Her yıl kutladığımız cumhuriyet bayramlarında devamlı tekrarlanan temel konular ve kaygılar nelerdir diye sorsak nasıl bir cevap alırız?
Bu soruya verilecek cevaplar içerisinde öne çıkanlar şunlar olabilir: Cumhuriyetin anlamı ve önemi, cumhuriyet öncesindeki rejimin çağ dışılığı, cumhuriyete giden süreçte milletimizin katlandığı büyük acılar, cumhuriyet döneminde her alanda kat edilen gelişmeler, cumhuriyetle birlikte gerçekleştirilen yenilikler ve devrimler, cumhuriyetin içinde bulunduğu tehlikeler, cumhuriyet düşmanlarının çalışmaları…
Türkiye''de cumhuriyet ilan edileli seksen üç yıl oldu. Bu az bir zaman değil. Bir kurumun, sistemin ve yöntemin tesisi, kurumsallaşması ve toplum tarafından benimsenmesi için yeteri kadar uzun bir süre.
Bayram kutlamalarında cumhuriyeti yüceltmeye yönelik hususlara işaret edilmesi ve bunun coşkusunun yaşanması gayet normal. Zaten bayram olarak kutlanmasının anlamı da bu.
Ancak seksen üç yıldır devamlı cumhuriyetin tehlikede olduğunun belirtilmesi ve cumhuriyetin sürekli bir bölünme sendromu ile karşı karşıya olduğunun dile getirilmesinde normal dışı bir yan yok mu? Burada asıl önemli soru cumhuriyetin gerçekten bir bölünme tehlikesiyle karşı karşıya olup olmadığı mı, yoksa böyle bir tehlikenin sürekli olarak tekrarlanmasının bir siyaset aracı ve belli amaçlara hizmet eden bir yöntem olup olmadığı hususunda düğümleniyor.
Bütün saplantı ve değerlendirmelerimizi bir an için kenara bırakarak ülkemizde cumhuriyetin gerçekten bir tehlike ile karşı karşıya olup olmadığını düşünmemiz gerekiyor. Öncelikle seksen üç yıllık bir uygulamanın sürekli bir bölünme tehlikesiyle yüz yüze olmasının imkansız olduğunu belirtmemiz gerekir. Bir sistem, rejim, yöntem ve kurum toplum katlarında kabul görmemiş, benimsenmemiş, toplumsal beklenti ve isteklerle uyum sağlayamamış, meşruiyet oluşturamamışsa bunun sürgit devamı elbette mümkün değildir. Kendi meşruiyetinden emin olmayan ve şüphe içerisinde olan bir kurum ve yöntemin devamlı bir düşman sendromu taşıması normaldir.
Cumhuriyet için böyle bir durumun söz konusu edilemeyeceğini kabul etmek gerekir. Bunca zamana rağmen cumhuriyete kim niçin karşı çıkar?
Cumhuriyet iki şeye karşı olarak kendisini konumlandırmıştır. Biri altı asır bu topraklarda hüküm süren Osmanlı hanedanına karşı, diğeri de Osmanlılığı temsil eden gelenekselliğe karşı. Osmanlı hanedanı yanlılığı bugün asla toplumsal kabul gören, belli bir etkinliği olan bir eğilim değil. İlginçtir ki Osmanlı hanedan mensupları bile bu düşüncede değiller ve onlar bile cumhuriyet yanlısı olduklarını belirtmektedirler. Toplumda hanedan yanlılığı anlamına gelecek bir eğilim, bir akım ve çabanın olduğunu herhalde hiç kimse söyleyemez. Öyle ise bu anlamda cumhuriyete yönelen bir tehlike söz konusu değildir.
Osmanlının temsil ettiği gelenekselliğe karşı oluş ve modernliği temsil noktasındaki cumhuriyet özelliğine gelince gayet iyi biliyoruz ki geleneksel sistemin değişime maruz kalması ve yerine modernliğin ikame edilmesi Osmanlı Devletinin son asrında başlayıp çok hızlı bir şekilde ilerleyen bir hareketti. Cumhuriyetin temsil ettiği bu sürecin devamını sağlaması, hızlandırması ve bu süreci daha radikal ve devrimci yöntemlerle sürdürmesidir. Bu anlamda Osmanlı modernleşmesiyle cumhuriyet arasında olsa olsa bir yöntem farkı olabilir ve esasta birbirinin devamı olarak görülebilir. Osmanlı modernleşmesine karşı çıkan toplum kesimleri olduğu gibi cumhuriyet modernliğine karşı çıkanların da olması gayet normaldir. Ancak bu karşı çıkışın ciddi bir tehlike, bölünme ve varlığa yönelik hareket olarak görülmesi aşırı duyarlılığın dışa vurumundan başka bir şey değildir. Zaman zaman gözlemlediğimiz bazı marjinal çıkışları ciddiye alıp tüm stratejileri bunun üzerine oturtmak da asla makul bir yöntem olarak görülemez.
Türkiye''de hiçbir zaman cumhuriyeti tehdit edecek bir saltanat yanlılığı olmamıştır, olması imkanı da yoktur. Ayrıca cumhuriyet modernliğini tersine çevirme kapasitesine sahip bir güçlü siyasi muhalefet de bulunmamaktadır. Ancak cumhuriyet tasarruflarının eleştirilmesi, tartışılması ve olumsuzlukların gündeme taşınması bir tehdit ve tehlike olarak değil daha iyiye gidişe hizmet eden çaba olarak görülmelidir. Bu durum demokratik cumhuriyetin zorunlu bir niteliğidir. Eleştirisiz ne bir cumhuriyet ne de bir demokrasi olabilir.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.