AİHM"nin iki kararı
Ahmet TaşgetirenYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 15/05/2001, Salı • Yeni Şafak Haber Merkezi
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin kararları, Türkiye için oldukça güncel. Mahkemenin en yoğun mesaisi Türkiye üzerine olmalı. Bireysel başvuru hakkı sebebiyle, Türkiye''den "insan haklarının ihlâl edildiğine ve yargı süreci içinde çare bulunamadığına" dair şikâyet olduğu ve bunların önemli bir kısmında şikâyetçiler lehinde karar verildiği biliniyor.
Ama acaba AİHM''nin verdiği her kararın peşin haklılığına inanmak gerekiyor mu? Ya da AİHM, bütün kararlarında bir kısım yan etkilerden kurtulabiliyor mu?
İki karar üzerinde durmak istiyorum.
Önce son kararından bahsedelim. Kıbrıs Rum Hükümeti''nin başvurusu üzerine AİHM''nin Türkiye''yi mahkûm ettiği karar. Mahkemenin kararında 1974 sonrası uygulamalarında Türkiye''nin Kuzey Kıbrıs''ta Rumlara yönelik ciddî hak ihlâllerinde bulunduğuna hükmediliyor.
Karar, Rum tarafında zafer olarak algılanıyor ve büyük sevinç uyandırıyor. Muhtemel ki Rum yönetimi bu kararı alıp, belki tazminata kadar varan yaptırımlar uygulatmak isteyecek Türkiye''ye...
Türkiye ise, kararı "yanlı" buluyor. Gerek Başbakan Ecevit, gerekse Dışişleri Bakanlığı tepki gösteriyor. "Kıbrıs gerçeklerine aykırı, hukuki zeminden yoksun, haksız ve Türkiye bakımından uygulanma kabiliyeti bulunmayan bir karar" olarak niteliyor.
Karar, şüphesiz Türkiye''yi öncelikle Avrupa Konseyi''nde zorlayacak. Türkiye, derdini anlatmaya çalışacak. Kıbrıs gerçeklerini, 1974 öncesi şartlarda Rumların haksız uygulamalarını, 1974 harekâtının zorunluluklarını vs anlatacak. Ama bunların etkili olması zor. Elhasıl Kıbrıs''ta yaşanan tıkanma daha bir gelip dayanacak Türkiye''nin boğazına...
AİHM''den çıkan diğer karar "Başörtüsü" ile ilgili. AİHM, uzunca bir süre önce iki başörtülü öğrencinin yaptığı başvuruda, "öğrenciler aleyhine" karar verdi. Karara göre "öğrenciler, laik bir üniversitede okumayı tercih ettiklerine göre, onun kurallarına uymak zorundaydılar."
Bu karar, başörtülü öğrencileri üzerken, başörtüsü yasağını sürdürmek isteyen YÖK''ü ve YÖK çizgisindeki çevreleri sevindirdi.
Öğrenciler kendilerini anlatamamışlardı. Türkiye''de YÖK kontrolü dışında bir üniversite bulunmadığını, dolayısıyla bir tercih hakkının söz konusu olmadığını, tercih hakkı söz konusu olmadığına göre, YÖK''ün başörtüsü yasağına uymanın, en temel insan haklarından olan inanç, düşünce, ifade, eğitim haklarından vazgeçme anlamına geldiğini anlatamamışlardı.
YÖK çok sevindi AİHM''nin kararına. Bu kararı, içerdeki yasakları onaylayan bir belge olarak her platformda kullandılar. AİHM kararı, "hukuk duyarlılığı" bulunup da, başörtüsüne de karşı olanların vicdanlarını rahatlatan bir metin oldu. Madem ki, bunca insan hakkı ihlâline "hayır" diyen uluslararası bir hukuk kurumu bile başörtüsü yasağını onaylamıştı, öyleyse bu bir "insan hakkı" olmamalıydı. AİHM kararının, içerdeki yasakçı çizgiyi nasıl rahatlattığını biliyoruz. Hatırlıyorum, bir Siyaset Meydanı programında, YÖK''ü kıyasıya eleştiren bir profesörün bile başörtülü bir öğrencinin "Yasak evrensel insan hakları normlarına aykırı" şeklindeki sözlerini nasıl feveran içinde cevapladığını. Gerekçesi AİHM''nin "yasağı onaylayan" kararı idi. Başörtülü öğrenciler evrensel insan hakları normlarına sığınamazlardı, hatta onun ifadesiyle "istismar" edemezlerdi, çünkü AİHM''nin kararı başörtünün aleyhineydi. AİHM başörtüsü kararını yüksek yargı organlarının temsilcileri de kullandı. Hatta parti kapatma davalarının gerekçesinde yer verildi.
Kutsanıyordu AİHM kararı.
Meselâ AİHM''nin de, başörtüsü hadisesini uluslararası güç odaklarının dezenformasyon bombardımanı altında, belki de aynı ideolojik iklimi paylaşarak, "siyasal İslâm, fundemantalizm" gibi propaganda malzemeleriyle birlikte ele alacağı, dolayısıyla kararına aslında siyasî bir pespektif yansıyacağı düşünülmüyordu. Hoş, belki de AİHM''nin böyle düşünmesi ve başörtüsünü mahkûm etmesi tercih ediliyordu. AİHM''nin kararının siyasileşmesi kimseyi rahatsız etmiyordu. İç hukukta da başörtüsü hadisesi yargıda siyasî değerlendirmelere maruz değil miydi? Hatta Türkiye''nin savunmasında yok muydu "başörtüsü - siyasi İslâm" denklemi? İsteniyordu ki AİHM, başörtüsüne baktığında İran''ı görsün...
O zaman AİHM kararıyla boyun eğdirildi başörtülü öğrencilere...
Bugün de Rumlar, gene AİHM kararını kullanarak Türkiye''ye boyun eğdirmek istiyorlar.
Nasıl reddedeceğiz bu kararı şimdi?
Ya da bu kararı "siyasi-tek taraflı-hukuka aykırı" diye niteleyip reddederken, başörtüsü ile ilgili gerçekten insan haklarına aykırı bir kararı nasıl hâlâ malzeme olarak kullanacağız?
Bu yazı kuşkusuz AİHM''nin tüm kararlarını yadsıma, ya da Türkiye''de verilen her kararın insan haklarını gözettiği anlamını taşımıyor. Ama, AİHM''nin kararlarının da sonuna kadar kutsanmaması gerektiğini vurgulamak istiyoruz.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.