Niçin olmamalı?
Davut DursunYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 15/02/2007, Perşembe • Yeni Şafak Haber Merkezi
Ak Parti lideri Başbakan Recep Tayyip Erdoğan''ın önümüzdeki Cumhurbaşkanlığı seçiminde aday olup olmayacağı konusunda farklı değerlendirmeler yapılıyor. Hem aday olması lehinde hem de aday olmaması hususunda makul ve kabul edilebilir sebepler üzerinde duruluyor.
Elbette neticede karar verecek olan Sayın Erdoğan''dır. Onun bu konudaki değerlendirmeleri ve öncelikleri yapacağı tercihte etkili olacaktır.
Geçen yazımızda Sayın Erdoğan''ın niçin aday olacağı ile ilgili argümanlar üzerinde durmuştuk.
Bugün de niçin aday olmaması gerektiği üzerinde duralım.
Türkiye siyasal rejimi, bilindiği gibi, ta başından beri bir parlamenter rejimdir. Yani iktidar vatandaşlar tarafından seçilmiş siyasi temsilcilerin oluşturduğu parlamentoda toplanmıştır. Parlamento yasama yetkisini kendisi kullanırken yürütme yetkisini içinden çıkardığı hükümete vermektedir. Hükümet yürütme yetkisini kullanırken parlamentonun güvenini korumak zorundadır. Güvenoyu alabilen heyet ancak yürütme yetkisini kullanabilir. Parlamento istediğinde, hükümeti, güvensizlik oyu vererek görevden uzaklaştırabilir.
Parlamenter rejimlerde "hükümet başkanlığı", siyasi bakımdan bütün pozisyonların üzerinde bir görevdir. Önemli olan da Başbakanlık''tır. Cumhurbaşkanlığı kurumu, her ne kadar yürütme erki içerisinde yer alıyorsa da siyaseten etkin bir kurum olmayıp ülkenin bütünlüğünü temsil anlamında sembolik bir konumdadır. Asla başkanlık rejimlerindeki "devlet başkanı" ile karıştırılmamalıdır. Zira başkanlık sistemlerinde seçimle gelen ve yürütmeyi temsil eden başkanın dışında parlamentodan çıkan bir başbakan yoktur ve yürütme erkinin kullanılmasında en üstün güç başkandır.
Türkiye''deki Cumhurbaşkanlığı kurumunun durumu, 1982 Anayasası''nın o günkü şartlara göre özel ve kendisine özgüdür. Ne parlamenter rejimdeki gibi sembolik bir yapıdadır ne de başkanlık veya yarı başkanlık sistemindeki gibi seçimle gelen ve yürütmeyi kullanan bir pozisyondadır.
Aslında Türkiye''de yapılması gereken güçlendirilmiş Cumhurbaşkanlığı kurumunun yetkilerinin azaltılarak hükümetin güçlendirilmesidir. Her durumda parlamenter sistemde Başbakanlık Cumhurbaşkanlığı''nın önünde olmak durumundadır.
Buna göre Sayın Erdoğan gibi dinamik, aktif ve karizmatik bir siyasi liderin Başbakanlığı bırakarak Cumhurbaşkanlığı''na çıkması rasyonel bir tercih olarak gözükmemektedir. Etkin bir konumdan pasif bir konuma geçiş gibidir. Cumhurbaşkanlığını değil Başbakanlığı tercih ederek bu makamı daha da güçlendirerek ülkesine hizmet etmesi daha doğru bir tercih olabilir.
Cumhurbaşkanlığı makamında bulunan bir kişinin siyasi sistemde aktif ve etkin olması pek mümkün değildir. Sistem gereği Cumhurbaşkanı sorumsuz olup belli yetki ve görevleri bulunsa da bunlar Başbakan''ın konumuyla karşılaştırıldığında daha sınırlı düzeydedir. Bugünkü konuma bakıldığında Sayın Cumhurbaşkanı''nın kullandığı yetkilerden dolayı zaman zaman rahatsızlıklar dile getirilmektedir. Bunun o makamda oturanın kişisel niteliklerinden ziyade kurumsal bir sonuç olduğu unutulmamalıdır. Anayasa''da tasrih edilmiş yetkileri kullanma durumunda olan her Cumhurbaşkanı hükümetle belli oranda çatışacaktır.
Diğer bir konu Sayın Erdoğan''ın Cumhurbaşkanlığı''na çıkması halinde partisinde yaşanacak gelişmelerdir. Merhum Özal ve Demirel''in Cumhurbaşkanlığı''na çıkmaları sonrasında yaşananları unutmamak gerekiyor. Sayın Erdoğan''ın lideri olduğu AK Parti, daha çok lider merkezli parti görüntüsü vermekte olup kurucu lider, partinin bütünlüğü, başarısı ve varlığı için çok büyük öneme sahiptir. Özal''dan sonra ANAP ciddi krizlere maruz kalmış ve bugünkü noktaya gelmiştir. Yine Demirel sonrasındaki DYP de T. Çiller''in başkanlığıyla birlikte eriyip gitmiştir. Türkiye''nin parti geleneğinde kurucu liderlik ve genel başkanlık son derece önemli olup genel başkanın değişmesi olumlu bir netice vermemektedir.
Sayın Erdoğan''ın Cumhurbaşkanlığı''na çıkması sonrasında partisinde bir genel başkanlık sorununun çıkacağı, yeni genel başkanın bütünlüğü koruyup koruyamayacağı ortada bir sorudur.
Bununla ilgili bir başka sorun da parti kurucusu ve karizmatik bir siyasi liderin Çankaya''da partisine karışmadan, olup bitenlere müdahale etmeden gelişmeleri seyretmesinin çok zor olacağıdır. Atatürk''ten Demirel''e kadar siyasetten ve parti başkanlığından gelen bütün Cumhurbaşkanları partileriyle bir biçimde ilgilerini sürdürmüşlerdir. Seksenler sonrasında bunun nasıl bir siyasi polemik ve yıpratma konusu olduğu unutulmamalıdır. Ellilerdeki durum da farklı değildir.
Son derece yüksek bir performansla Başbakanlık yapan ve geçen dört yıllık sürede başardıklarıyla yurt içi ve yurt dışı çevrelere güven veren bir siyasi aktörün Cumhurbaşkanlığı gibi sembolik temsil konumunda olan bir pozisyona geçmesi Türkiye için bir kayıp anlamına gelebilir. Sayın Erdoğan''ın parlamenter rejimin bir zorunlu gereği olarak Cumhurbaşkanlığı kurumunu sembolikleştirerek Başbakanlığı güçlendirmesi, siyasetin etkinlik alanını genişletmesi ve iktidarın kullanımında hükümeti öne çıkarması daha doğru bir politika olacaktır. Bu nedenle Sayın Erdoğan''ın Cumhurbaşkanlığı''na aday olmayıp partisinden birini bu makama çıkarması beklenen bir davranış olacaktır. Partili seçmenlerin "bir beş yıl daha bizi bırakmayın!" diye slogan atması anlamsız değildir.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.