Kurucuları arasında Türkiye''nin de yer aldığı Avrupa Konseyi''nin kurulduğu tarihten bu yana (5 Mayıs 1949) gerçekleştirdiği faaliyetler İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki çağdaş Avrupa''nın şekillenmesinde, modern bir yönetimin gelişmesinde ve özellikle insan hakları alanında Avrupa devletleri arasında ulusal sınırları aşan bir sistemin kurulup bu çerçevede aktif bir işbirliğinin tesisinde çok önemli roller oynamıştır. Bugünkü dünyanın temel hassas değerini oluşturan insan hakları konusunda kurduğu sistem ve bu konudaki tesis ettiği koruma mekanizması çağdaş dünyanın gelişmesinde son derece önemli katkılar yaptığına herkes katılmaktadır.
Bilindiği gibi Avrupa Konseyi üyelerince 4 Kasım 1950 tarihinde kabul edilerek Roma''da imzalanmış olan Avrupa İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetlerini Korumaya Dair Sözleşme 3Eylül 1952 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kısaca Avrupa İnsan Harları Sözleşmesi (AİHS) olarak anılan bu sözleşmeden önce Birleşmiş Milletler Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi (10 Aralık 1948) yayınlanmışsa da AİHS''nin getirdiği sistem ile insan haklarının korunmasına ilişkin tesis ettiği mekanizma nedeniyle insan haklarının gelişmesi ve korunması hususunda daha etkin olmuş ve bugüne kadar benzeri diğer bildiri ve sözleşmelerin önüne geçmiştir.
AİHS''nin en önemli özelliği sözleşmede düzenlenmiş olan temel insan haklarının korunması için bir adalet mekanizmasını tesis etmesidir. Dünyada barışın ve adaletin temelinde insan haklarını gören imzacı devletler, insan haklarının hayata geçirilmesi ve ihlallerin engellenmesi için uluslar arası bir koruma mekanizmasını tesis yoluna gitmiş ve bugün bizim de siyasi ve hukuki hayatımızın ayrılmaz parçası haline gelen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ortaya çıkmıştır. Kısaca Avrupa Konseyi üyeleri altına imza attıkları AİHS''inde düzenlenmiş olan temel insan haklarına ihlal etmemeyi taahhüt ettikleri gibi vatandaşların ihlal iddiaları durumunda buna bakacak bir de uluslararası düzeyde mahkeme kurmuşlardır. Mahkemenin yargı yetkisini kabul ettiğini beyan eden ülke vatandaşları, herhangi bir temel insan hakkının ihlali halinde ülkelerini bu mahkemeye şikayet etmekte ve yargılanmasını sağlamaktadırlar. Hatırlanacağı gibi Türkiye, mahkemenin yargı yetkisini 1987 yılına kadar tanımadığı için vatandaşlarımız insan hakları ihlallerinde uluslar arası bir mahkemeye başvuramıyorlardı. Bu tarihte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin yargı yetkisi kabul edildiğinden bu tarihten bu yana vatandaşlarımız insan haklarının ihlal edilmesi iddialarını buraya götürebilmekte ve ülkelerini mahkum ettirebilmektedirler.
Söz konusu sözleşmenin en önemli maddelerinden biri ifade ve haber alma hürriyetinin düzenlendiği 10. maddedir. Toplumların en sorunlu alanlarının başında gelen ifade hürriyetine ilişkin düzenlemede bunun nasıl sınırlandırılabileceğine ilişkin hususlara da yer verilmiş olması bu alanın sorunsuz işlediği anlamına gelmiyor. Türkiye''nin en sorunlu alanlarından biri olan ifade hürriyetine ilişkin uygulamalar pek çok kez başının ağırmasına yol açıyor. Avrupa Konseyi''nin uzmanlık kuruluşlarından biri olan Medya ve Yeni İletişim Hizmetleri Yürütme Komitesi (CDMC) bünyesinde uzun zamandan beri AİHS''nin 10.maddesinde düzenlenmiş olan ifade hürriyetine yönelik ihlallerin takibi ve korunmasına yönelik olarak bir mekanizmanın oluşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Önümüzdeki sene mayıs ayının sonunda Reykavik''te toplanacak İletişim Bakanları Komitesi''nin gündemine alınabilirse konu nihai olarak burada konuşulacak ve bir karara bağlanacak.
Ancak sadece 10.maddeye yönelik olarak düşünülen bu mekanizma üyeler arasında ciddi bir bölünmeye yol açmış bulunuyor. Fransa, Almanya, Rusya, Türkiye gibi ülkeler öneriye karşı çıkarken İngiltere, Hollanda, Avusturya gibi ülkeler taraf gözüküyor. Sözleşmede düzenlenen temel hakların korunmasına yönelik olarak sistemin getirdiği Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi varken ve sistem işlerken ayrıca özel bir madde için ayrı bir mekanizmanın getirilmek istenmesi, ister istemez diğer maddeler için benzeri koruma mekanizmalarının gündeme getirilmesine yol açacak ve temelde koruma sulandırılmış olacaktır. Mahkeme yoluyla işleyen koruma mekanizmasının yanında ifade hürriyeti için farklı bir mekanizmanın arzulanması, ister istemez bu tür temel hakların uluslar arası alanda bir dış politika aracı olarak kullanılmak istenmesini gündeme getirmektedir. Bazı devletlerin insan haklarını bir baskı aracı olarak kullanmaya yönelmeleri sistemin ahlaki ve felsefi temellerine dinamit koymaktan farklı bir şey olmayacaktır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.