durumlarda kademeli bir şekilde geri çekilip tekrar yeni bir düzenleme ile atağa geçmeyi, ne de başarılı bir performans sonrasında zafer sarhoşluğuna kapılmaksızın elde ettiğimiz mevzileri korumayı bilebiliyoruz. Bu durum özellikle kendimize kaybettiğimiz anlarda tam bir bozgun havasına bürünüyor. Belki de Tuna boylarında kaybettiğimiz 93 harbinden sonra Yeşilköy'e kadar düşmanı durduramamamız, Makedonya'da başladığımız Balkan harbinde ancak Çatalca hattında yeniden bir savaş düzenine dönebilmemiz hep bu psikoloji ile ilgili. Son yıllarda diplomaside de ayni gelgiti yaşıyoruz. Türk dışişleri politikası yine psikolojik gerilimlerin tesiri altına girmiş bulunuyor. Aşırı iyimser bir havadan son derece kötümser bir havaya neredeyse günlük dalgalanmalar halinde geçiliyor.
Bir ulusal şenlik içinde başladığımız AB serüvenin her safhasında aşırı bir zafer havası ile bir bozgun pisikolojisini kısa arılıkla yaşayageldik. İstediğimiz her şeyi elde ettiğimizin Başbakanımız tarafından ilan edilmesinden kısa bir süre sonra AB tarafından dışlanmamızı tam bir bozgun tepkisi ile karşıladık. Ne rasyonel bir yeniden muhasebe süreci başlatabildik; ne de önceden belirlenmiş stratejiler çerçevesinde ayarlı taktikleri devreye sokabildik. Zaferi de, bozgunu da stratejik bir zihniyetle değil, siyasi bir söylem ile yorumlamaya çalıştık, AB ile girişilen tek yanlı deklaratif ilişki yine tek yanlı bir kötümserlikle noktalandı.
Şimdi benzer bir süreci ABD ile ilişkilerde gözlemeye başladık. Başbakan'ın ABD seyahati Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir bahar havası şeklinde takdim edilerek yine istedimizi aldığımız şeklinde deklaratif bir tavır sergilendi. Aslında son gelişmelerden sonra, Türkiye-ABD ilişkisinde belki de en kritik safhalardan birine girildi. AB ve İKÖ'den ayni anda dışlanan, KEI, ECO ve D-8 gibi projeleri etkin bir şekilde hayata geçiremeyen Türkiye'nin dış politika alternatiflerinin daraldığı bir dönemde ABD ile bu yoğunlukta ilişkiye girmesi karşılıklı bir bahar havasından çok tek taraflı bir rüzgar havasını beraberinde getirebilir.
Bir ülke için en sakıncalı durum tek bir stratejik seçenekle karşı karşıya olduğu intibaı verilerek girişilen ilişkilerdir. Sizin hareket alanınızın kısıtlandığı, karşı tarafın elindeki kozların ise maksimize edildiği bir dönemde girişilecek ilişkide rasyonel bir diplomasi uygulamak mümkün değildir, çünkü diplomatik ilişkilerde ilişkinin temel parametreleri dış politika seçenekleri daha fazla olan tarafça belirlenir. Bu konuda gösterilen her zaaf stratejik esnekliğinizi biraz daha yok eder ve neticede diğer tarafın onaylamadığı hiç bir dış politika adımını atamaz hale gelirsiniz.
Nitekim gelişmelerin bu yönde seyrettiğine dair emareler artmaktadır. Bir taraftan Türkiye'nin jeopolitik önemini artık eskimeye yüz tutmuş bir söylem olarak tekrarlayan ABD yönetimi diğer taraftan Kıbrıs meselesinin çözülmesinden memnun olacağını vurgulamış ve tam bir yönlendirme üslubu ile nasihatler vermiştir.
Dış politika esnekliğinin zayıflığı Başbakan'ın üslubuna da yansımıştır. Yurda dönüşte ABD'nin Türkiye'nin iç siyasetine olan güvenini tazelemiş olduğunu söylemesi, iç ve dış siyaset arasındaki hassas ilişkinin bu yönlendirmeden etkilenmekte olduğunu göstermektedir. ABD'nin parti kapatma ile ilgili görüşlerini bir müdahele olarak görenler, öncelikle Başbakan'ın bu uslubundaki teslimiyetçiliği sorgulanmalıdırlar.
Türkiye süratle içinde bulunduğu bozgun psikolojisinin etkisinden kurtulmak zorundadır. Başbakan Mesut Yılmaz'ın CNN'deki konuşmasına da yansıyan savunmacı ve zaaf yüklü söylem terkedilmelidir.
Gittikçe yaygınlaşan bu söylemin arkasında iç siyasette kendine ve toplumuna güvenemeyen bir psikolojinin izleri vardır, iç siyasetteki yersiz gerginlikler ve toplumu bölen tehdit algılamaları aşılmadıkça, dış politika seçeneklerini artırmak ve rasyonel bir diplomasi uygulayabilmek mümkün değildir.
Türkiye'nin zayıf karnını tesbit eden dış aktörler sürekli olarak ayni nokta üzerinde darbe vurmaya çalışmaktadırlar. Siyaset yapımcıları en azından bu zayıf karnı göstermeme konusunda basiretli davranmalıdırlar.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.