Hz. İbrahim aşkına

Urfa''daki toplantıda dikkat ederseniz Diyanet İşleri Başkanlığı yok. Ne Din İşleri Yüksek Kurulu''ndan, ne de Haseki Eğitim Merkezi''nin değerli hocalarından da kimseyi göremiyoruz. Aynı şekilde Türkiye''nin yüzakı kabul edebileceğimiz, İslâm Ansiklopedisi gibi büyük ve tarihî bir yayını gerçekleştiren Türkiye Diyanet Vakfı yetkilileri olmadığı gibi, bu ansiklopedinin bilim heyetlerinden de kimse göze çarpmıyor Urfa toplantılarında. Varsa yoksa bir Urfa müftüsü. İşte o kadar.

Bu yazıyı kaleme alırken, henüz daha sempozyumlar başlamamıştı. Vali, bakan ve belediye reisinin, yani resmî protokolün dışında gözümüze en çok ilişen kişi ise Prof. Dr. Mehmet Aydın. Televizyonların marifeti mi bilmiyorum. Üç-beş yazar, gazeteci, kültür adamı ve gönüllü kuruluş temsilcileri!.. İlk iki gün için söylüyorum, hiç olmazsa İlâhiyat Fakülteleri''nin Dinler Tarihi kürsülerinden kimler vardı orada? Yani hiç olmazsa Hıristiyanlığı (Katoliklik, Protestanlık ve Ortodoksluk) ve Mûseviliği tarihî süreç olarak bilen, o dinlere ilişkin yorum farklarından haberdar bulunan kimler vardı Urfa toplantılarında? Ne yazık ki şu an için, böyle bir bilgiye sahip değiliz.

Gördüğüm kadarıyla, "cedd-i Enbiyâ" olarak kabul edilen Hz. İbrahim (as) hakkındaki bu tarihî toplantı, televizyon ve gazeteler tarafından büyük bir kamuoyu dopingine dönüştürülerek sunuluyor. Bol bol görsel malzemeler, ıssız ve bâkir tarihî topraklar, sürekli tekrar edilen "hoşgörü" kavramı ve Hz. İbrahim Aleyhisselâm "ortak payda"sında dinlerin birbirine yakınlığı!.. Zaten toplantının amacı da burada toplanıyor. Farklardan ziyade, üç dinin birbirini teyid eden taraflarının öne çıkarılması.

Yeryüzünün İslâm dışındaki kitabî iki dininin rûhanî liderlerine ev sahipliği yapmak, hiçbir komplekse kapılmadan onlara kucak açmak ve kendilerini olduğu gibi ifade etmelerine zemin hazırlamak. Ayrıca da, klâsik Türkçe bir deyime dönüşen "Halilibrahim sofraları" ile ikram ve izazda bulunmak. Kuşkusuz bunlar, kendinden emin bir toplum ve kültüre yakışan davranışlar.

Ne var ki burada, iki önemli hususa daha temas etmeden geçemeyeceğim.

Urfa toplantılarında Hristiyanlık ve Mûsevilik, resmî ruhanî kurum yetkililerince temsil olunurken, ne yazık ki İslâm''ın böyle bir konumu göze çarpmıyor. Her ne kadar Şiîlik''te olduğu gibi Sünnilik''te ruhânî bir sınıf bulunmasa da, hiç olmazsa Diyanet İşleri Başkanlığı''nın resmî temsil hüviyetiyle bu toplantılara ev sahipliği yapması arzu edilmez miydi? Bu boşluğa özellikle dikkati çekmek istiyorum.

Kültürler Arası Diyalog, diğer ve asıl ifadesiyle Dinler Arası Diyalog Platformu!.. Platformun başında da Mehmet Aydın!.. Ama kimlerden oluşuyor bu platform bilmiyoruz. Toplantıya katılan yüksek dinî temsilcilerin uluslararası kişilikleri de bulunduğu için olsa gerek, Kültür ve Turizm Bakanlıkları da ister istemez bu faaliyete destek oluyorlar. Bu arada Sadi Somuncuoğlu yerine, Diyanet''ten sorumlu Bakan''ın burada olması gerekmez miydi?

Ayrıca Asya Holding ile Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı var.

Toplantının asıl sahibi, sorumlusu ve İslâmiyet adına diğer dinler karşısında temsil hüviyetiyle kendini arzeden kuruluş da Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı. Sonuç: Burada, mütekabiliyet noktasında ciddi bir dengesizlik okunmuyor mu, ne dersiniz? Diyanet yok anladık ama; kendi dinleri kadar İslâmiyet''i de iyi bildiğinden emin olduğumuz bu yüksek din temsilcilerinin karşısına, biz İslâmiyet''i nasıl arzı endâm ettiriyoruz? Ben bu heyeti şahsen merak ediyorum. Hrıstiyanlık ve Mûsevilik hakkında söz söyleme gücünü hâiz ve, böylesi platformlarda İslâm''ı anlatabilecek yüksek vasıflı heyeti yani.

Diyalog ve hoşgörü ama!..

İnanır mısınız, bu nokta tam bir facia bizim için!..

Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı değil de; Diyanet İşleri Başkanlığı, ya da Türkiye Diyanet Vakfı ileri gelenleri bu toplantılara ev sahipliği yapsa da, gene sonuç değişmezdi. Çünkü Türkiye Müslümanları kadar, İlâhiyat Fakülteleri kadar, devlet ve hükümet ileri gelenlerinin kafasında da böyle bir soruna asla yer yok. Biz kendi dışımızı ne bilir, ne de merak ederiz. Avrupa''da ve Balkanlar''da Türkler, farklı dinler karşısında ne yapar, kimse bunu düşünmez. Ama geleceğin Türkiyesi, kendi dışındaki din ve kültürleri yakından tanımak ve onlara İslâm''ı anlatacak bir suplekse behemehal vermek mecburiyetinde. İlahiyat Fakülteleri ile Diyanet''in, yepyeni bir silkiniş içine girmesi gerekiyor bu alanlarda.

Mevzi düşünmenin, kendi içine kapanık yaşamanın sonu çoktan geldi, farketmiyor muyuz?

Böylesi yüksek sorumluluklarla hareket etmediğimiz için de, ister istemez popülist yaklaşmak durumunda kalıyoruz meselelere. Hoşgörü güzel; fakat bilimsel bilgi, ciddi müzâkere ve diyalog ondan daha güzel bir erdem. Hani nerede Türkiye''nin bu sınıfları?