"Askerle iş tutmak..."

Başlıktaki ifade Doğan Avcıoğlu grubunun "Sosyalist devrim yöntemi" olarak biliniyor. Sivil-asker aydın işbirliği ile "cici demokrasi"ye son verip, "devrimci şiddet"le ülkeyi sosyalizme taşımak... "Askerle iş tutmak" bu...

Bunun için yapılması gereken şey, askeri tava getirmek...

12 Mart öncesinde bunun hazırlığını yaptı Avcıoğlu önderliğindeki Yön grubu... 9 Mart''ta nerdeyse bunu başarıyordu, askerî hareket yön değiştirdi ve "devrimci şiddet" alta düştü.

Hasan Cemal''in "Kimse Kızmasın, Kendimi Yazdım" isimli kitabında, 27 yılın ardından bu çizginin özeleştirisi var. Kitapla ilgili geniş bir değerlendirme yapmak istiyorum, çünkü benim de Hasan Cemal ile, tam da bu konular etrafında bir tartışmam olduğunu okuyucularım hatırlayacaklardır. Ama böyle ara ara girmek gerekiyor. Çünkü Türkiye, Hasan Cemal''in özeleştirisini yaptığı çizgiden bir türlü kurtulamıyor. Belki farklı hesaplar çerçevesinde ama, "Askerle iş tutma..."yı yöntem olarak benimseyen birileri hep bulunuyor Türkiye''de...

"Askerle iş tutma"nın gelişme seyri şu:

Demokrasilerde topluma yönelik projeler, halkın onayı alınarak işleme konur. Ama eğer, doğruluğuna iman gibi bağlandığınız, "kurtarıcı" projelerinizin halkta yeterli yankıyı bulamayacağını, halkı terbiye etmek için mutlaka yukardan birilerinin elinde sopa taşıması gerektiğini düşünüyor, bu arada halkla sizin aranıza giren kimi grupların yine sopa ile devre dışı bırakılmasını öngörüyorsanız, o zaman size bunu sağlayacak bir güç lâzımdır. İşte bu noktada "Askerle iş tutma" arayışı başlar.

Bunun için askerin duyarlı olduğu konularla, kendi hesaplarınız arasında paraleller oluşturur ve ortamı ısıtırsınız. Bir eşref saatte hesaplarınız tutar, ya da tutmaz...

Hasan Cemal, 12 Mart hüsranını anlatıyor.

Kışkırtmışlar orduyu.

Orduyu kışkırtmak için de üniversite gençliğini ve "irtica" temasını kullanmışlar. Şu alıntıyı daha önce başka sütunlarda da okudunuz:

"Devrim''in yayın politikasındaki hedeflerimizden biri üniversite gençliği, öbürü irtica demiştin...

"Gençliğin çengellenmesi, kışkırtılması da Uluç''un (Gürkan) görevleri arasındaydı. Ben ise "şeriatçı" basını tarardım. Onlardan yaptığım alıntılarla ''askeri kışkırtma'' işlevini üstlenmiştim." (s. 213)

Hasan Cemal''in açık yürekli itiraflarını yansıtan bu satırları bir kere daha okuyun lütfen. Üstünde düşünün. Ne yapıyormuş bu vatandaşlarımız idrak edin... "Askeri kışkırtmak" ne demek, bunu değerlendirin.

Bu kışkırtmanın oldukça mesafe aldığını da biliyoruz bugün.

Diyorum ki, bu çizgi hiç bitmedi... Hasan Cemal''de ne kadar bittiği de tartışılabilir, genelde farklı çıkar çevrelerinde ne kadar bittiği de...

Hatta "kışkırtma" malzemelerinde bile çok fazla değişiklik yok.

"Ordu"yu koç başı olarak görüp, kimi kapıları onunla yıkmak, kimi geçitleri onunla açmak, kimi hesapları onunla gerçekleştirmek...

Eski ABD Büyükelçilerinden George Strausz Hupe, "Evren''in yanına gittiğimde söze Atatürk''ten başlardım. O zaman diğer konuları görüşmek daha kolay olurdu" diyordu bir zamanlar... Onunkisi de "Askerin Atatürk sevgisini sömürmeye yönelik" küçük bir hile...

Kimi zaman politikacılar "askerle iş tutma"yı tercih eder bizde... "Falanca parti seçimi kazanırsa askerler ona iktidarı vermez" demek de, negatif anlamda askerle iş yapma yöntemi değil midir? Rakibiniz üzerinde sürekli asker kılıcı sallamak ne anlama gelir?

Kimi zaman medya "askerle iş tutma"ya özenir, Hasan Cemal''in tarifi ile "kışkırtıcılık" yapar ya da manşetleri "askerin siyaset tanzimi" için kullanır.

Kimi zaman iş çevrelerinin, kimi zaman hatta sözümona sivil toplum kuruluşlarının yöntemi olur askerle iş tutmak...

Kimi zaman uluslararası güç odakları hesap yapar asker üstüne, içerdeki güç odaklarını by pass edebilmek ve kısa yoldan iş bitirmek için...

Kimbilir, belki onlar da "askerle iş tutmak" için bazı kışkırtma malzemeleri bulup devreye sokmak isteyeceklerdir...

Peki bu "kışkırtma"ları görmez mi asker? Birilerinin kendilerini özel çıkarlar için "kullanmak" istediklerini farketmez mi?

Herhalde 12 Mart''ın sabahına kadar görmediğini sanıyordu bu işten büyük heyecan duyanlar... İlişki içinde oldukları askerler vardı ve onlar, yüze yüze kuyruğuna geldiklerini muştuluyor olmalıydılar. "Darbe sonrası" Cumhurbaşkanlarını, başbakanlarını bile belirlemişlerdi... O günleri hatırlıyorum, gerdek heyecanı yaşıyordu pek çok gazete köşesi... Ama sonra döndü her şey... 12 Mart''ı takip eden günlerde "oyun kurucular" büyük hüsran yaşadılar. Büyük bedeli gençler ödedi. Hasan Cemal, 27 yıl sonra, "kışkırtma" için kullanılan gençliğe ağıt yakıyor bir bakıma...

Yaşadığımız süreç içinde de "askerle iş tutma" hesabının ayan beyan sergilendiği zamanlar oluyor. Belki bir çoğumuz, böyle bir hesabın netice aldığı yolunda tedirginlikler bile yaşıyoruz. Ama, Hasan Cemal''e 27 yıl sonra "Askeri kullanmak istemiştik" diye "itirafnâme" yazdıran kaderi unutmamak lâzım...

Hasan Cemal, bu kitapla, "askerle iş tutma" hesabında olanlar adına bir özeleştiri yapıyor. Türkiye''de bu özeleştiriden ders alması gereken oldukça geniş bir çevre olduğu muhakkak.

Sanırız burada, böyle bir denkleme izin veren, zemin hazırlayan sistemin de sorgulanması zarureti vardır.

Ve bir özeleştiri görevinin de, askerî camiaya düştüğü kanaatindeyiz. Dünden bugüne uzanan süreçte dıştan yönelen bu "birlikte iş tutma" merakı asker bünyesinde neden ilgi gördü, ne kadar yankı buldu, Türkiye''ye ne getirdi, Türkiye''den ne götürdü sorularının çerçevesinde bir özeleştiri... Ülke olarak yaşadığımız sancıların önemli bir bölümünde, bu mesele var çünkü...