Siyaset: Netice üretmek

Siyaset netice almanın sanatıdır. Anladığı yegâne dil de "başarı." Yani siyaset sürekli başarıya kurulmuş zemberekli bir saat gibi.

Cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin anayasa değişikliği tartışmalarından anlamlı bir söz kaldı geriye: "Siyasette düşmanların yanısıra dostların da oklarına hazırlıklı olmak gerek. Büyütülecek bir husus göremedim." (Neden dersiniz?)

Bu sözlerin anlamı şurada: Mesut Yılmaz siyasî hayatında, masa başında, belki ilk defa kaybediyor. Dikkat edin bu sözüme, belki ilk defa!..

Meydanlarda kaybetse de; masa başı müzakerelerde kart sürme, blöf yapma, taktik ve strateji geliştirme tekniklerini uygulayarak, devamlı başarı kazanan lider durumundaydı Mesut Yılmaz. Onun adına ilk ciddî ayak sürçmesidir bu. Yani bir problem karşısında taktik-strateji geliştiriyorsunuz ve avantajlı bir konuma yaklaşmak üzeresiniz ki; silâh geri tepiyor, mevcut konumunuzda beklenmeyen bir zayıflama doğuyor. Adeta şaşırıp kalıyorsunuz. Yukarıdaki cümlenin anlamı onun için önemli.

Belki Yılmaz, bu konumdan çabuk sıyrılmayı becerebilir. Belki de ANAP için yeni bir sathı mâilin başında sayılırız.

Siyaset: Netice almanın sanatı

Her nedense bazıları siyaseti başı sonu gelmez lüzumsuz bir lâf ishali olarak gördükleri için, gelişmeleri anlamakta güçlük çekebilirler. Siyaset netice almanın sanatıdır. Anladığı yegâne dil de "başarı." Yani siyaset sürekli başarıya kurulmuş zemberekli bir saat gibi. Bir siyasetin doğruluğu da bu bakımdan, sırf hakikat sözcülüğüyle toplumsal tepki ticaretiyle, mazlumluğa oynamakla test edilemez, edilmemelidir de. Siyasette eylemle ilişkilendirilmeyen çoğu söz boşuna. Boşa dönen bir kasnak gibi sürekli kendisine zarar verir ve sözü değil, sözün taşıdığı muhtevâyı çürütür. Boşa konuşmanın verdiği zararları hesab edemeyen siyasetçi de saygınlığını yitirdiği gibi, toplumsal güvenilirliğini kaybeder durur. Sonra kendi kendine hayıflanmaya başlar: "İşte herşeyi söylüyoruz, her birşey ortada!.. Bu halk da bir acayip doğrusu. Hâlâ gidiyor kime hak veriyor?" vs.

Burada ister istemez sözü, Ecevit''in cümlesine getirmemiz gerekiyor: "Liderliğin gereğini yerine getiremeyen bir genel başkan!.." Şimdi soralım: alt yapısı hazırlanmadan, koalisyon ortağı bir genel başkan için böyle söz söylenebilir mi? Elbette söylenemez. Bu sözleri herhangi bir lider, bir başka muhalifi için kullansa aynı tesiri ve sonucu hasıl eder miydi?

Söz ve eylem iç içe

Bizim kasdımız da zaten burada ortaya çıkıyor: Netice hasıl eden söz!.. Dengeleri değiştiren, karşı bir stratejiyi boşa çıkartan veya çaresizlik içinde çare üreten bir söz geliştirmek! İyi hatiplik, bol şahsiyet yapmak, hislerle oynamak, retorik parçalamaksa, kasdımız bunlar değil. Halkı âlemin karnı bu tür lâflarla doyar belki de. Ama siyaset teknesine asla bir milim yol aldırılamaz o tür yaklaşımlarla. Hatta hatta böyle ifadelerin kolaycılığına teslim olan her siyaset kendi önünü tıkar, tabanlarında sürekli çaresizlik hisleri üretir.

Eğer politikaya ciddî yaklaşılırsa, herhangi bir problemin aşılması sanıldığı kadar zor değildir.

O zaman da tabiî ki, "hasmını morartmak" şeklinde bakılmaz siyasete. Ya da bu şartlanmışlığı veya ihtiyacı siyasetin yegâne yoluna çevirmezsiniz. Problemlere sakin yaklaşır, analitik bir tutum takınırsınız. Bakarsın ve daha iyi anlarsın ki, her problemin içinde yatan bir avantaj sana el edip durmuyor mu?

İşte son krizde Çiller bu sırrı yakaladı. Ecevit''in çaresizliğini anladı ve Yılmaz''ın tehdidi karşısında Ecevit''in eline müthiş bir kart tutuşturdu. Kendini güçlendiren Ecevit de, hasmını tehditle hizaya getiriverdi. Burada alelâde bir siyaset demogojisi değil, doğrudan doğruya eylem üretme, eylem üretecek bir taktik ve strateji kapasitesi göze çarpıyor. Ecevit''in cümlesi de, eylemin yaptırım gücünden dolayı alabildiğine ağırlık kazanıyor. Burada "söz" netice; asıl olan taktik ve strateji tabiî ki. Soru: Çiller mi Ecevit''i kullandı, yoksa Ecevit mi Çiller''i? Bize göre Ecevit Çiller''i.

Tenkid mi, analiz mi?

Bizim yaptığımız siyasî tahliller, genellikle böyle bir eksen üzerinde ilerliyor. Bir sözün, bir tavrın ifade ettiği siyasal bir değer var mıdır, yok mudur? FP''ye de, ANAP ve DYP''ye de, DSP veya MHP de bu açıdan yaklaşıyoruz. Bir partinin siyasal muhtevasını övmek veya yermek!.. Bunu zaten herkes yapıyor. Az çok herkesin de bir fikri varken, tekrar edip durmanın âlemi nedir?

Tabi biz bunu yaparken, bazıları da garip bir nâdânlığa kaptırıyor kendisini. Bizi eleştiriyor vs. Eğer iyi düşünülecek olursa yaptığımız o değil.

İhdas edilen bir tutumu testten geçirmek!.. Tahlil etmek!.. Niyetle amaç arasındaki bağıntıları yakalamak!.. Buradan bir netice çıkar mı, çıkmaz mı onun rasadını yapmak!.. Ve eğer ihtiyaç varsa bazı önermelerde bulunmak!.. İşte o kadar.