Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Tanınmış bilim adamı Prof. Dr. Kemal H. Karpat, "OSMANLI''DAN CUMHURİYETE NE MİRAS KALDI?" konulu konferansa şu soruyu sorarak başladı: "Osmanlı''dan cumhuriyete ne miras kalmadı ki?"

Diğer taraftan Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Türk Tarih Kurumu''nun XIII. Kongresi''nin kapanış konuşmasında cumhuriyeti tutturabilmek için Osmanlı''yı bizim de kötülediğimizi, artık cumhuriyetin yerleştiği ve tuttuğunu, bundan sonra Osmanlı''nın gerçeklerini teslim etmemiz gerektiğini anlattı. Yine aynı Cumhurbaşkanımız TBMM''nin yeni yasama yılını açış konuşmasında ise cumhuriyetin Osmanlı Devleti''nden hiçbir şeyi devralmadığını, sadece bir kültürün intikal ettiğini cümlelerin üzerine basa basa belirtti. Yargıtay Başkanı Sami Selçuk, yeni adli yılı açış konuşmasında yaptığı o meşhuru konuşmasında mevcut din-devlet ilişkilerini analiz ederken bunun Osmanlı Devleti''ndekinin bir tür devamı olduğunu ve devlet örgütlenmesi açısından cumhuriyetin teokratik olduğunu belirtmişti. Herhalde Sayın Cumhurbaşkanı bu yargıya cevap olması amacıyla Osmanlı''dan hiçbir şeyin intikal etmediğini söylerken Selçuk''un yargısına cevap vermekteydi. Sadece üstü kapalı bir cevap verme değil aynı zamanda "Cumhuriyete teokratik demek bühtandır" diyordu!..

Üç ayrı şahsın benzer konulardaki bu üç ayrı yargısını veya tespitini hangi temele oturtarak anlamlandırabiliriz? Hayatını Türk toplumundaki değişmeleri ve gelişmeleri anlamaya ve bunu bir tarih çerçevesi içine yerleştirerek süreklilik çizgisinde açıklamaya çalışan ABD''nin tanınmış üniversitelerinden birinde yıllardır ders veren, kürsü yöneten bir bilim adamının, adeta "Cumhuriyete her şey Osmanlı''dan tevarüs edildi" şeklindeki yargısına mı, Sayın Cumhurbaşkanı''nın "Osmanlı''dan hiçbir şeyi almadık, her şeyi yeniden kurduk" şeklindeki açıklamasına mı, yoksa Sayın Selçuk''un "din-devlet ilişkilerinde Osmanlı modeli cumhuriyette de olduğu gibi sürüyor" şeklinde özetlenebilecek gözlemine mi inanalım? Neden aynı konuda böylesine birbirinin kopuk ve sız görüşlerle karşı karşıya kalmaktayız?

Benim açıdan bu durum fazla şaşırtıcı gelmiyor. Bunu farklı görüşlere sahip kişilerin işgal ettikleri pozisyonları ve amaçlarıyla açıklayabiliyorum.

Sayın Karpat, saygın bir bilim adamı. Hayatını sosyal ve siyasal gelişmeleri ve ilişkileri anlamaya ve açıklamaya vakfetmiş bir kişi. Onun bütün çabası bugünkü Türkiye''nin arka planını ortaya koyma konusunda yoğunlaşıyor. Ne bir siyasi kaygısı, ne bir menfaat kurnazlığı, ne de bir tüccar canbazlığı var. Tarihle sosyolojiyi bütünleştirmeye çalışıyor. Tarihten kopuk bir sosyolojinin olamayacağını, hiçbir toplumun kendi tarihinden ve coğrafyasından bağımsız olamayacağını, tarihten bağımsız bir toplumun problemli bir toplum olduğunu her yerde anlatmaya çalışıyor.

Sayın Demirel ise devletin tepesindeki bir şahıs. 1960''tan bu yana siyasetin içinde. O olandan ve sosyolojiden çok olması gereken, görmek istediğiyle ilgileniyor. Kafasında bir toplum tahayyülü var. Bu tasarımdakini ifade etmeye çalışıyor. Dolayısıyla onun söyledikleri siyasi tasarımına uygun olabilir, ama gerçeklerle ve olanla örtüşmüyor.

Sayın Selçuk bir hukuk adamı ama o kendini daha çok bir bilim adamı olarak görüyor. Bir bürokrat ve toplum tasarımına sahip bir kişi olarak değil bir bilim adamı ve hukuk adamı olarak konuşmayı yeğ tutuyor. Rejimin temel tercihlerini anlamlandırmaya ve pratikle olan çelişkilerini ortaya koymaya çalışıyor. Kendi pozisyonunda bulunanlar da yargı yılı açış konuşmaları yapıyorlardı, ama hiçbiri onun gibi konuşmuyorlardı. Çünkü onların hiçbiri bir bilim adamı olarak değil bir bürokrat ve hukukçu olarak konuşuyorlardı.

Osmanlı''dan cumhuriyete neyin miras kaldığı konusu elbette önemli. Bunun çeşitli yönleriyle tartışılması gerekiyor. Benim dikkat çekmek istediğim bu yapılırken kişilerin pozisyonlarından kaynaklanan sorunların varlığı meselesidir. Sosyal bilimle tarihi bütünleştiremeyen kişilerin bu konuya yapacakları fazla bir katkının olmadığı ortada. Bu konuda konuşanları bir de bu açıdan değerlendirmek gerekmektedir.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...