Bugün “12 Eylül”. Türkiye''de yaşayanların hafızasında bu günün önemli bir yeri var.
12 Eylül 1980 tarihinde gerçekleşen “darbe”den bu yana tam 26 sene geçti.
Bu çeyrek asır demek. Bir insanın hayatında nerede ise ortalama üçte bir ömür anlamına geliyor.
12 Eylül darbesi''nden sonra doğanlar eğitim ve öğretimlerini tamamlamış ve çalışma hayatına atılmış bulunuyorlar. Evlenip çoluk çocuğa karışanlar bile var. Demek ki aradan bir kuşak geçmiş.
12 Eylül öncesinde üniversitelerde okuyanlar, iş hayatında yer alanlar bugün orta yaşı biraz geçmiş, saçları kırlaşmış, bir kısmı emekli olmuş, çocuklarını evlendirmiş, torunları yetişmiş, o günlerin acı hatıralarını hatırlayıp geçen günlerin muhasebesini yapıyorlardır…
Bugünün gençliğine 12 Eylül''ü anlatmanın ne kadar zor olduğunu işin içinde olanlar bilir. 12 Eylül 1980 öncesinde Türkiye''nin yaşadığı kaosu, anarşiyi, terörü, ekonomik bunalımı, çatışmaları, sorunları yaşamayanların 12 Eylül darbesini anlamaları, hatta açıklayabilmeleri çok zor. Elbette yazılıp çizilenlerden, anlatılanlardan işin vahametini tahmin etmekteler; ama yine de olup bitenlerin içinden gelmenin ayrı bir önemi ve kavratıcı bir yanı var.
Bu tür olaylarda insanların farklı duruşlarını öncelikle kavram karmaşası ele vermektedir. Konuyla ilgili yazılan yazılara, kitaplara, konuşmalara bakınca kiminin “darbe”, kiminin “müdahale”, kiminin “harekat” gibi farklı kavramlar kullandığını hemen farkedersiniz. Yaşanan bir gerçeklik olarak karşımızda duran “12 Eylül” olayının ne olduğu konusunda bile ortak bir kanaate sahip değiliz.
Bu karmaşa sadece 12 Eylül için değil 27 Mayıs ve 12 Mart için de varittir. Hatta 28 Şubat için bile aynı durum söz konusudur.
Her neyse, bizim için 12 Eylül kelimenin tam anlamıyla bir “darbe”dir ve bunun farklı kavramlarla sulandırılmasının hiçbir açıklaması yoktur. Darbe darbedir, başka bir kavram izafe etmeye gerek yoktur!
12 Eylül günü ülke yönetimine asker el koyduğunda seçilmiş bir hükümet vardı. Halkın sandık başına gidip kullandığı oylarla belirlenmiş milletvekillerinden oluşmuş bir parlamento görev başındaydı. Ülkede halk tarafından onaylanmış bir anayasa yürürlükteydi. Anayasaya göre işleyen kurumlar, kurullar ve yapılar görev başındaydı. Siyasi partiler faaliyet gösteriyorlardı. Meclis''ten güven oyu almış bir hükümet ülkeyi yönetiyordu, muhalefet iktidarın eylemlerine karşı denetim görevini yapıyordu. Sendikalar, dernekler, sivil toplum örgütleri faaliyet gösteriyorlardı. Ancak ülkenin ciddi sorunları vardı. Anarşi, terör, ekonomik kaos ve güvensizlik en ciddi sorunlardı. Mevcut anayasal kurumlar, hükümet, parlamento ve diğer yetkili örgütler bu sorunların altından kalkamıyorlardı. Ülke kaygı verici bir şekilde bir yerlere doğru sürüklenmekteydi. Herkes ülkenin geleceğinden kaygı duyuyordu.
Siyasi kadrolar ve yapılar mevcut sorunları çözemiyorlardı. Çözme hususunda topluma bir güven de veremiyorlardı.
Böyle bir ortamda askerin sisteme müdahale etmesi ve bir darbe ile yönetimi ele alması gündeme geldi. Yani darbe bir tür yaşanan krizi aşma, mevcut problemleri çözme, rayından çıkan ülkeyi rayına oturtma yöntemi ve aracı olarak gündeme geldi. Siyaset ve anayasal kurumlardan ümidini kaybeden toplum da buna destek verdi.
12 Eylül darbesiyle ülkenin tüm anayasal yapısı, öncelikleri, sistemi anti demokratik bir biçimde değiştirildi. O gün için problemin çözüldüğüne inanıldı. Ama çeyrek asır sonra geriye bakıldığında “darbe”nin problem çözüp çözmediği bütün açıklığıyla ortada değil mi?
Bugün acilen yapmamız gereken darbelerin ülkeye olan maliyetini çıkarmak ve bir problem çözme aracı olmadığını ortaya koymaktır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.