Türkiye de, tüm dünya gibi, güney sınırlarının ötesindeki tehlikeli gelişmeleri şaşkın nazarlarla izliyor. Cuma gecesi Tel Aviv yakınlarındaki bir eğlence merkezine yönelen Filistinli intihar saldırısının 19 gencecik İsrailli''nin canını alması, Filistin-İsrail ekseninde yepyeni bir sayfa açtı. Öyle ki, karşılığında bir İsrail taahhüdü elde etmeden "tek taraflı ateşkes" ilan etmeye bugüne dek yanaşmamış olan Filistin Yönetimi Başkanı Yasir Arafat, intihar saldırısını derhal kınadı ve "tek taraflı ateşkes" ilan etti. Çünkü, Ortadoğu politikasının çalkantılı sularının kurdu olan "siyaset tilkisi" de, Cuma geceki saldırıyla birlikte, bunalımda yeni bir sayfanın döndüğünü farketmişti.
Yasir Arafat, muhtemelen tüm siyasi yaşamının en büyük açmazlarından birini yaşıyor. Zira, ilan ettiği "ateşkes"e uyulacağı çok kuşkulu. Kendi örgütü Fetih dahil, 13 Filistin örgütü Gazze''de biraraya gelerek, kendilerini ateşkese bağlı hissetmediklerini ve "İsrail işgali" sürdükçe, ateşkesin söz konusu olamayacağını ilan ettiler.
Arafat, eğer "otorite"sini konuşturmazsa, olan-bitenden kendisini sorumlu tutan ve giderek kendisinden koyu bir nefret duymaya başlayan İsrail çevrelerinin "boy hedefi" haline gelecek. Yok, Hamas ve İslami Cihad militanlarını tutuklamaya başlarsa -ki, İsrailliler''in kendisinden beklediği asgari davranış bu- kendi halkıyla karşı karşıya gelecek. Çünkü, Filistin halkı, 8 aydır süren İntifada boyunca 500 ölü, 13.000 yaralı verdi. Küçük bir halk için bu, büyük bir kan banyosu demek. Ve, şimdi 19 İsrailli gencin ölümü üzerine, İntifada''nın hiçbir amaca ve sonuca ulaşamadan, söndürülmesi için Arafat harekete geçerse, Filistin halkının gazabı liderlerine derhal dönebilir.
Arafat açısından gerçekten bir açmaz. İşin Filistin lideri açısından bir başka kötü yönü ise, uzun yıllardır açık ya da gizli desteğini elde ettiği Batılı uluslararası camia nezdinde de hayli "puan kaybetmiş" olması. Örneğin İngiliz The Times gazetesinde yer alan bir başyazıda, Arafat''tan "dokuz canlı kedi" olarak söz ediliyor ve "bugüne kadar sekizini verdi; şimdi sona geldi" denilerek, kınanıyor.
19 İsrailli gencin intihar saldırısında hayatlarını kaybetmeleri, İsrail''in doğrudan doğruya intikamını Arafat''ın "canını alması" ile de sonuçlanabilecek çapta yeni ve önemli bir gelişme. Arafat''ın "pazarlıksız" ve bir nebze "teslimiyet" kokan "tek taraflı ateşkes" kararında, kendi canının tehlikeye girdiğini sezmiş olmasının ciddi bir payı olmalı.
Ancak, zor durumda olan tek "aktör" Arafat değil. İsrail''in "şahin" Başbakanı Ariel Şaron''un durumu da gıpta edilecek gibi gözükmüyor. İsrail''e "güvenlik" sağlamak ve İntifada''yı kuvvet kullanarak sindirmek beklentisiyle işbaşına getirilen Şaron''un Başbakanlığı''ndan bu yana, İsrailliler''in kaybettiği can, kendisinden önceki tüm başbakanlar döneminin toplamına yaklaşmaya başladı. İsrail, yapısal nedenlerden ötürü, can kaybına fazla süre tahammül edebilecek bir ülke değil. Nitekim, Güney Lübnan''dan da bu yüzden çekilmek zorunda kalmıştı ve Ehud Barak''ın Güney Lübnan''dan çekilme kararı, "can kaybını önleyeceği" için İsrail toplumunda destek bulmuştu.
Şaron da ikili bir açmaz içinde. Büyük güç kullanarak ve kan dökerek Filistin halkını sindirme politikasının, bu tür "intihar eylemleri"ni önlemek bir yana, özendirdiği ve azdırdığı besbelli.
Bu durumda Şaron, bir yandan "sağ"dan gelen "daha büyük çapta kuvvet kullanmak" yani bir anlamda Filistinliler''i ezme ve Batı Yakası haritasını değiştirme baskısı, "savaş baskısı"; diğer yandan da, "yeter artık" duygusu güçlenen "sol"un olan-biteni "nihai çözüme yönelecek müzakerelere oturması için değerlendirmesi" baskısı altında. Aşağı tükürse sakal, yukarı tükürse bıyık…
Filistinliler, İntifada ile Şaron''un da "iktidarsızlığı"nı kanıtlayıp, "kellesini alırlar" ise, İsrail, elindeki tüm "şahin liderleri" birer birer tüketmiş olacak. Arafat''ın "iktidarsızlığı" ortaya serilirse, Faysal Hüseyni''nin beklenmedik ölümü de hesaba katıldığında, Filistin tarafında "barış yapacak güçlü liderler" tükenmiş olacak. Tam bir "kaos" ve "kronik savaş hali" manzarası ki, Ortadoğu''nun ne yönde savrulacağını ve kavrulacağını kestirebilmek mümkün değil.
Böyle bir durum İsrail''in de işine gelmez. Tabii ki, bu durum, süper devlet Amerika''nın Ortadoğu''daki "liderlik zaafı"nı da ortaya koyuyor. Amerika, taraflarca kabul edilebilir bir "orta yol" için muazzam bir ağırlık koymazsa, bölge "kan gölü" olmaya devam edecektir.
Türkiye gibi "bölgesel aktörler"in yapabileceği katkılar elbette var. Ama, bunun için "sorun"un ve "mevcut durum"un kaynağının doğru tespiti şart. Sorun ve mevcut durum, İsrail işgalinin 34. yılına girmiş olması ve Filistin halkı tarafından artık "tahammül edilmez" bir noktaya ulaşmış olması ile ilgili. Türkiye, bu gerçeğin "idraki"nden hareket ederek, "bölgesel ortağı" İsrail''e "işgali sona erdirmek hedefine dayalı barış anlaşması" doğrultusunda "dostane baskı" yapamazsa ve yapmayı beceremezse; bölgede akacak kanların ve İsrail''in zorlanmasının önüne de geçemez.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.