Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Destut de Tracy Fransız ihtilalini takip eden yıllarda "herkese doğru düşünme imkanı sağlayacak" bir bilim dalı olarak ideoloji kavramını ortaya attığında doğru düşünmenin yol ve yöntemlerinin öğretilmesinin mümkün olduğunu, bu yol ve yöntemlerin öğretilmesiyle insanları doğru düşünmeye yöneltmenin imkan dahilinde olduğunu savunuyordu. İdeoloji kavramının ortaya çıkmasında böylesi bir saik vardı. Ne var ki Napoleon ideoloji kavramını ve düşünce ile ilgilenen ideologları "metafizik" yapmakla suçlayınca kavramın anlam çerçevesinde bir anda negatif bir içerik kazanmış oldu. Arkasından Marks da ideolojiyi yanlı düşünme olarak ileri sürünce tamamen farklı bir alana taşınmış oldu.

İnsan düşüncesinin üç temel alanla sınırlandırılmasının mümkün olduğu söylenebilir. Bunlar mekanik düşünme, normatif düşünme ve sosyolojik düşünmedir.

Mühendislik öğrenimi görenler mekanik, hukuk ve ilahiyat öğrenimi görenler normatif, sosyal bilim öğrenimi görenlerse sosyolojik düşünmeye yakın bir duruş gösterirler.

Her bir düşünme biçiminin kendisine özgü ve diğerlerinden farklılaşan temel niteliklere sahip olduğu açıktır. Mesela mekanik düşünce biçimine mensup olanlar çevreye ve olaylara ölçülebilirlik, sorunların tek bir çözüm yolunun bulunduğu ve her yerde bu çözümün geçerli olduğu anlayışının egemen olduğu görülür. Bu tür düşünce için her zaman "2 artı 2 eşittir 4" eder. Her sorunun tek bir çözüm yolu vardır ve bütün mesele bu çözüm yolunun bulunabilmesidir. Evrendeki olaylar nasıl mekanik şekilde tekrarlanıyorsa sosyal olaylar ve gelişmeler de tekrarlanmaktadır.

Buna karşılık normatif düşünenlerde önemli olan konulmuş ideal normların mevcudiyetidir. Ortada konulmuş ideal anlamda normatif bir düzen varsa sorunların çözümü bu normlara uymakla mümkündür. Normları uygulamak sorunların çözümünü getirecektir.

Mekanik ve normatif düşünme biçimlerinin karşısında sosyolojik düşünme biçimi, bunlardan tamamen farklı olarak hem gerçekliğin hem de çözümlerin nispiliği üzerine oturur. Dolayısıyla her yerin, toplumun ve ortamın kendisine göre gerçeği ve yine kendisine göre çözümü söz konusudur. Bu durumda mekanik düşünenlerde olduğu gibi gerçek ve çözüm hiçbir biçimde tek olmadığı gibi normatif düşünenlerdeki gibi ideal anlamdaki normların da gerçekliği söz konusu değildir.

Mekanik düşünce modern çağın pozitivist/materyalist mantığına ve temel tercihlerine uygun bir zemin oluştururken sosyolojik düşünme de geleneksel ve post-modern dönemin zihin mantığına uygun bir çerçeve sunmaktadır.

Destut de Tracy "herkese doğru düşünme imkanı sağlayacak" bir bilim olarak ideolojiyi tanzim etmeye çalışırken "doğru düşünme"nin tek bir biçiminin olduğunu ve bunun da belli bir yöntemle elde edilmesinin mümkün olduğuna inanıyordu. Bunun arka planında mekanik düşünmeye üstü kapalı bir ima vardı. Oysaki cevaplandırılması gereken temel soru şudur: "Doğru düşünme" nedir? Doğru düşünmenin yolu tek ve her yerde aynı mı, yoksa her topluma, yere ve döneme göre doğru düşünme farklı ve değişebilir bir şey midir?

Düşünmede nispiliğin boyutunu geniş tutmanın ve "doğru" dediğimiz durumun nispi bir hal olduğunu kabul etmenin mekanik ve normatif düşünmenin dışında bir tercih olduğunu unutmamak gerekiyor. Mesela "iki nokta arasında doğru tektir" şeklinde formüle edilen bir önerme vardır. Teorik ve soyut olarak düşünüldüğünde bunun doğruluğunu savunmak zor değil. Ancak sosyal olaylarda ve sorun çözümünde izlenecek yol konusunda doğrunun tek olduğu savunulabilir mi?

Mesela Türkiye''nin yaşadığı ciddi bir terör sorunu vardır. Bu bir gerçekliktir. Ancak bunun tanımındaki farklılıkları bir yana bırakalım sorunun çözümünün tek bir yolunun olduğunu söylemek mümkün müdür? Mekanik olarak soruna bakarsak bu sorunun çözümümün tek olması gerekir, oysaki her bir siyasi partinin, hükümetin, düşünce grubunun, kişinin ve ilgilenenlerin birbirinden farklı çözüm önerileri bulunmaktadır. Bunlardan hangisinin "doğru" olduğunu söyleyebiliriz? Aynı anda bir konuda birden çok doğru olabilir mi?

Bu tartışmayı yapmamın nedeni ülkeyi yöneten kadrolara egemen düşünme biçimi ile izledikleri temel politikalar arasında yakın bir ilişkinin olduğuna dikkat çekmek istememdir. Mühendislik öğrenimi görmüş olanların ülke yönetiminde söz sahibi olmaları ülkenin mekanik düşünmeyle yönetilmesi anlamına gelmektedir. Bu tür ekiplerin kolay karar vermeleri, alternatifler üzerinde fazla akıl yormamaları bir dinamizm kazandırmakla birlikte toplumsal ve yerel özellikler fazla önemsenmediğinden insanilik ve toplumsallık boyutundan yoksun bir yönetimle bizi yüz yüze getirmektedir. Buna karşılık sosyal bilim öğrenimi gören ekiplerin karar alma noktalarında olduğu dönemlerde ise karar alma mekanizmasının ağır işlemesi, ancak farklı alternatifler arasında ciddi tercih tartışmaların yapılması ve sonunda daha isabetli kararların alınması söz konusudur. Dolayısıyla böyle bir düşünme biçimine mensup olanların yönetimleri daha gerçekçi ve rasyonel olmaktadır.

Türkiye''deki siyasi ekipleri ve iktidarları değerlendirirken bir de bu açıdan değerlendirmekte yarar vardır.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...