Toplumumuzda kamuoyu araştırmalarının artması ve belli konularda temel siyasaların belirlenmesinde bu araştırmalardan yararlanılması ile demokratikleşme arasında yakın bir ilginin olduğuna inanırım. Bu kanaatim pek çok kişiye anlamsız, hatta lüzumsuz bir gayret olarak görülebilir; ancak en azından gerçekten böyle bir ilişkinin olup olmadığı hususunda düşünmemize engel bir şey yoktur.
Dikkat çektiğim ilişkinin temelinde iktidar-toplum ilişkilerine bakışın yattığını söylemek gerekiyor. Bu konuda iki tür farklı bakış tarzının varlığına dikkat çekebilirim. Biri toplumda kendiliğinden mevcut olan ilişkilerin sürdürülmesi, aksaklıkların giderilmesi ve engellerin kaldırılması için iktidarın devreye sokulması; diğeri ise mevcut düzene bakmaksızın iktidarca kurgulanan bir “yapma düzenin” topluma hakim kılınması, tasarımı yapılan türde bir toplum ve ilişkiler sisteminin hayata geçirilmesi için iktidarın devreye sokulmasıdır.
Bu iki yaklaşım yahut iktidar-toplum ilişkilerine ilişkin zihniyet tarzı, siyasal planda belli biçimde bir rejimle özdeşleşmekte olduğu söylenebilir. Mevcut toplumsal ilişkilerin sürdürebilirliğinin sağlanması, engellerin kaldırılması ve sistemin sorunlarının çözümlenmesi anlamında iktidarın işlevselleştirilmesine denk düşen demokratik sistem olmalıdır; buna karşılık iktidarca kurgulanan bir toplum ve ilişkilerin inşa edilmesi anlamında iktidar ise demokrasi dışı rejimler için söz konusu olabilir.
Bu durumda toplumda mevcut ilişkilerin, eğilimlerin, beğeni ve taleplerin, değerlerin ve beklentilerin neler olduğunun tespiti ancak demokrasilerde özel bir anlam ifade edebilir. Çünkü mevcut yapının, eğilimlerin ve ilişkilerin ne olduğunun bilinmesi ve bunun sürdürülebilirliğine yönelik siyasaların belirlenmesi temel bir iktidar görevi olarak öne çıkmaktadır. Tam da bu noktada kamuoyu araştırmaları bu ihtiyacın belli oranda karşılanması, mevcut ilişkilerin bilinmesi, farklı toplum kesimlerinin beklenti ve taleplerinin tespiti için kamuoyu araştırmaları ciddi bir ihtiyacı karşılayacaktır.
Buna karşılık otoriter yahut demokrasi dışı rejimler, öncelikle toplumun ve ilişkilerin iktidardakilerce yeniden inşa edilmek, kurgulanan yapıda bir forma kavuşturulmak istendiğinden mevcudun ne olduğu, toplumsal beklenti ve isteklerinin neler olduğunun bilinmesinin bir anlamı olmadığından böyle bir ihtiyaç söz konusu değildir. İktidar sahiplerinin topluma ilişkin tasarım ve kurgulamaları önemli olup bunun toplumsal gerçeklikle örtüşmesi ihtiyacı yoktur. Dolayısıyla bu tür bir sistemde kamuoyu araştırmalara ihtiyaç olmadığı gibi bu tür çabaların anlamı da bulunmamaktadır.
Sözü İnsani Yardım Vakfı''nın (İHH) gerçekleştirdiği KENDİ DİLİNDEN DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU/ Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu adlı kamuoyu araştırmasına getirmek istiyorum. Haziran-Eylül 2008 tarihleri arasında, yüzyüze anket tekniği ile gerçekleştirilen iki ayrı alan araştırmasına dayalı çalışma, Doğu ve Güneydoğu illerinde 2512, Batı illerine göçmüş Doğu ve Güneydoğuluları temsilen 1270 kişiden oluşan iki ayrı örneklem grup üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu bakımdan Doğu ve Güneydoğu illerinde yaşamaya devam edenlerle bu bölgelerden Batı illerine göçenlerin karşılaştırılması imkanı elde edilmiştir. Gerçekten de pek çok konuda benzer kanaat ve beklentilere sahip oldukları gibi farklı eğilimlerde ortaya çıkmış bulunmaktadır. Mekan değişikliğinin insanların beklentileri ve belli konulardaki kanaatleri üzerinde nasıl bir etki meydana getirdiğini bu araştırma üzerinden izlemek mümkündür. “Doğu ve Güneydoğu meselesi çözümüne o bölgede bizzat yaşayan ve o bölgeden göçmüş kişilerin tespit ve önerilerinden yola çıkarak katkı sağlamak ve bu verilerden hareketle bölgeye dair yoksulluğu giderici projeler üretmek” şeklinde tanımlanan araştırmanın amacının merkezi ve mahalli yönetimler için ne kadar anlamlı ve önemli olduğunu tahmin etmek zor değil. Bu bölgeye yönelik, özellikle hükümetlerin politikalarının sık sık adeta yap boza dönüşmüş olmasının yol açtığı hayal kırıklığı ve kaynak israfının önüne geçilebilinmesi için toplumsal gerçekliği yansıtan bu tür araştırmaların dikkate alınması gerekiyor. Doğu ve Güneydoğu''ya yönelik görev ve sorumluluk sahibi kaç kişinin masasında bu araştırmanın raporu ve metni vardır? Toplumsal gerçekliği tanımadan ne sorunların çözümü, ne de demokraside bir adım ileriye gitmek mümkün.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.