Abant sonrası
Ahmet RıdvanYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 10/07/1999, Cumartesi • Yeni Şafak Haber Merkezi
Fethullah Hoca ve cemaati etrafında üretilen spekülasyonların ardından, bugün Abant''ta ciddi bir toplantı gerçekleştiriliyor. İİlki geçen yıl yapılan ve kamuoyu tarafından da haklı bir tasvibe mazhar olan Abnt toplantılarının asıl amacı, ekole yönelik olumsuz izlenim ve kuşkuları gidermeye çalışmaktır. Yani ileri gelen ülke aydınları ile müşterek bir platformda buluşarak onların önyargısız şehâdetlerini temin, ve buradan hasıl olacak atmosferi üçüncü çevrelere transfer denemelerine girişmektir.
Kuşkusuz bu tür faaliyetlerin büyük bir faydası var. Düşünce hayatımız ve dinî telâkkilerimiz, böylesi yüzyüze gelişlerle zenginleşecek. Fakat hasıl edeceği faydaya rağmen, cemaatin içinden geçtiği sorunlara buralardan bir çare üretilebilir mi, işte bundan emin değiliz.
Geçen yazımızda da işaret etmeye çalıştığımız gibi, devrevî olarak karşılaştığı sorunların aşılması noktasında cemaat, elinde olmayarak sürekli aynı yöntemlere başvurmaktadır. Kendine yönelik haksız isnadlar karşısında, "Hayır biz sizin iddia ettiğiniz gibi değiliz" anlamını üretmeye matuf bir yol izlemektedir. Burada kullanılan yegâne argüman da, genellikle, ülkenin ileri gelen aydın sınıflarının şehâdetlerini sağlamak oluyor. Bakın, onlar bizden rahatsız değiller. Onlar bizden, sizin gibi kuşku duymuyorlar. Bizimle beraber gözükmekte sakınca görmüyorlar. Eğer hizmetlere ön yargısız yaklaşırsanız, altında-üstünde ne var görürseniz, sizin de kuşkularınızın izale olacağından eminiz vs.
Hizmetler adına üçüncü şahıslardan alınan demeçler, Orta Asya''daki okulları ziyarete götürülen gazeteci ve aydın sınıfların izlenimleri, televizyon programları, Abant tarzı toplantılar, Ramazan iftarları vs. Hep bu anlamı üretmeye dönük faaliyetler olarak algılanıyor.
İşte bizim de söylemek istediğimiz husus bundan sonra başlıyor:
Birincisi şu: Tasviplerini almaya ve şehadetlerini temine çalıştığı bazı aydın sınıflar, ne kadar acıdır ki, bugün cemaatin omuzlarında ağır bir yük teşkil etmeye başlamıştır. Bazı önyargılı çevreler, mevcut alelâde ilişkilerin altında dahi derin mânâlar aramaya kalkışabilmektedirler. Cemaat yönetimi bunun farkına varmakta çok, ama çok gecikmiştir.
İkincisi ise daha önemli: Normal demokratik sistem içerisinde büyüyen ve toplumsallık vasıfları kazanan her hareket, elinde olmayarak "siyasal bir nesne ve özne" olmaya da başlamış demektir. Fethullah Hoca ekolünün konumu, yıllardan beri böyledir. 1995 başlarında kendine yönelik icbarlar karşısında, ekol azçok bu konumunun farkına varabilmiştir.
Bu arada büyüyen toplumsal nesneler ister istemez siyasal bir ağırlığa, bir yaptırım gücüne de ererler. Ama aynı derecede de siyasal yaptırımlara açık hale gelirler. Bu durum kaçınılmazdır. Bu aşamada toplumsal grupların bağımsız irade ve tercihleri giderek azalır; halin icabı olarak kabul edebileceğimiz yeni davranış biçimleri ortaya çıkmaya başlar.
Okul, dersane, ticaret, faizsiz bankacılık, gazete, televizyon ve muhtelif vakıflar biçiminde kendisini tezahür ettiren faaliyetler; hem mevcudun korunması, hem yeni gelişmelerin temini bakımından devlet ve hükümetlerle iç içeliği zaruri kılar. Yani ekolün doğuş şartlarındaki eleştirel tutum kademe kademe geri çekilmeye, işbirliği ve güven temaları daha bir öne çıkarılmaya başlar. Hele bir de eldeki başarılı hizmetlerin uluslararası alana taşındığı durumları düşünün siz!.. İşte Fethullah Hoca cemaatinin ulaştığı aşama!.. Öyleyse içerideki dengelerin yanı sıra; dışarıdaki dengeleri de göze almak durumundasınız demektir.
Türkiye''de yaşadığımız demokrasi azalmaları, fikir hak ve hürriyetlerindeki daralmalar hepsi kabul!.. Bize göre cemaatin karşılaştığı sıkıntı sırf buralardan kaynaklanmıyor. Daha ötede, cemaatin temsil ettiği dinî telâkkinin şöyle veya böyle olmasında da değil asıl problem. Ya nerede?
Doğrudan doğruya, hizmetin ulaştığı büyüme hacminde.
Sistem demek istiyor ki, böyle total bir büyüklük halindeki varlığından rahatsızım. Cemaatin buna verdiği cevap ise daha farklı: Bizim lâiklik konusunda sizin iddia ettiğiniz gibi herhangi bir saplantımız yok!.. Kaldı ki bizden, işte dış âlem bile rahatsız değil. Papa ile ilişkiler, dinler arası diyalog faaliyetleri, ABD''ye yakın tutumlar vs.
Cemaatin yüzyüze kaldığı katı gerçek ancak böyle özetlenebilir.
Soru: Türkiye''de beklendiği biçimiyle, normalizasyon süreçleri işlemeye başlasa bu sorun aşılır mı?
Cevap: Kısmen ve geçici olarak aşılabilir. Fakat bütünüyle değil!..
Burada bizim tesbitlerimize göre, ekolün varlığını bir bütün olarak muhafaza yerine; müstakil organ ve açılımlar olarak kendisini bağımsız iradelere dönüştürme denemelerine girişmesi daha isabetli olur. Daha doğrusu her hizmet alanı ve organ; kendi iki ayağı üzerinde durmaya çalışacağı yeni bir döneme hazırlanmalıdır.
Bu durum, büyük bir imparatorluğun beylikler halinde parçalanması biçiminde de algılanmamalıdır. Bilâkis haddi istiâbına ulaşmış Büyük bir Ailenin, ileri görüşlü bir baba tarafından, yeni ve müstakil ailelere dönüştürülmesi biçiminde mütâlea edilmelidir. Yetişen ve evlenen her oğula yeni bir ev açılması gibi yani!.. Sosyolojinin kanunu da zaten böyle: Toparlanma ve büyüme, arkasından küçük nüveler halinde bağımsızlaşma aşaması!.. Aksi halde bunun alternatifi çürüme ve tereddi olur.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.