Endonezya"dan siyasi sabotaj dersleri

Türkiye AGİK Zirvesi''ne hazırlanırken, iç politikada bir tür kapalı rejim senaryolarına denk gelebilecek karmaşık komplolar yaşanırken ders alabileceğimiz bazı gelişmeler Uzakdoğu''da yaşanıyor.

Endonezya''dan Malezya''ya kadar Güneydoğu Asya tam bir dağılmayı yaşıyor gibi... Bu sütunları takip edenler hatırlar, Sohorto''nun görevden uzaklaştırmasıyla birlikte başlayan süreçle İslam dünyasının en kalabalık nüfusuna sahip ülkesi olan (200 milyonu aşan bir nüfus) Endonezya''nın dağılma sürecine girdiğini yazmıştık. Ve o zamanlarda Endonezya''nın dağılmasıyla birlikte aslında Güneydoğu Asya''da kurulan ekonomi-politik dengenin de çökebileceğini belirtmiştik. Çünkü şu anda Müslümanlar''ın siyasi egemenliğine karşılık Çinli ve diğer Hıristiyan azınlıkların kontrol ettiği ekonomiye dayalı bir denge kurulmuştu. Bu denge çözüldüğü vakit zaten etnik ve kültürel mozaikten oluşan yapı çözülürse tam bir kaosa girebilir demiştik.

Bunun ilk örneği Doğu Timur''unu koparılmasıyla başladı ve arkasından Açeli Müslümanlar isyan sesini yükselttiler. Gerçi Açeliler''in merkezi Endonezya yönetimine karşı sürdürdükleri mücadelenin uzun bir geçmişi var.

Endonezya''nın nasıl bir dikta ve anti demokratik yöntemlerle bu zamana kadar idare edildiği biliniyor. Bu yönetim tarzını soğuk savaş döneminin dengeleri açısından Amerika''nın desteklediği ve ayakta durmasını sağlayan en büyük güç olduğu da biliniyor.

Ancak şunu sormak gerekir, yıllarca alkışladığımız Açeliler''in direnişi eğer Endonezya''dan ayrılmayla sonuçlanırsa kazanan kim olacak dersiniz? Belki geliri artmış, petrol zengini bir ülke olabilir, ancak bu zenginliği birileri adına kontrol edecek yarı diktatörlük olmayacağını kim garanti ediyor. Çünkü Açe''de zengin petrol yatakları bulunmaktadır ve Endonezya bu sayede dünyanın önemli petrol üreticisi ülkelerden biridir. Tıpkı Malezya''dan yırtılıp alınmış gibi oluşturulan Bruney''in zenginliği daha çok kimseyle mi paylaşılıyor yoksa Bruney sultanının lüksü karşılığında dünya petrol trostlerinin kasasına mı hizmet ediyor?

Eğer Doğu Timor''un ardından Açe de Endonezya''dan koparsa, Amir Reis''in dediği gibi dünyanın en kalabalık nüfusuna sahip İslam ülkesi olan Endonezya''nın dağılması kaçınılmaz olur. Bu ülkenin dağılması tüm bölgeyi etkileyecek kaos ve etnik çatışmayla sonuçlanacak bir belirsizlik anlamına geleceğini tahmin etmek güç değil.

Şimdi burada başka bir noktaya dikkati çekmek istiyorum. Soğuk savaş sonrası değişen dünya dengeleri açısından Endonezya''nın komünist tehlikeye karşı diktatör bir yönetim altında birliğinin korunmasına ihtiyaç kalmadığı doğru olmakla birlikte burada pek dikkat edilmeyen başka bir neden üzerine yoğunlaşmakta fayda var. Endonezya kendi teknolojisiyle kendi uçağını yapmış ve bunu uçurmayı başarmış bir ülke. Yani İslam dünyasında ilk defa teknolojik bir sıçramayı gerçekleştirerek önemli bir adım atmıştı. Bu gelişmeyle birlikte Endonezya''nın dağılma sürecinin başlatacak siyasi gelişmelerin ard arda gelmesi tesadüfi değildir.

Siyasi tarihe bakıldığında bu tür gelişmelerin neden olduğu çok sayıda örnek bulunabilir. Amerika''nın desteğiyle iktidara gelen ve dönemin yeşil kuşak stratejisinin en önemli unsurlarından biri olan Ziya ul Hakk nükleer silah konusundaki tutumundan dolayı uçak kazası kamuflajıyla öldürülmesi hâlâ hafızalardadır..

Endonezya''nın dağılması sadece bu ülkeyle sınırlı kalmayacağı için bölgeyi etkileyecek önemli gelişmelerle sonuçlanabilir. Ayrıca bunun ekonomik sonuçları sanıldığından daha fazla olacaktır. Böylesi bir dağılmaya Amerika''nın seyirci kalıp kalmayacağını kestirmek zor. Ancak kontrollü bir dağılma bölgede oluşan siyasi ve ekonomik gücün de parçalanması anlamına geleceği için kontrollü bir mozaikleşme sürecine göz yumulabilir.

Benzer bir tehlikeli tırmanış Malezya''da yaşanıyor. Ülkeyi 18 yıldır yöneten Başbakan Mahathir en yakınındaki Enver İbrahim''i şaibeli biçimde hapse attırmayı başararak ülkenin geleceğini tartışmalı hale getirdi. Son aldığı baskın seçim kararıyla siyasi ömrünü uzatmaya çalışıyor.

Her toplumsal talebi de onu kısıtlayan siyasi yaptırımı da haklı kılacak bir gerekçe mutlaka bulunur. Ancak bu taleplerin manipülasyondan uzak ve kendi iradesiyle ortaya çıkması ile başka uluslararası komplolar için malzeme olarak kullanılması farklı şeyler. Önemli olan yönetimlerin ve talep sahipleri adına ortaya çıkanların uzun vadeli çıkarlarla hak arayışlarını bir uyuma kavuşturabilmeleridir.

Siyasi sabotajlar her zaman bir uçak kazası şekilde ortaya çıkmaz. Ülkelerin geleceği toplumsal sorunlarla da sabote edilebilir ve buna hem yönetenler hem de hak arayışına girenler bilerek ya da bilmeyerek hizmet edebilirler. 1990 yılından itibaren Türkiye Avrasya hinterlandı çerçevesinde önüne açılan alanı kendi sorularıyla boğuşmaktan başını alamadığı için elinden kaçırmıştır.

Basiretsiz ve halktan kopuk yöneticilerin halka yabancılaşması ve toplumsal taleplere kulak tıkaması, sitemin daha da yaşanabilir ülke olmaya yönelik kaygılardan çok ideolojik kaygılarla kapalı rejim haline gelmesi; talep sahiplerinin ise farkında olarak ya da olmayarak uluslararası oyunun parçası haline gelmeleri önce kendi elde edecekleri haklara ve ülkeye, insanına ihanet edebilir. Sonuçta, her iki tarafın da patronluğunu yapanlar senaryonun son perdesini istedikleri gibi indirirler.