Şayet partiler arasındaki birleşme çabaları olumlu neticelenirse 12 Eylül döneminin partilerle ilgili siyasi dizaynı ve bu çerçevede kurulmuş olan siyasi partileri tarihe veda edeceklerdir. Bunun siyasi hayatımızı anlamak ve bazı gelişmeleri anlamlandırmak açısından son derece öğretici bir gelişme olduğunun altını çizmem gerekiyor.
12 Eylül darbesinin öncekilerden en önemli farkı mevcut siyasi partileri Milli Güvenlik Konseyi''nin bir kararıyla kapatmış olmasıdır. Hatırlanacağı gibi 27 Mayıs darbesi sonrasında siyasi partiler kapatılmamıştı. Sadece iktidardan uzaklaştırılan Demokrat Parti, bir mahkeme kararıyla kapatılmıştır. Diğer siyasi partiler varlıklarını sürdürmüşlerdir. 12 Mart döneminde de prensip olarak tüm partiler kapatılmamış; ancak Türkiye İşçi Partisi ile Milli Nizam Partisi Anayasa Mahkemesi''nde açılan dava sonucunda kapatılmışlardır. 12 Eylül darbesi sonrasında ise önce partilerin siyasi faaliyetleri durdurulmuşsa da bir yıl sonra, darbe yönetimine yardımcı olmadıkları ve birtakım siyasi faaliyette bulundukları gerekçesiyle tümü kapatılmıştır.
12 Eylül darbe yönetiminin partileri kapatma kararının tebessüm ettirici gerekçesi vardı. Yürürlükten kaldırılan anayasanın yerine yeni anayasa yapacak Danışma Kurulu toplantısı öncesinde mevcut partilerin kurul çalışmalarını ve dolayısıyla anayasa yapımı sürecini etkileyecekleri düşünülmüş ve onların etkisinden Danışma Kurulu''nu korumak için mevcut partilerin hepsi kapatılmıştır.
1982 Anayasası halk oylamasıyla kabul edilip demokrasiye geçiş konusunda süreç işlemeye başladığında 1983 Nisan''ından itibaren yeni siyasi partilerin kurulmasına izin verilmişti. Elbette eski partilerin, eski parti kadrolarının parti kurmaları söz konusu değildi. Yönetim bir milat olarak kabul ettiği yeni dönemde yeni siyasi partiler ve yeni siyasi kadrolar istiyordu. Aslında yapılmak istenen darbecilerin kontrolündeki siyasi partilerin sisteme hakim olması ve güvenilmeyen kadroların uzak tutulmasıydı. Nitekim hem parti kurucuları, hem de milletvekili adayları iktidarın vizesini almak zorundaydı.
Bu dönemde kurulmuş olan Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP), ANAVATAN Partisi ve Halkçı Parti (HP)''nin seçime girmesine müsaade edilmiş, ancak aynı dönemde kurulan Doğru Yol Partisi ile Sosyal Demokrat Partinin seçime girmesi engellenmişti. Bu partilerin engellenmesinin temel sebebi 12 Eylül darbesine müspet bakmayan kadroların ve önceki siyasi ekiplerin etkisinde olmaları idi. Süreç içinde yeni partiler de kurulmuştur. Milliyetçi Çalışma Partisi, Refah Partisi, Demokratik Sol Parti, Sosyal Demokrat Halkçı Parti gibi partiler siyasi hayatta yerlerini almışlardır.
Darbe yönetiminden normal sivil yönetime geçişle birlikte zorlama ve baskı altında kurulmuş olan bu yapay partiler deyim yerinde ise birer birer dökülmüş ve kimisi birleşmiş, kimisi kapanmış, kimisi yeni ad almış, kimisi de dağılıp gitmiştir. Aradan geçen 24 senelik süreçte bu dönemden kalan partilerinden sadece ANAP ile DYP''nin kaldığı görülüyor. DSP de aynı dönemde kurulmuş gibi gözükmekle birlikte onun kuruluşu biraz daha sonra olduğu için farklı değerlendirmek yerinde olur.
Cumhurbaşkanlığı seçimi ile başlayan süreçte yaşanan gelişmelerle birlikte 12 Eylül döneminden kalan siyasi partilerin tarihten çekilmekte olduklarına şahit oluyoruz. Bu süreçte en önemli rolü Genelkurmay Başkanlığı''nın 27 Nisan bildirisi olduğuna göre 12 Eylül''deki iradenin ürünü olan kurumlaşmaya yine askerin bir başka iradesi son vermiştir denebilir. Her ne kadar söz konusu bildiri veya muhtıra siyasi partiler arasında yeni oluşumlarla ilgili bir şey söylemiyorsa
da bu yönde gözlemlenen yeni çabaların bundan bağımsız düşünülmesi mümkün değildir. Artık herkes biliyor ki bir beynin “mühendislik projesi” ile karşı karşıyayız ve yeni toplumsal/siyasal tanzim söz konusudur. Bunca yıldır bir türlü bir araya gelemeyen DYP ile ANAP bir anda ne olduysa oldu ve birleşme kararı aldılar. Süreç işlemeye devam ediyor; bu iki partinin Demokrat Parti -yahut Yeni Demokratik Parti- çatısı altında birleşmeleriyle 12 Eylül döneminden kalan ANAP ve DYP ortadan kalkacaklardır.
Diğer yandan Cumhuriyet Halk Partisi ile Demokratik Sol Parti arasında sürdürülen birleşme yahut işbirliği çabaları da benzer bir sonuç verebilecektir. CHP''nin kendi çatısı altında birleşmeyi savunması DSP''nin varlığına son verip bu partiyle bütünleşmesi anlamına gelmektedir. Eğer böyle bir proje gerçekleşirse 12 Eylül döneminin bir başka partisi olan DSP de tarihe veda etmiş olacaktır. Bunun bir normalleşme mi yoksa yeniden bir tanzim olup olmadığını zaman gösterecektir. Türkiye siyasetindeki ana siyasi eğilimleri temsil eden CHP, DP-Adalet Partisi ile yetmişli yıllarda siyasete dahil olan yeni siyasi eğilimleri temsil eden partilerin bir gelenek oluşturmaları ve süreklilik kazanmaları ancak değişen Türkiye ve dünya şartlarına göre kendilerini yenilemeleriyle mümkün olacaktır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.