Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

12 Mart günü yapılan yayınlara bakıldığında "12 Mart"ın giderek unutulduğu, haber ve üzerine yazılan yazıların da bir tür yasak savma niteliğinde olduğu dikkat çekiyor.

Elbette her yaşanan önemli olayın ve gelişmenin her yıl aynı duyarlılıkla hatırlanacağı veya hatırasının devamlı canlı tutulacağı beklenemez. Tarih unutulan bu tür birlerce olayın bir tür çöplüğü değil mi? 12 Mart da diğerleri gibi unutulma sürecine girmiş ve giderek toplumun hafızasından silinmekte veya önemini kaybetmektedir; bunda şaşılacak bir şey yoktur denebilir. Ancak 12 Mart''ın, aradan geçen 36 yıla rağmen unutulmaması, dahası unutturulmaması gereken siyasi hayatımızın önemli dönüm noktalarından biri olduğu hatırlanmalıdır.

Türkiye''de 12 Mart 1971 tarihinde ne olduğu sorusuna orta yaşın altında bulunan kesimlerden doğru cevap verebilenlerin sayısının az olduğunu tahmin etmek zor değil. Yaşı altmışlara dayanmış kesimler için 12 Mart''ın bir anlamı olduğunu düşünsek de bu olayın ve bununla birlikte toplumumuzun yaşadığı derin acı ve travmaların ne tür sonuçlara yol açtığı yine de cevapsız kalacak sorulardır.

12 Mart en basit tanımlama ile Türkiye''nin çok partili dönemde yaşadığı periyodik askeri müdahale veya darbelerin ikincisine işaret etmektedir. Hem yapılış biçimi hem de uygulanışı ve meydana getirdiği sonuçlar açısından ne önceki 27 Mayıs darbesine ne de sonraki 12 Eylül darbesine benzemektedir. Ancak yine de bir darbedir ve 12 Mart 1971 tarihinde Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarının imzaladıkları bir "muhtıra"nın Meclis başkanlıklarına verilmesi ve TRT radyolarından okunması üzerine demokratik seçimlerle göreve gelmiş hükümet istifa ettirilmiş, dışarıdan yapılan baskılarla yeni bir hükümet kurdurulmuş, askerlerin direktifi ve planlamalarıyla Meclis baskı altına alınıp belli yasalar çıkartılmış, demokratik sistemde bir dizi restorasyon gerçekleştirilmiş, anarşi ve terörün önlenmesi amacıyla yürütülen "balyoz harekatı" ile binlerce insan hapishanelere doldurularak olağanüstü yöntemlerle yargılanmış ve derin acılara yol açan uygulamalar yapılmıştır…

12 Mart''a ilişkin değerlendirmelerde genellikle muhtıranın verildiği tarihten sonraki gelişmeler ve yaşanan acılar üzerinde durulduğu görülüyor. Bu elbette doğrudur ve 12 Mart yönetiminin uygulamalarını sorgulamak, tartışmak Türkiye''nin bu dönemde katlandığı ağır faturalara dikkat çekmek önemlidir. Hatta yetmişli yılların ikinci yarısında Türkiye''nin yaşadığı ağır anarşi, terör ve toplumsal kaosun geri planında 12 Mart yönetiminin uygulamalarının olduğu asla unutulmamalıdır. Bu dönemdeki gelişmelerin faturaları öncelikle siyasi partilere ve bazı toplum kesimlerine kesilmişse de aslında bu olayların arkasında 12 Mart yönetiminin icraatlarının olduğu hatırda tutulmalıdır.

Ancak 12 Mart yönetiminin uygulamalarından daha da önemli olan, 12 Mart''a giden süreçteki gelişmeler ve yaşananlar olmalıdır. Altmışlı yıllarda başlayan sosyal, ekonomik ve siyasal gelişmeler Türkiye''yi yeni bir çizgiye doğru taşımıştır. 1961 Anayasası''nın getirdiği nispeten özgürlükçü yapı toplum kesimlerinin örgütlenmesine ve siyasi yarışa katılmalarına imkan verirken parçalanan sol ve sağ siyasette yeni oluşumlar ortaya çıkmıştır. Çeşitli engelleyici düzenlemelerle önü kesilmek istenen milliyetçi muhafazakar sağ politika 1965 ve 1969 seçimlerini kazanmasıyla yeni gelişmelere zemin oluşturmuştur.

Altmışlı yılların ikinci yarısında giderek öne çıkan sol kesimlerin sandık yoluyla iktidar olma ümidini kaybetmeleri ve iktidar olmak için "darbe"yi bir yöntem olarak benimsemeleri 12 Mart''ın gerisindeki ana damarı oluşturmuştur. "Zinde güçler" olarak nitelenen etkin ancak sayısal bakımdan güçsüz kesimlerin işbirliği ile gerçekleştirilecek bir "darbe" ile iktidarın ele geçirilmesi için mevcut demokratik kurumların, sistemin ve sürecin mahkum edilmesi, küçümsenmesi ve karalanması gerekmiştir. Bu yıllardaki sol literatüre bakıldığında çarpıcı bir şekilde demokrasi adına nasıl bir diktatörlüğün savunulduğunu, demokratik kurum ve sistemin nasıl karalandığını, iktidar olmak için seçim ve sandığın nasıl küçümsendiğini ve "zinde güçler"in işbirliği ile gerçekleştirilecek bir "darbe" özleminin nasıl yüceltildiğini açıkça görürsünüz.

"Darbe" özlemi içerisinde silahlı güçlerin olması bir noktaya kadar anlaşılabilirse de aydınların, entelektüellerin ve partililerin bu tür oluşumlar içinde yer alması kabul edilebilir bir şey değildir. Mevcut anayasal düzeni bir darbe ile ortadan kaldırıp yerine totaliter tek partili sistemi kurmak için anayasa hazırlayan, partileri kapatıp devrim partisi kurmaya çalışan, muhtemel hükümette yer alacakları belirleyen, darbe sonrasıyla ilgili bütün planlamaları yapan grupta sivillerin de yer almasını nasıl açıklamak gerekir? Bu sürecin içerisinde bulunan pek çok kişinin, yargılanmalarını bir yana bırakalım daha sonra nasıl demokrasi savaşçısı olarak ortaya çıktıklarını görmek ne acı bir durumdur. 12 Mart olayı ile ortaya çıkan Türkiye''nin temel sorunu silahlı güçleri bir yana bırakalım, sivillerin darbeci oluşumlar içinde yer almaları, iktidar olmak için darbeyi meşru bir yöntem olarak benimsemeleridir. Sorgulanması gereken ana sorun budur.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...