Siyasette rasyonel davranmanın yeri ve önemi konusunda farklı gözlem ve değerlendirmeler yapmak mümkün. İlk bakışta insanın rasyonel bir varlık olması nedeniyle diğer alanlarda olduğu gibi siyasette de olaylar karşısında çoğu kez rasyonel davrandığını, bunun tersinin düşünülemeyeceğini iddia etmek mümkün. Ne var ki böyle bir iddianın her zaman ve herkes için pek geçerli olmadığını gözlemliyoruz.
Rasyonalitenin, bir başka ifade ile olaylar karşısında akla uygun, makul ve mantıklı davranmanın her zaman için tek bir formunun olduğunu söylemek zor. Nerede ise her olayın ve şartların kendisine özgü farklı bir rasyonalitesi olduğu söylenebilir. Eğer bu önermenin geçerliliğini kabul edecek olursak bu durumda herkesin üzerinde ittifak ettiği ortak bir rasyonalitenin olmadığını söylemiş olmaz mıyız?
Aslında benim işaret etmek istediğim nokta da burasıdır: Herkesin üzerinde mutabık kaldığı ortak bir rasyonalite yok gibi. Ratio yani akıl da kısmen kültürel ve izafi bir gerçeklik şeklinde beliriyor. Mesela bir "Türk aklı"ndan, "Batılı aklı"ndan, "İngiliz aklı"ndan, "Arap aklı"ndan söz ettiğimizde aslında farklı akıllardan, farklı ratio''lardan ve olaylar karşısında farklı davranış kalıplarından söz ediyoruz demektir.
Sözü siyasi partilerin belli olaylar karşısında gösterdikleri farklı tavırlara, gösterdikleri değişik davranışlara, olayları farklı değerlendirme biçimlerine, uyguladıkları farklı siyasalara getirmek istiyorum. Her bir partinin varlığı temelde olayları ve kolektif sorunları farklı görmeleri, farklı çözümleri savunmaları, olup bitenleri farklı değerlendirmeleri ve sonuçta da farklı rasyonallikler takınmalarından ileri gelmektedir. Eğer her bir parti aynı davranışı gösterecek, aynı siyasayı savunacak ve aynı tepkiyi verecekse o zaman birden çok partiye ihtiyaç da olmayacaktır. Dolayısıyla partilerin farklı rasyonellikler içerisinde bulunmaları bir bakıma tanımları gereğidir demek mümkün.
Genel seçim oldu ve her bir parti toplumun önüne koydukları kolektif sorunlara çözüm önerileriyle, savunduklarıyla, iddia ve politikalarıyla adeta sınandılar. Partilerin seçimlerde elde ettikleri neticeleri politikalarının sınanması şeklinde okumak mümkün. Bu açıdan bakınca oyunu artıran, ülke geneline yaygınlaştıran, Meclis''teki temsilini genişleten ve daha da güçlenen partileri başarılı saymak mümkün. Bunlar açısından şöyle bir değerlendirme yapılabilir: oyumuzu artırdığımız, ülke genelinde yaygınlaştığımız, daha çok toplum kesimince benimsendiğimize göre doğru yoldayız ve bu yolda devam etmeliyiz. Program ve politikalarımızı gözden geçirmekle beraber ana çatıda bir hata ve eksiklik yoktur. Parti olarak rasyonel bir tavır içindeyiz ve bu rasyonellik bizce doğru yolda olduğumuzu göstermektedir…
Peki seçimlerde umduğunu bulamayan, daha doğrusu başarısız olan, oyunu artıramayan, toplumun bütün kesimlerince desteklenmeyen, sınırlı bir kabul ve destek gören partiler durumlarını nasıl değerlendireceklerdir?
İlk anda bunlara baktığımızda başarısız olan partilerin davranış ve politikalarını öncelikle rasyonellik açısından sorgulamaları gerekmez mi? Basit bir analizle başarısız olan partilerin şöyle düşünmeleri beklenir: Biz takip ettiğimiz politikalar, kolektif sorunlara geliştirdiğimiz çözümler, seçim boyunca yaptığımız savunmalar ve toplumdan istediğimiz destekler hususunda ciddi bir yanlışlık, irrasyonellik ve hata içerisindeymişiz. Bütün bunları gözden geçirmemiz ve rasyonel bir çizgiye oturtmamız gerekiyor. Bu yolda bir şey olmamış gibi devam edersek başarı elde etmemiz, toplumdan destek bulmamız ve ileride iktidar olma şansını yakalamamız mümkün olmayacaktır. Öncelikle duruşumuzu ve politikalarımızı sorgulamalıyız.
Bu sorgulamayı kaç parti yapabilmiştir? Daha doğrusu kaç parti böyle bir sorgulama yapabilme başarısı gösterecektir? Mesela Türkiye''nin en eski ve en tecrübeli partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) seçimlerde umduğunu bulamamış, başarılı olamamış ve hedeflerini tutturamamıştır. Gerçekten de partide ve partililerde ciddi bir hayal kırıklığı, üzüntü ve karamsarlık var. Zira seçim öncesinde yaratılan hava ve ortama bakılınca bu partinin büyük bir başarı elde edeceği, her halükarda iktidara ortak olacağı, cumhuriyetçi ve laik kesimleri kendi safında toplayarak oluşturduğu cephenin kesinlikle gücünü ortaya koyacağı beklentisi vardı. Ama olmadı. Demokratik Sol Parti seçime girmeyip oylarını CHP''ye yöneltmesine rağmen umulan başarı elde edilemedi.
Bu ne demektir? CHP''nin program ve politikaları toplum tarafından tasvip edilmemiş, toplum açısından bu politikalar güvenilir ve akla dayalı bulunmamış, kısacası partinin iddia ve vaatleri rasyonel görülmemiştir. Bu olay karşısında partinin seçimlerden sonra ilk etapta kendi rasyonalitesini gözden geçirmesi gerekmez miydi? Ama yaptığı kendi rasyonalitesini gözden geçirmek değil başkalarının rasyonalitesini sorgulamaya çalışmak oldu. Başarısızlığın nedenini kendi dışında, başkaları nezdinde aramaya yöneldi. Kendi politikalarını sorgulamaksızın olduğu gibi devam ettirmeye yöneldi.
Sorun işte tam da burada. Söylemeye çalıştıklarımızı somut bir olayla anlatalım. CHP seçimlerden önce cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Meclis''e girmeyip bir kriz yarattı. Sorunun çözümünü imkansız hale getirdi. Bu politikasını seçimde sınamış oldu ve buna halk yeteri kadar destek vermeyip başarısız oldu. Şimdi bir şey olmamış gibi aynı tavrını sürdürüyor ve yine Meclis''e girmiyor. Bu rasyonel bir tavır mıdır? Toplum nezdinde sınanmış ve doğru olmadığı ortaya çıkmış bir siyasi tutumu sürdürmek bir parti için asla rasyonel olamaz. Bir partinin irrasyonel davranmasından daha yanlış bir politika olamaz. CHP''nin öncelikle kendi rasyonalitesini sorgulaması gerekir.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.