Ankara"ya ve herkese ABD mesajı

"Türkiye''nin Ortadoğu başağrısı" başlıklı dünkü yazımızda, Filistin-İsrail çatışmasının, "Irak''ın yanısıra" gelecekte Ankara''nın başını ağrıtacağına dikkati çekmiştik. Bu satırların yayımlandığı günün akşamında, bu değerlendirmemizin üzerinden 24 saat geçmeden Ankara''nın gelecekteki bir başka "Ortadoğu başağrısı"na ilişkin "sinyal" Bağdat dolaylarına Amerikan bombardımanla geldi.

Gelişmenin askeri boyutu fazlaca önemli değil. Zira, Amerikan-İngiliz (hadi Amerikan diyelim) Bağdat yakınlarındaki hava harekatı, bir askeri harekat olmaktan ziyade bir "siyasi harekat".

Harekatın, Pentagon tarafından açıklanan "askeri gerekçesi"nin ise hiç önemi yok. Bağdat rejiminin hangi ihlallerde bulunduğu ve harekatın bu yüzden yapıldığına dair açıklamalar, harekata zorlama bir "hukuki meşruiyet" sağlamaktan öteye bir değer taşımıyor. Eğer mesele buysa, Saddam zaten yıllardır ve hemen her gün "ihlaller"de bulunuyordu. Oysa, bu harekat, 1998 sonundan bu yana Irak''a yönelik ilk bombardıman. O tarihten sonra Irak''ta görev yapan BM''nin kimyasal silah denetçileri ülke dışına çıkarılmış ve uluslararası denetim mekanizması o gün bugündür ortadan kalkmıştı. Sözü edilen türden "ihlaller"in de o tarihten bugüne varolduğu besbellidir.

Peki, değişen nedir?

Değişen Amerika''daki yönetimdir. Amerika''da yaklaşık bir aydır yeni bir yönetim, bu yönetimin başında George W.Bush var ve bu yönetimin hemen tüm önde gelen kadroları, 1990-1 yılındaki Körfez Savaşı''nı yönetmiş olan kadrolardır. Nitekim, Körfez Savaşı''nın Amerikan Genelkurmay Başkanı Colin Powell, bu yeni yönetimin Dışişleri Bakanı olarak yaptığı ilk konuşmada sadece Irak hakkında gayet sert ve suçlayıcı bir dil kullanmıştır.

Bununla birlikte, yeni Amerikan yönetiminin Saddam''ın Irak''ına karşı bir "intikam savaşı" başlatmak istediğine ve hatta Saddam''ı devirmeye hazır ve şu sırada buna niyetli olduğuna dair de hiçbir işaret yoktur. Bu yönde hiçbir işaret verilmemiştir.

Gerçekleştirilen geniş çaplı bir askeri harekat sayılamayacağına ve yapılandan, esas olarak bir "askeri mesaj" çıkarılamayacağına göre, Amerikan bombardımanını nasıl anlamalı, nasıl yorumlamalıyız?

Yapılanı yeni Bush yönetiminin uluslararası sisteme ve bölgeye vermek istediği "siyasi mesaj" olarak açıklamak çok daha isabetli olacaktır.

Son iki yıldır Irak''a uygulanan "ambargo rejimi" her yanından çatlamıştı. Avrupa ülkeleri -başta Fransa- ve Rusya, ambargoyu delik deşik etmekteydiler. Araplar, yavaş yavaş, Irak''ı "içeri" çekmeye başlamışlardı. Mısır ile Irak arasında "serbest ticaret anlaşması" imzalanmıştı. Suriye-Irak yakınlaşması gerçekleşiyordu. İran''ın bile, Dışişleri Bakanı Kemal Harrazi, geçenlerde Bağdat''taydı.

Amerika''nın Körfez Savaşı''ndaki en yakın müttefiklerinin başında gelen, NATO üyesi, İncirlik üssünün sahibi Türkiye, almış başını gidiyordu. Türkiye, 10 yıldır ilk kez Bağdat''a büyükelçi atadı. Şunun şurasında bir ay oldu. 12 kişilik ve tüm partilerden oluşan bir TBMM heyeti bu hafta başında Bağdat''a gitti ve perşembe günü öğle vakti, yani bombardımandan sadece bir gün önce Ankara''ya döndü.

Irak, giderek "normal" bir ülke muamelesi görmekteydi ve bu, adeta önü alınmaz bir süreç şekline bürünmekteydi.

Bu arada, "uluslararası sahne", yeni Amerikan dış politikasının "izolasyonist" işaretler verdiğini algılamaktaydı ve bunun en önemli izdüşümü Ariel Sharon''un İsrail Başbakanı seçilmesinden sonra, Ortadoğu''da başgösteren kontrolsüz bir gerilim politikasıydı. "Uluslararası iktidar boşluğu"nda, uluslararası sahnenin tüm aktörleri -doğal olarak- kendilerini "eli kolu serbest" hissedeceklerdi.

Bağdat dolaylarındaki bombardıman işte bunun için, değişik adreslere gönderilmiş tek bir elektronik posta niteliğindeki "siyasi mesaj"dır. Bu "mesaj", Amerika''nın uluslararası politikanın "yönetici gücü" olmakta ısrar ettiğini haber veriyor. Körfez Savaşı''ndaki "koalisyon"un yeniden oluşması gerektiğine ve dolayısıyla herkesin saflara ve sıraya girmesi gerektiğine işaret ediyor. Irak''la "normalleşme"ye kırmızı kart gösteriyor. İsrail ve Filistinliler ve Araplara, "gerilim" yönünde değil; "barış süreci" çerçevesi içinde kalmaları uyarısını yapıyor.

Unutulmamalıdır ki, Ortadoğu barış süreci, Amerikan önderliği ve girişimiyle Körfez Savaşı''nın hemen ertesinde İsrail ve Arapları ilk defa bir masa etrafında toplayarak Madrid''de (1991) gerçekleşmişti.

Bombardımanın zamanlaması da anlamlı. Colin Powell''ın ilk dış gezisi olarak bölgeye yola çıkmasının arefesinde.

George W.Bush, iki hafta önce Bülent Ecevit''e bir mesaj göndererek, "gelecekte iki ülke arasında doğacak ihtilafların, müttefiklik ruhu içinde ele alınması gerektiği"ne dikkati çekmişti. Kastının Irak olduğu anlaşılmıştı. Şimdi daha net biçimde anlaşılmış olmalıdır.

Türkiye, kulak asmazsa ne olur?

IMF''nin Beyaz Saray''a yaya 5 dakika mesafede olduğunu Ecevit biliyor...