"Müslüman yönetici profili"

Başlık, benim, Nisan-1999 tarihli Altınoluk dergisindeki yazıma ait. Söz konusu yazıda, İslam''ın ana kaynaklarından ve o kaynaklardan zuhur etmiş kültür mirasından istifade edilerek hazırlanmış bir yönetici-devlet adamı profili çiziliyor. Bunlar, hiçbir zaman eskimeyecek değer yargılarından bugüne çizgiler taşıyor. ...Seçimden çıkan bir Türkiye''de, halkın kendilerine sorumluluk yüklediği insanlardan, dileyen, bu çizgileri kendi kişiliğine nakleder, nakşeder diye düşünüyorum.

İşte o profilden çizgiler:

-Bir Müslüman devlet yöneticisinin en temel özelliği Allah''la ilişkilerini düzene sokmak olmalıdır. O''na saygısızlık etmekten sakınmalı, O''nu sevmeli, O''na asi olmaktan korkmalıdır. Gizli ve açık bütün işlerinde O''na muhalefetten uzak durmalıdır. Tüm hayatında ve insanlarla ilişkilerinde O''nun bildirdiği ölçülere riayet etmeli, ne kendi ne insanların heva ve heveslerini Allah''ın ölçülerinin önüne geçirmemelidir.

-Allah Rasulü ve Hulefa-i Raşidin''in yönetim üslubunu bilmeli, onu ölçü edinmelidir.

-Başkalarına doğruları emrederken kendisi kötü fiilleri işlemekten kaçınmalıdır.

-Ahireti ve kıyamet gününü unutmamalıdır. O gün için hazırlık yapmalıdır. Hakka tâbi olmalı. Çünkü ahiret terazisinde ağırlık hak ile mümkündür. O gün terazileri hafif gelenler, dünyada iken batıla (haksızlığa) tâbi olanlardır.

-İnsanların işlerini deruhde ederken elini kanlarından, midesini mallarından uzak tutmalı. Dilini korumalı, haysiyetlerini kırmamaya itina etmeli. Güç ve kudretin ancak Allah''ın elinde olduğunu bilmeli.

-Hasis, korkak ve zayıf olmamalı. Çünkü mal hasislerde, silah korkaklarda, rey zayıflarda olursa o ülkenin düzeni bozulur.

-İnsanlara karşı duyarlı olmalıdır. Onların gözünün kendisi üzerinde olduğunu bilmeli, hata yapmamaya, kendini insanlara sevdirmeye çalışmalıdır. Bunun da yolu Allah sevgisine mazhar olmaktır. Allah sevdiği kulunu, insanlara da sevdirir. Buğz ettiği kimseye ise insanları da buğzettirir.

-Yakınlarını, hısımlarını idari işlerde başkalarına tecih etmekten sakınmalıdır. Bu konuda Peygamber Efendimiz (s.a.)''in "Müslümanlar''ın işlerinden birini üzerine alan bir kimse bir şahsı kayırarak haksız yere onların başına kumandan yaparsa, Allah''ın laneti üzerine olsun" buyurduğunu unutmamalıdır.

-Devlet malını "Allah emaneti" gibi bilmeli, onu koruma hususunda kendini yetimin malını korumayı üstlenmiş bir kimse gibi görmelidir.

-Sade bir hayat yaşamalı ve yabancıların yaşayışını taklid etmemelidir.

-Zorbalarla hemdem olmamalıdır.

-Zulme asla yönelmemelidir. Allah''ın kullarına zulmedenin, ibadullah tarafından davacısı Allah''tır. Allah da bir kimsenin hasmı oldu mu, o kimsenin tutunabileceği bütün deliller batıldır. Kul, zulmüne tevbe edinceye kadar Allah''ın husumeti devam eder. Zulüm üzere bulunmak kadar Allah''ın nimetini gideren, gazabını çabuklaştıran hiçbir şey yoktur. Zira Allah, zulüm altında inleyenlerin iniltisini işitmekte, zalimleri görmektedir.

Devlet kötü ve zalim olursa, bu devlet uyruk için zararlıdır, onları mahveder. Devletin iyiliği şefkat ve merhameti iledir. Hükümdar sert olup halkı şiddetli cezalara çarptırır ve ahalinin kimseye gözükmeyen suç ve kusurlarını arar ve sayar ise, ahali korku ve zillet içinde kalır, mekr ve hile yoluna saparak bu cezalardan kurtulmak ister.

Allah Elçisi, hükümet ve idare başında bulunanlara, insanların en zayıf olanlarının halini gözönünde bulundurarak iş görmelerini emrederek "Siz en zayıf olanlarınızın hal ve kudretine göre hareket ediniz" buyurmuştur.

Büyük şehir ve bölgelerde devletler tarafından zulümler icra edildiği halde o bölgelerin yıkılmamış olduğu düşüncesine kapılmaktan sakınmalıdır. Zulmün eseri ancak bir müddet geçtikten sonra gözükecektir.

-Sevginin kurduğu devleti adalet devam ettirecektir. Yıkacak olan da zulümdür. Hakkın noksan verilmesinde ferde zulüm, fazla verilmesinde de devletin halkına zulüm vardır.

Zulüm yanar ateştir, yaklaşanı yakar. Kanun sudur, akarsa nimet yetişir.

Yönetici inkar ve küfürle ayakta kalabilirse de zulümle ayakta kalamaz. İslam ülkelerinde bir kimseye zerre kadar zulüm olsa ceza gününde hesabı yöneticiden sorulur.

-Yönetici kalbine dikkat etmeli, kalbini doğru tutmalıdır.

-İnsanları döğmemeli ki zillete düçar olmasınlar. Onları haksız yere methetmemeli ki şımarmasınlar. Kapılarını yüzlerine kapamamalı ki, güçlüler zayıfları ezmesinler. Ülkeler ve insanlar arasındai muamelelerinde Allah''a muhalefetten sakınmalıdır. Çünkü yöneticiler ülkelerinden ve hayvanlarından bile sorumludur.

-Hiçbir afvından dolayı pişman olmamalı, cefa verince de sevinmemelidir.

"Ben kudret sahibiyim, emrederim, itaat ederler" dememelidir. Çünkü bu kalbe fesat, dine zaaf verir.

Haiz olduğu kudret kendisine azamet ve tekebbür telkin ederse, üzerindeki Allah''ın kudretini düşünmelidir.

-Asla Allah ile azamet yarışına kalkışmamalıdır. Çünkü Allah her cebbarı zelil, her mütekebbiri hakir eder.

-Halk arasında yanına yaklaştırmayacağı adamlar, halkın ayıplarını en fazla araştıran kimseler olmalıdır.

-İnsanlar hakkındaki bütün kin düğümlerini çözmelidir.

-Gammazların sözüne asla inanmamalıdır.

-Kendisini darlığa düşme ihtimaliyle korkutarak iyilik etmekten vazgeçirecek cimriyi, işlerin büyüklüğün karşısında azmini gevşetecek korkağı, ve haksızlığa saparak ihtirası iyi gösterecek harisi istişare meclisine sokmamalıdır.

-İnsanların kendisini alkışlamalarına, yapmadığı birtakım işleri ona isnad etmek suretiyle keyfini hoş etmelerine karşı dikkatli bulunmalı...

-İyi bir adeti kaldırmaktan, kötü bir adeti de yerleştirmekten sakınmalıdır.

-Bilginler ile istişare etmeli, hikmet ehli ile sohbetlerde bulunmalıdır.

-Tarafgirlik, bencillik hissiyle kimseye vazife tevdi etmemeli.

-Memleketin bayındırlığına sarfedeceği vakit, vergi toplamaya matuf olan himmetinden fazla olmalı. Zira vergi ancak, kalkınma ile elde edilir. Kalkınma olmaksızın vergi isteyen kimseler, memleketi harabeye çevirir, halkı helak ederler.

-Hele alt tabakadaki her türlü çareden mahrum fukara ve biçareler ile felaketzedeler hakkında Allah''tan korkmalı, hem çok korkmalı. Bunların yakındakini de uzaktakini de görmeli, onlara bütçeden pay ayırmalı. Memlekette bir kimse bir gece aç kalırsa, onu Allah yöneticiye soracaktır.

-Sonra yetimleri ve yaşlıların geçimini üzerine almalıdır.

-İhtiyaç sahipleri için sırf kendileriyle meşgul olacağı bir zaman ve mekan ayırmalıdır. Onlarla tevazu içinde görüşmeli, onları dinlerken askerini, yardımcılarını, muhafızlarını, memurlarını yanında bulundurmamalı ki derdi olan kimse çekinmeden söylesin.

-Merhametli olmalı. Asla halkından uzun süre saklı durmamalı.

-Haksız yere kan dökmekten sakınmalı.

-Asla kendini beğenmemeli, asla yüzüne karşı övülmeyi beklememeli.

-Hiddetine, gazabına, eline, diline hakim olmalı...

Dünya devlet yöneticilerinin amel defteridir. İyi olurlarsa iyilikle, kötü olurlarsa kötülükle anılırlar...