Türkiye siyasi sisteminin önemli sorun alanlarından biri olan Cumhurbaşkanlığının kurumsal yapısı, nedense kamuoyunda pek tartışma konusu olmuyor. Akademik düzeydeki tartışmalarda bu durum nispeten aşılmış ve tartışma parlamenter rejim başkanlık sistemi düzleminde yapılır hale gelmiştir. Akademik dünyadaki bu tartışmanın medya ve siyaset dünyasına da yansıması gerekiyor. Yoksa bugün olduğu gibi sorunu kişisel çerçevede ve biraz da anlamsız bir şekilde tartışır dururuz. Bu tartışmanın sorunun aşılmasına hiçbir katkısının olmadığını belirtmemiz gerekiyor.
Cumhurbaşkanlığı seçimi tartışmasını “Erdoğan seçilmesin” düzeyine indiren kesimlerin bununla nereye varmak istediklerini anlamak zor gözüküyor. Genelde bu tartışmalarda ileri sürülen temel argüman “Cumhurbaşkanlığı konusunda milletle uzlaşın!”
Bununla kastedilen nedir? Cumhurbaşkanlığına aday olacak kişi herkesin üzerinde uzlaştığı, kimsenin karşı olmayacağı biri olmalıdır. Eğer Meclisteki çoğunluğunu kullanarak kimseyle uzlaşma ihtiyacı duymaksızın tek başına bir parti Cumhurbaşkanı seçerse ülkede ciddi sıkıntılar olur, krizler yaşanır…
Bu ifadeler, var sayalım ki iyi niyetle söylenmiş ve ülkenin geleceğinin kaygısını taşıyan kesimlerin hassasiyetini yansıtıyor olsun. Bu ifadeyi Türkiye''nin bu konudaki tecrübeleri ve gerçeklikleriyle birlikte irdelemek gerekir.
Türkiye Cumhurbaşkanını yeni seçmiyor. Şimdiye kadar on ayrı kez bu makama çıkacak kişiyi seçmiş bulunuyor. İlk seçimin yapıldığı 1923''ten bu yana üç farklı sistem takip edilmiştir. Bu bakımdan bütün seçimlerde aynı yöntem kullanılmadığı için tek bir tecrübeden söz etmek mümkün değil.
1982 Anayasasıyla yapılan seçimlere gelelim. Bu dönemde 1982, 1989, 1993 ve 2000''de yapılan seçimlerden hangisinde bütün kesimlerin aday üzerinde uzlaşması söz konusu olmuştur?
1982 yılında anayasanın halkoyuna sunulmasıyla birlikte Kenan Evren''in cumhurbaşkanlığı da onaylanmış oldu. Anayasaya olumlu oy verenler Evren''in cumhurbaşkanlığına da oy vermiş oldular. Bunun nasıl hatalı bir yöntem olduğu çok yazılmış ve çizilmiştir. Hatta bizzat Sayın Evren bile bu konudaki rahatsızlığını dile getirmiştir. Toplumun anayasaya olumlu oy vermesinin Evren üzerinde her kesimin uzlaştığı anlamına gelir mi? Bunun üzerinde tartışılabilir. Anayasaya olumlu oy vermenin ne kadar gerçekçi olduğu bile tartışılmıştır. Toplumun yüzde 92''sinin olumlu oy verdiği bugünkü anayasa nasıl oluyor da bu kadar tartışılıyor?
1989 yılında Evren''den sonra Turgut Özal, partisi ANAP''lı milletvekillerinin oylarıyla bu makama çıkmıştır. O zaman da muhalefet buna karşı çıkmış Meclisi terk etmiştir. Özal''ın Cumhurbaşkanlığı doğru bir karar mıydı? Bu tartışılabilir elbette. Ancak bütün kesimlerin uzlaşması diye bir zorunluluk yoktu.
Özal''ın vefatından sonra S. Demirel''in Cumhurbaşkanlığına bütün kesimler destek vermiş değiller. O sırada Meclisteki koalisyon hükümetinin işbirliğiyle Demirel seçilmiştir. Aynen Özal''da olduğu gibi en büyük siyasi partinin başkanı ve başbakan Cumhurbaşkanı olmuştur.
Demirel''den sonra 28 Şubat sürecinin dalgasının devam ettiği sırada Meclisten bir adayın seçilebilecek oy alması imkanı yoktu. Zira o tarihteki parçalı parlamentodan en büyük siyasi partinin başkanını seçebilmek imkanı yoktu. Ondan önceki iki adayın siyasi parti liderleri olması, onların seçilebilme şansları bulunduğundan dolayı idi. Eğer parlamentonun en büyük partisi liderini bu makama seçtirebilme gücüne sahip olsaydı, asla Meclis dışından bir aday arayışına girilmez ve bir demokratikleşme düzeyini ifade eden Meclisteki siyasilerden cumhurbaşkanı seçme geleneği sürdürülürdü. Ama buna imkan yoktu. Ayrıca post-modern darbenin külleri henüz tüterken buna imkan var mıydı sorusu da akla gelmekteydi. İşte böyle bir ortamda, bütün toplum kesimlerinin hukuk ve adalet özlemini temsil eden bir kişi partilerin işbirliğiyle aday gösterilip seçilmiştir. O günkü koşullarda sivil bir şahsın seçilmesi önemli ve takdir edilen bir adımdı.
Ancak bugün durum tamamen farklıdır. Ne 2000 yılının koşulları vardır, ne de parçalı bir parlamento söz konusudur. Ayrıca büyüklükleri birbirine yakın çok sayıda parti de yoktur. Parlamentoda tek başına Cumhurbaşkanı seçebilecek büyüklükte bir iktidar partisi ve demokratikleşme yolunda önemli adımlar atmış, ciddi merhaleler kaydetmiş bir ülke bulunmaktadır. Böyle bir ortamda iktidar partisine “sen Cumhurbaşkanını seçemezsin, bütün kesimlerle uzlaşmalısın” gibi küçümseyici önerilerde bulunmanın ne hukuki, ne de teamüli bir anlamı vardır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.