Anayasa ve siyaset gündemi
Davut DursunYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 03/07/2007, Salı • Yeni Şafak Haber Merkezi
Anayasa değişikliğine ilişkin vaatler, her seçim döneminde öne çıkan konulardan biri olmuştur. İlginçtir nerede ise bütün partiler mevcut Anayasa''nın değiştirilmesini savunur ve daha demokratik, sivil ve kısa bir Anayasa vaat ederler. Ben bildim bileli mevcut Anayasa''yı sahiplenen ve bunun yeterli olduğunu, değiştirilmemesi gerektiğini savunan bir partiyi görmedim.
Çok partili hayata geçtiğimizden beri Anayasa''nın değiştirilmesi gündemimizin başında yer almıştır. 1950 genel seçimleri öncesinde Demokrat Parti''nin halka vaatleri arasında Anayasa''nın değiştirilmesi de vardı. 1964 Anayasası''na göre Anayasa''da değişiklik yapmak son derece kolay ve normal bir kanunda yapılacak değişiklikler gibi olmasına rağmen Demokrat Parti iktidarda kaldığı yıllarda vaatlerine rağmen Anayasa''yı değiştirme yoluna gitmedi. Ancak Anayasa''yı ihlal ettiği suçlamasına maruz kaldı ve 27 Mayıs darbesinin temel gerekçelerinden birini Anayasa ihlali suçlaması oluşturdu. Nitekim Yassıada yargılamalarında Anayasa ihlalleri geniş yer tuttu.
1961 Anayasası yapılış süreci ve getirdikleriyle hep tartışma konusu olmuştur. Yapılış sürecinde Demokrat Partili kesimin yer almaması ciddi bir meşruiyet sorununa yol açmış ve tartışma bitmemiştir. Altmışlı ve yetmişli yıllarda Adalet Partisi ve merkez sağ partiler Anayasa''ya karşı çıkıyor ve “bu Anayasa ile devleti yönetmek mümkün değil” derlerken Cumhuriyet Halk Partisi şiddetle Anayasa''ya sahip çıkar ve Anayasaya dokundurtmamak için çaba sarf ederdi. Bu durum normaldi zira yapımına katılmayan kesimler karşı çıkıyor, yapımında etkin rol alanlarsa sahipleniyorlardı. Anayasa gibi bir toplumun en üstün kurucu siyasal belgesinin yapımında toplumun bir kesimi dışlanınca ve bir kesim diğerine rağmen yapımı gerçekleştirince bu tür meşruiyet sorununun çıkmasına şaşmamak gerekiyor. Türkiye''nin temel sorunlarından biri ve belki en önemlisi işte budur.
Altmışlı ve yetmişli yıllardaki seçimlerde merkez sağ partiler Anayasa''dan şikayet eder ve değiştirmeyi vaat ederlerken CHP Anayasa''ya dokundurtmamayı ve sahiplenmeyi tercih ediyordu.
Bu yapı 1982 Anayasası''nda terk edilmiştir. Zira 1982 Anayasası''nın yapımına hiçbir toplum kesimi katılamamış, Anayasa yapımı askeri bürokrasinin inisiyatifi ve idarenin çabasıyla gerçekleştirilmiştir. Bir bakıma bürokrasinin ürünü olmuştur. Bir önceki Anayasa yapımında hiç olmazsa toplumun bir kesimi varken bu sefer toplumun hiçbir kesimine yer verilmemiştir. Hatırlayalım 1982 Anayasası''nı yapan Danışma Meclisi, darbeyi gerçekleştiren Milli Güvenlik Konseyi tarafından atama ile oluşturulmuş bir idari birim gibi ortaya çıkmıştı. Ayrıca Danışma Meclisi tarafından hazırlanan Anayasa metnine son şekli Milli Güvenlik Konseyi tarafından verilmişti. Anlayacağınız 1982 Anayasası beş kişilik Milli Güvenlik Konseyi''nin bir ürünü olmuştur.
Her ne kadar Kasım 1982''deki Anayasa referandumunda halkın yüzde 92''si tarafından kabul edilmişse de 1982 Anayasası yürürlüğe girdiği tarihten bu yana tartışmalı niteliğinden hiçbir şey kaybetmemiştir. Halkoylamasında yüzde 92 gibi çok yüksek oranda onaylanmasına rağmen demokratik hayata geçilmesinden itibaren devamlı eleştirilmesi ve siyasi partilerin değiştirilmesi yönünde politika yapmaları çelişkili bir durum gibi görülmektedir. Bu kadar yüksek oranda onaylanmış bir metnin farklı toplum kesimlerinin temsilcisi olan partilerce eleştirilmesi ilk anda şaşırtıcı görülse de Anayasa oylamasının yapıldığı şartları ve ortamı bilenler için bu şaşırtıcı değildir. Askeri rejimden kurtulabilmek için Anayasa''nın onaylanması bir zorunluluk olarak algılanmıştır.
Mevcut Anayasamız yürürlüğe girdiği 1982''den bu yana defalarca değişiklik geçirdi. Özellikle Avrupa Birliği sürecinde gündeme gelen değişiklik paketleriyle ciddi iyileştirmeler yapıldı. Ancak hâlâ Türkiye''nin önünde ciddi bir Anayasa sorunu vardır ve bir tür yamalı bohçaya dönüşmüş olan metnin toptan değiştirilmesi gündemdedir. İktidar partisinin seçim beyannamesinde Anayasa değişikliğine ilişkin vaatler önemli yer tutmaktadır. Seçimler sonrasında da iktidar olma ihtimali yüksek olan Ak Parti, Anayasa''nın değiştirilmesini öncelikli hedefleri arasına koymuş bulunuyor. Kısa, öz ve açık bir Anayasa vaat etmekte, ülkemizin “sivil bir uzlaşma Anayasası”na olan ihtiyacın altı çizilmektedir.
Türkiye şimdiye kadar, 1924 Anayasası''nı ayrı tutarsak, sivil bir Anayasa yapamadı. Darbeciler tarafından yapılan Anayasalar üzerinde bitmez tükenmez tartışmalar yürüttü. Siviller bazı değişiklikleri gerçekleştirmekle birlikte toplumsal taleplere cevap veren bir metin ortaya koyamadı. Önümüzdeki Meclis bunu değiştirebilir mi? Toplum temsilcilerinin yeni bir anayasa üzerinde uzlaşmaları Türk siyaseti için rüştün ispatı anlamına gelecektir. Türkiye demokratik meşruiyet sorununu çözmüş, tartışılır olmaktan çıkmış ve toplumca benimsenmiş bir Anayasa için bunu başarmak zorundadır. Türkiye''nin bunu başaracak tecrübesi, gücü ve potansiyeli vardır. Bütün mesele sivil siyasetin sorununa sahip çıkmasıdır.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.