Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “30 yaşından önce evliliklerin azaldığı” serzenişi sonrasında bir medya kuruluşlarında yer alan “Bekarlık Vergisi Geliyor” haberi ile birlikte konu sosyal medyada gündem oldu.Twitter kullanıcıları ‘Evlilikte yaşa takılanlar’ ile ‘bekarlık vergisi’, ‘evde kalma vergisi’ gibi etiketler konularak atılan tweetler TT (trend topic) oldu. Oysa konuyla ilgiliherhangi bir yasa teklifinin hazırlanmadığıda biliniyor.Biz de konunun tarihsel arka planı ve ülke deneyimleri noktasında
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “
30 yaşından önce evliliklerin azaldığı
” serzenişi sonrasında bir medya kuruluşlarında yer alan “
Bekarlık Vergisi Geliyor
” haberi ile birlikte konu sosyal medyada gündem oldu.
Twitter kullanıcıları ‘Evlilikte yaşa takılanlar’ ile ‘bekarlık vergisi’, ‘evde kalma vergisi’ gibi etiketler konularak atılan tweetler TT (trend topic) oldu. Oysa konuyla ilgili
herhangi bir yasa teklifinin hazırlanmadığı
da biliniyor.
Biz de konunun tarihsel arka planı ve ülke deneyimleri noktasında kısa bir değerlendirme yazısı yazmaya karar verdik.
***
Türkiye tarihine baktığımızda,
bekârlardan vergi alınmasına dair ilk kanun teklifini
Canik (Samsun) Milletvekili Hamdi Bey 19 Ekim 1920 tarihinde vermiş. Onu 1921 yılında Erzurum milletvekili Salih Efendi, daha sonra Yozgat Milletvekili Süleyman Sırrı Bey 1929, 1931, 1940 ve 1944 yıllarında verdikleri tekliflerle takip etmiş; ancak bu tekliflerin hiçbiri kabul görmemiştir.
Hakkında pek çok yorum yapılan ve tartışmalara neden olan bekârlık vergisi, teklif edildiği şekliyle kanunlaşma imkânı bulamamıştır. Ancak,
1949 yılında kabul edilen gelir vergisi
içerisinde bekâr mükelleflerin ödemek zorunda oldukları vergiye % 5 oranında zam yapılmış, adı bekârlık vergisi olmasa da
bekârlık zammı
1949 yılında uygulamaya girmiştir.
***
Dünya uygulamalarına baktığımızda; bekârlık vergisi veya çocuksuzluk vergisi uygulamaları, Antik Roma döneminden 20. yüzyıla kadar farklı nedenlerle uygulanmıştır. Tarihte bekârlık ve çocuksuzluk vergisini ilk uygulayan ise Roma İmparatorluğu'dur.
Diğer yandan; 1695 yılında Birleşik Krallık, 1919 yılında Güney Afrika, 1923 yılında Almanya, 1927-1943 yılları arasında İtalya’da, 1946-1956 yılları arasında Polonya’da bekârlık vergisi uygulandığını görmekteyiz.
Sovyetler Birliği 1941 yılından 1990 yılına kadar 25-50 yaş arası çocuksuz erkeklerden ve 20-45 arası çocuksuz evli kadınlardan kazançlarının % 6’sına denk gelecek bir çocuksuzluk vergisi aldı.
1986 yılında Romanya nüfusu arttırmak adına bekârlık vergisi uygulamasına başladı. 1989 Devrimi’ne kadar uygulama devam etti.
1821 yılında ABD’nin Missouri Eyaleti’nde başlayan 1 dolarlık bekârlık vergisinin günümüzde 21-50 yaş aralığındaki erkekler üzerindeki yükümlülüğü sembolik de olsa devam ediyor.
Yani, sosyal medyada tii’ye alınan “Bekarlık Vergisi” yüzyıllardır uygulanan, tartışılan ve gündemde olan bir konu.
Gerek geçmişte, gerekse günümüzde çeşitli adlar altında (bazı ülkelerde) yürürlükte olan ya da gündeme gelecek olan
bekârlık vergisinin ciddi tepkiler aldığı/alacağı da bir gerçektir
. Bu nedenle
bekarları vergilendirerek değil
, evli ve çocuklu ailelerin ödediği
vergilerde bir indirim yapılarak teşvik getirilebilir
.
***
Ülkemizdeki vergi kanunlarında,
evlilere ayrıcalık
tanıyan tek hüküm
Gelir Vergisi Kanunu’nda
yer alan
asgari geçim indirimi
(AGİ) uygulamasıdır. AGİ, çalışanların kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu eşi ve çocukları için devlet tarafından sağlanan bir vergi indirimidir.
Son verilere göre; 2020 yılı için çalışan bekârsa 220,73 TL, çalışan evli ve eşi çalışmıyorsa 264,87 TL, çalışan evliyse ve eşi çalışmıyorsa ve bir çocuğu varsa 297,98 TL tutarında AGİ’den yararlanmaktadır.
Evli ve eşi çalışmayan ile bekâr arasındaki AGİ farkı
44,14 TL
iken
evli eşi çalışmayan ve bir çocuklu ile bekâr
arasındaki
AGİ farkı ise 77,25 TL’dir
. Bu farkın hiçbir şekilde evliliği teşvik edemeyeceği (sembolik bir rakam) açık.
Almanya’da bekarlar için vergi dışı bırakılan gelir 9 bin avro iken, evliler için iki katına çıkıyor. Yine ABD’de bekar birisi aldığı maaştan yüzde 16 gelir vergisi öderken, bu oran evliler için yüzde 4.1’e düşüyor. Türkiye’de oranlar ise bekar için yüzde 13,3, evliler için se yüzde 11.4.
***
Eğer gerçekten
evlilik ve çocuk yapma maddi olarak teşvik edilecekse
bu
bekarlık vergisiyle değil
, evlilik ve çocuklar nedeniyle ailelere gelecek ekstra
mali yüklerin telafi edilmesiyle
yapılabilir. Bu meyanda uygulanmakta olan
asgari geçim indiriminin evliler ve çocuklular için
hatırı sayılır-önemli ölçüde
artırılması daha doğru olacaktır
.
Evlilikten ya da çocuk yapmadan kaçınmanın
; sadece maddi değil, sosyo-kültürel, dini ve psikolojik yanı olan (nasip, aşk, dengini bulamama, eğitim seviyesi, sosyal statü v.s.)
çok boyutlu bir konu
olarak irdelenmesi gerektiğini de belirtelim.
#Bekarlık
#Evlilik
#Çocuk
#AGİ
