Avrupa Birliği"nin 50. yılı
Davut DursunYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 05/04/2007, Perşembe • Yeni Şafak Haber Merkezi
Avrupa Birliği (AB) kuruluşunun 50. yılını kutluyor. Yarım asırlık süre içerisinde nereden nereye geldiğini değerlendiriyor.
İkinci Dünya Savaşı''nın Avrupa''da yol açtığı yıkım ve ülkelere ödettiği ağır fatura, yöneticileri benzer olayları bir daha yaşamamak için bazı tedbirler almaya mecbur bırakmıştır. Bu çerçevede ilk akla gelen savaşın ana ham maddesini oluşturan kömür ve çelik üretimini uluslar üstü bir otoriteye devretmek ve bu yöntemle savaş kapasitelerini denetleyip sınırlandırmak olmuştur. Kömür ve çelik kapasitesi, savaş teknolojisinin ve silah ekonomisinin ana maddesini oluşturmaktaydı.
Fransa Dışişleri Bakanı R. Schuman''ın çağrısı üzerine Almanya, İtalya, Fransa, Hollanda, Lüksemburg ve Belçika devletleri arasında 1951''de imzalanan Paris Antlaşması ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu adıyla bir uluslar arası kuruluş kurulmuştur. Avrupa Birliği''ne giden yolda atılan ilk adım bu olmuştur. Avrupa''da birlik düşüncesi ve bu yönde gösterilen çabalar çok gerilere götürülebilirse de kalıcı ve somut bir eyleme dönüşen ilk adım Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu''dur.
Avrupa''nın altı ülkesi arasında kurulan bu topluluğu 1957''deki Roma Antlaşması ile kurulan Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu takip etmiştir. Avrupa''da siyasi ve diğer alanlarda işbirliği ve birlik oluşturabilmenin yolunun öncelikle ekonomiden geçtiği, ekonomi alanında birlik sağlanmadan siyasi birliği tesis etmenin imkansız olduğu kısa zamanda anlaşıldığından Avrupa Ekonomik Topluluğu veya popüler adıyla Avrupa Ortak Pazarı''nın kurulması daha da önemli olmuştur. Bugün ellinci kuruluş yıldönümü kutlanan Avrupa Birliği''nin ilk şekli Avrupa Ekonomik Topluluğu''dur.
Avrupa Ekonomik Topluluğu''nu kuran Almanya, Fransa, İtalya ile Belçika, Hollanda ve Lüksemburg (Benelüx ülkeleri) Avrupa Birliği''nin ilk çekirdeğini oluşturmuşlardır. Dikkat edilirse bu altı ülke büyük oranda Katolik, II. Dünya Savaşı''nın yıkımına maruz kalmış, tarihsel olarak devamlı birbiriyle savaşmış ülkelerdir.
Avrupa Ekonomik Topluluğu''nu oluşturan altı ülke imzaladıkları Roma Antlaşması ile aralarında emeğin, sermayenin, hizmetlerin ve malların serbest dolaştığı bir ortak pazarı ve gümrük birliğini hedeflemiş, bir süreç içerisinde topluluğun siyasi birliğe dönüşmesini amaçlamışlardır. Kurulan topluluk üçüncü Avrupa ülkelerinin katılımına da açıktı. Topluluğa alınacak yeni üyeler için üçlü bir süreç geliştirilmişti. Ortak üye olarak kabul edilen ülke önce “hazırlık”, ardından “geçiş” aşamalarından geçip sonunda “tam üyelik” statüsüne kavuşacaktı.
Avrupa Ekonomik Topluluğu, altı üyeli bir birlikten bugün 27 üyeli bir birliğe ulaşmıştır. Üye sayısı aradan geçen yarım asırda nerede ise beş misli büyümüştür. Bu büyüme ile birlikte birlik, coğrafi bakımdan tüm Avrupa''yı kapsar hale gelmiş, ekonomik bakımdan dünyanın en büyük ekonomisine dönüşmüş, nüfus ve diğer sosyo-ekonomik veriler açısından da büyük gelişmelere sahne olmuştur.
Henüz Avrupa Birliği adı ortada yokken ve 1968 yılında imzalanan Füzyon Antlaşması ile topluluklar birleştirilip Avrupa Toplulukları adıyla anılırken kuruluşun 25.yıldönümünün kutlandığı 1972 yılında, dönemin Komisyon Başkanı, içinde bulunulan krizi ve aradan geçen çeyrek asırda amaçlanan hedefe varılamadığını anlatırken “Tembelliğe her zaman bir gerekçe bulmak mümkündür. Avrupa Toplulukları gümüş yılında maalesef başarılı bir karneye sahip değildir…” anlamında sözler söylemişti. Yetmişli yılların ilk yarısında dünyada yaşanmakta olan krizler, durgunluklar ve ekonomik problemler Avrupa Birliğini de etkilemiş ve üyelerin ekonomik bütünleşmesi çeşitli sorunlarla yüz yüze gelmiştir.
Ancak başta ekonomik alanda olmak üzere toplumsal hayatın bütün alanlarında bütünleşmeye yönelik çabalar sürdürülmüş ve nihai olarak siyasal alanda bütünleşmenin sağlanmasını amaçlayan çalışmalar yapılmıştır.
Topluluk altılardan, dokuzlara, ardından onlara, on ikilere, on beşlere ve daha sonra da yirmi beşlere ve yirmi yedilere doğru genişlemiştir. Bugün ekonomik alanda bütünleşmiş; malların, emeğin, hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaştığı bir ortak Pazar haline gelmiştir. Avrupa Birliği sadece ekonomik alanda bütünleşen bir ortak Pazar değil aynı zamanda ekonominin diğer alanlarında da ortak politikaların ve bütünleşmelerin gerçekleştirildiği bir siyasi birliğe dönüşmüştür. Mesela üyelerin çoğunda ortak paranın kullanılması, para politikaların Avrupa Merkez Bankası aracılığıyla yönetilmesi, ekonomik sınırların kalkması, her alanda ortak standartların ve politikaların geliştirilmesi başarı olarak anılması gereken hususlardır. Ancak özellikle ortak dış politika, güvenlik ve savunma politikalarında etkin ve başarılı bir sistemin geliştirilememiş olması ellinci yıla ulaşan bir birlik için ciddi bir eksiklik olarak kabul edilmelidir.
Avrupa Birliği çeşitli alanlarda yakaladığı başarılara rağmen son yıllardaki hızlı genişlemenin yol açtığı bir dizi sorunlarla da boğuşan bir birlik olarak görülüyor. Hatta acaba Avrupa Birliği''nin yüzüncü yılı kutlanabilecek mi, şeklinde sorular bile sorulmaktadır.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.