Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Seçimlere iki haftadan biraz fazla bir zaman var. Bir türlü seçim havasına giremeyen şehirlerde yavaş yavaş bir canlılık ve seçim atmosferi oluşmaya başlamış bulunuyor. Yine de seçimler karşısında halkın ve partilerin bir tedirginlik, çekingenlik ve heyecansızlık içinde bulundukları gözlenmektedir. Toplum sadece seçime değil siyaset yapısına karşı ilgisizleşmekte, siyaset meşruiyetini ve anlamını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır.

Bu seçimlere her ne kadar yirmiye yakın parti katılacaksa da bunlardan önemli bir kısmının formalite icabı seçime katıldıkları bir gerçek. Üst üste üç genel seçime katılmayan bir partinin münfesih hale gelmesi nedeniyle partiler, bir iddiaları olmasa da seçime katılmak zorunda kalıyorlar. Diğer yandan seçimlerde milletvekili çıkarabilmek için ülke genelinde kullanılan oyların yüzde onu nispetinde oy almak mecburiyetinde olmaları da küçük partilerin işini güçleştirmekte ve seçimleri onlar için formalite haline getirmektedir. Bu sebeple küçük partiler için baraj sorunu çok ciddi bir engel oluşturmaktadır.

Barajı aşabilecek ve meclise milletvekili sokabilecek partiler halen mecliste temsil edilen FP, ANAP, DYP, DSP ile baraj kıyısında gözüken CHP ve MHP gözükmektedir. Hatırlanacağı gibi CHP 1995 seçimlerinde yüzde 10.7 oranında oyla barajı kıl payı geçebilmiş ve meclise girebilmişti. MHP ise yüzde 8.2 oy oranı ile barajın altında kaldığından meclise girememişti.

Yüzde on oranındaki barajın çok yüksek olduğu, dünyanın hiçbir ülkesinde bulunmadığı, umulan faydanın hasıl olmadığı, oranın düşürülmesi gerektiği gibi tartışmalar yıllardır yapılmaktadır. 12 Eylül yönetimi ülkeyi siyasi istikrarsızlıktan kurtarmak, meclise çok sayıda partinin girmesinin önüne geçmek ve koalisyonların önüne geçmek için hem ülke genelinde hem de seçimi bölgesi düzeyinde ikili bir baraj getirmişti. Buna göre herhangi bir partinin sandalye dağılımında hesaba katılabilmesi için öncelikle ülke genelinde kullanılan oyların en az yüzde onunu alması gerekiyordu. Bunun yanında biri seçim bölgesinde kullanılan oyların oradan çıkarılacak milletvekili sayısına bölünmesiyle elde edilecek oranda oy alması da ayrıca zorunluydu. Mesela bir seçim bölgesinde diyelim dört milletvekili çıkıyorsa; bir partinin en az yüzde yirmibeş oy alması durumunda milletvekili hesabına katılabilirdi. 1995 seçimleri öncesinde Anayasa Mahkemesi bölge barajını anayasaya aykırı bulup iptal edince geriye ülke barajı kalmış oldu.

Yüzde on barajı uygulamasının umulan faydayı meydana getiremediği açıktır. Altmışlardan bu yana uygulanan nispi temsil sistemi dolayısıyla küçük partiler de mecliste temsil imkanı bulduğundan ve büyük partiler çoğunluğu elde edemediklerinden hükümetlerin teşkili son derece zorlaşmıştır. Koalisyon hükümetlerin yarattığı istikrarsızlığın önüne geçilmesi için küçük partilerin meclise girmesini önlemek, büyük partiler lehine bir durum yaratmak için barajlı sistem getirilmişti. Bu sistemi tasarlayanlar meclise üç partinin girmesini düşünüyorlardı. Hem nispi temsil sistemi uygulanacak hem de meclise bütün partiler girmeyecekti.

Ama sonuç başta tasarlandığı gibi olmadı. Barajlara rağmen meclise beş altı partinin girmesi mümkün oldu. Mecliste herhangi bir parti çoğunluğu elde edemedi. Koalisyonlar yine gündemin temel konusu oldu. Mesela MHP''nin, HADEP''in hatırı sayılır oy almalarına rağmen mecliste temsil edilmemeleri ciddi bir sorun olarak ortaya çıktı. Diğer küçük partileri de dikkate aldığımızda nerede ise seçmenlerin yüzde yirmiye yakınının oyu boşuna gitmekte ve bu kitle mecliste temsil edilmemektedir.

Baraj sorunu 1991 seçimlerinde zorlama ittifaklarla açılmak istendi. Mevcut yasalar partiler arasında ittifaklara imkan vermediğinden seçim ittifakları da zor olmaktadır. Zaman zaman gündeme gelen ittifak girişimlerinin olumlu neticelenmediği ve her partinin kendi hesabına seçimlere girdiği önümüzdeki seçimlerde seçmenin nasıl bir tercih yapacağını aşağı yukarı netleşmektedir. Zorlama yöntemlerle ve konjonktürel imkanlarla oluşturulan DTP''nin barajı geçmesi ve meclise girebilmesi imkansız gözükmektedir. Yine BBP''nin, YDP''nin, DP''nin barajı açmaları çok uzak ihtimaldir.

FP, DYP, ANAP ve DSP baraj sorunu bulunmayan partilerdir. CHP ile MHP ise baraj sorunu olan, aşmaları mümkün olduğu gibi aşamama ihtimali de bulunan partiler durumundadırlar. Bu durumda eğer her iki parti barajı geçerlerse önümüzdeki mecliste altı partinin, birinin veya ikisinin geçememeleri halinde ise dört veya beş partinin bulunacağı söylenebilir. Oyların bu partiler arasındaki dağılımı, en azından meclise girecek partiler kadar önemlidir. Eğer 1995 seçimlerinde olduğu gibi dengeli bir dağılım gerçekleşirse yine koalisyonlarla karşı karşıya kalacağız demektir. Şimdi görülen partiler arasında fazla büyük bir farklılığın olmayacağı, birbirine yakın bir dağılımın olacağı ve koalisyonlarla yaşayacağımızdır. Zaten partiler de bunun farkında olmalıdırlar ki muhtemel koalisyon ortaklarını şimdiden belirleme çabası içinde gözükmektedirler. Son söz olarak şunu söylemeliyiz; ülke gerçeklerden kopuk seçim sistemleri istenen sonucu vermiyorlar. Yüksek barajlar da işe yaramıyor.


Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...