Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Çok yakın geçmişte Türkiye''nin uluslararası değer taşıyan, biri sosyolog, diğeri siyaset bilimci, her ikisi de kadın, düşünce insanıyla yapılan önemli söyleşiler yayınlandı. İlki Nilüfer Göle ile Aktüel dergisinin yaptığı ve "kriz"in "sosyolojik boyutunu" ve bu arada "Kemal Derviş''i" değerlendiren bir söyleşi; ikincisi ise hafta başında çok kez olduğu gibi Neşe Düzel imzalı Radikal gazetesinde yayınlanan Ümit Cizre ile yapılan söyleşi. Başlık, Kemal Derviş ismi koca bir sayfayı kaplayan söyleşide sadece birkaç kez geçmiş olmasına rağmen, onunla atılmış: "Yeni lider tipi Kemal Derviş"...

Neşe Düzel şöyle soruyor: "Türkiye''yi çağa taşıyacak yapıyı oluşturmak için bugünkü siyaset sınıfından mı yararlanacağız; yoksa yeni bir siyasi kadro mu çıkacak?" Buna Ümit Cizre''nin cevabı:

"Yeni bir kadro çıkacak. Derviş''in kuracağı siyasi partinin yeni olması gerekiyor en azından..."

Soru yön değiştirerek tekrarlanıyor: "Kemal Derviş, güven veren bir görüntü sergiledi ve bugün bütün liderlerden daha fazla popüler. Yeni siyasetçi profilinin örneğini Derviş mi oluşturuyor?" Cevap basit:

"Evet, yeni lider tipini o oluşturuyor."

Aslında, Ümit Cizre, Türkiye''deki "siyasi çıkmaz"a ilişkin bir dizi "sofistike" saptamada bulunuyor. Siyasetin "açmazı"nı ve "çıkmazı"nı şu kelimelerle ifade ediyor:

"Sıkışmışlık sendromu yüzünden siyaset kendini arıtamıyor. Rejimin temel ilkelerini kollayan ve koruyan bir vasinin varlığı ve gölgesi altında siyasetçiler sinmiş durumdalar. Kesin olarak korkuyorlar. Korktukları ve küçücük bir alana sıkıştırıldıkları için de ilkesiz ve etiksiz davranıyorlar. Bunun sonucunda da, siyasete yapılan müdahaleleri meşrulaştıran bir başarı eksikliği yaşanıyor. Zaten vasi konumunda bir askeri yapının bulunduğu bir ortamda reform yapma olasılığı ve başarı şansı da güçlü değildir. Çünkü böyle bir ortamda siyasetçi uzun vadeli değil, kısa vadeli çıkarlarını düşünür. Çünkü böyle bir ortam siyasetçi için belirsiz ve kaygandır. Eğer siyaset arıtılmak isteniyorsa, sivil-asker ilişkileri normalleştirilmelidir."

Cizre''nin "sivil-asker ilişkilerinin normalleştirilmesi"nden anladığı, MGK''nın otoritesi ve yetkilerine ilişkin değişiklikler. Bunun içine, MGK''nın Batı''daki ölçüler içinde "çok daha alçak tansiyonda bir istişare kurulu haline getirilmesi, ulusal güvenlik kavramının sivillerin işi olması ve ulusal güvenliğe parlamentonun karar vermesi" geliyor. Ancak, Ümit Cizre, bütün bunların Türkiye''de kısa vadede başarılabileceğine -herhalde birçoğumuz gibi- inanmıyor. Çünkü, "Türk Silahlı Kuvvetleri, siyasi müdahale konusunda öylesine büyük bir potansiyel biriktirmiş, cumhuriyetin temel ilkelerini koruma görevini öylesine içselleştirmiş ve bünyesine sindirmiş ki, kısa vadede normalleşme mümkün değil."

Kemal Derviş''in "siyasal işlevi" de tam bu noktada ortaya çıkıyor. Ümit Cizre, bu "işlev"i şöyle tanımlıyor:

"Türkiye''de sosyal demokrasinin ve solun eksikliği sanılandan daha vahim sonuçlar veriyor. Solun yokluğu, Türkiye''yi güçsüz muhalefetlere ve güçsüz iktidarlara mahkum ediyor. Türkiye''de güçlü olan bir sivil odak yok aslında. Toplum güçsüz, muhalefet güçsüz, iktidar güçsüz. Herkes, umutsuz, çaresiz, zayıf. Derviş solu toparlarsa, merkez sağda da kaçınılmaz olarak bir toparlanma olur. Sol, sağı tetikler."

Nilüfer Göle, farklı bir prizmadan Türk siyasetinin "sıkışmışlık sendromu"nu tanımlıyor: "(Türkiye) sorunların çözümünü sürekli erteliyor. Vicdani merak, beyinsel kıvraklık gösteremiyor; sıkışıp kaldı, herşeyi dramatize ediyor. Kemalizm dar geliyor. Atatürkçülük projesi bir taraftan Türkiye''nin başarısı, yukarıdan aşağıya başlamış ama yayılmış, tutmuş bir proje. Ama biraz nefes alması gerekiyor. Yenileneceği konular da bunlar. Otoriter laiklikten, baskıcı, asimilatör milliyetçilikten sıyrılacak, geçmişiyle barışıp çokkültürlü bir topluma doğru adım atacak. Hesaplaşma sürecini kabullenme Batılı toplumların içinde yer almanın bir ritüeli; bugünkü kural böyle. İyi ya da kötü."

Peki, Türkiye''ye "nefes aldıracak" ve giderek "yol aldıracak" formül ne? Kemal Derviş bu bağlamda söz konusu oluyor. Nilüfer Göle''nin Kemal Derviş tanımı:

"Ekonomide başarılı olmadan siyaseti düşünmek, mekanik bir dönüşüm çok zor bugün. Bugün bu kurtarıcı imajının da değiştiğini görüyoruz. (Kemal Derviş) benim ''Cumhuriyet muhafazakarlığı'' olarak tanımladığım alçakgönüllü, Atatürkçü ama dünyaya açak, yani liberal ekonomi ve politikanın kurallarını çok iyi bilen tipolojiye çok uyuyor. Özal Türkiye''sinden farklı olarak sosyal demokrat ve Atatürkçü yönü daha fazla. Onun için hem Türkiye''nin 80''li yıllarda yarattığı profesyonel gençliği temsil edebilecek, hem de Kemalizm ile Atatürkçülüğü ayrıştırabilecek biri. Kemal Derviş''in dürüst ve bilgili kimliğinde Türkiye bunu hayal ediyor çünkü temsil ettiği bir kesim ve onun dönüştürebileceği bir potansiyel var. Onun için de kimliği üzerinde, çok daha tepki yaratabilecek komploların hiçbiri tutmadı çünkü arkada bir kamuoyu desteği var... Arkasında daha elle tutulur bir destek olması gerekiyor. Bu destek de siyasetten (yani mevcut partiler yapısından) gelmeyecek."

Siyasete daha geniş ufuklar içinde bakabilmek ve günlük gelişmeleri içine yerleştirip anlamlandırabileceğiniz bir çerçeve için, işte iki bilim kadınından düşünce gıdaları...

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...