Sandığa giderken...
Davut DursunYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 26/03/2009, Perşembe • Yeni Şafak Haber Merkezi
Hafta sonunda tüm Türkiye sandığa gidiyor. Önümüzdeki beş yıl boyunca şehir, kasaba ve köyleri yönetecek mahalli yöneticilerin seçimini gerçekleştirmiş olacağız.
Toplumun dörtte üçü şehir ve kasabalarda, dörtte biri ise köylerde yaşıyor. Her bir yerleşim yerinin idari yapısına göre değişen mahalli yöneticisi var. Dolayısıyla Pazar günü sandığa gidip oy kullanacak olan seçmenlerin hepsi standart olarak aynı oyu kullanmayacaktır; yaşanan yerleşim yerinin idari niteliğine göre değişen farklı seçimler söz konusu olacaktır. Bununla birlikte tüm seçmenler yaşadıkları mahalle veya köyün muhtar ve ihtiyar heyeti ile il genel meclisi üyelerinin belirlenmesi için oy kullanacaklardır. Bunun yanında ise yaşadıkları yer belediyelik bir şehir veya kasaba ise buradaki seçmenler şehir veya kasabanın belediye başkanı ile belediye meclisi üyeleri için de oy kullanacaklardır. Ayrıca büyükşehir sınırları dahilinde yaşayan seçmenler ise büyükşehir belediye başkanını belirlemek için bir tercih yaşacaklardır.
Her ne kadar yürütülen seçim kampanyalarında belediye başkanı seçimleri diğerlerinin önüne geçmiş ve tüm mücadeleler bu alanda cereyan etmişse de en az onun kadar belediye meclisi ve il genel meclisi seçimleri de önem arzetmektedir. Belediye başkanlığı seçiminin öne geçmesi, mahalli yönetimlerde belediye başkanlarının aktif ve etkin konumlarıyla yakından ilgili bir gerçeklik olmalıdır. Şehirlerin yönetiminde belediye başkanın geri planında belediye meclisinin önemli rolü olmakla beraber halkın önünde olan, sorunları çözen, belli projeleri uygulayan kişi başkandır.
İl özel idaresinin karar organı olan il genel meclisleri ve üyeleri, hala ilde yaşayan halk nezdinde yeteri kadar bilinen ve etkinliği fark edilen bir siyasi-idari kurum değildir. Son yıllarda gerçekleştirilen kamu yönetimi reformu çerçevesinde birtakım merkezi yetkiler il özel idaresine devredilmiş ve belli alanlarda öne geçirilmiş olsa da vatandaş il özel idaresinden çok merkezi idare ile belediye yönetimini bilmekte ve şehir hayatında bunların etkin konumlarının farkında olmaktadır. Ülkemizde il özel idarelerinin serüvenine bakıldığında zaman içinde giderek merkezi yönetime teslim oldukları ve genişleyen kamu hizmeti alanlarıyla etkinliği artan merkezi yönetimin bir mahalli idare birimi olan il özel idarelerini kuşatıp işlevsizleştirdiğini görüyoruz. Son yıllarda gerçekleştirilen bazı düzenlemelerle etkinliği artırılmak istense de henüz bunun tatmin edici bir noktada olmadığını söylememiz gerekir.
Ülkemizde kamu hizmetlerinin nasıl bir örgütlenme ile gerçekleştirilmesi gerektiği hususu Osmanlı son döneminde ciddi tartışmalara yol açmış bir sorundur. Merkeziyetçilik ve adem-i merkeziyetçilik tez ve fikirleri, siyasi tarihimizde önemli yer tutmuştur. İttihat ve Terakki iktidarıyla birlikte başlayan "merkeziyetçi" uygulama ve yapılanma mahalli idari birimleri işlevsizleştirmiş ve merkezi yönetimi güçlendirmiştir. Bunun getirdiği sıkıntılar ve sorunlar mevcut idari yapımızın en ciddi problemlerini oluşturmuştur. Bu süreçte adem-i merkeziyetçilik, demokratikleşme ve özgürleşme mücadelemizle ilgili bir temel konu haline gelmiş bulunmaktadır. Nitekim mahalli idari birimlerin güçlendirilmesi ve etkin hale getirilmesi demokrasinin gelişmesi ve güçlenmesiyle atbaşı gitmiştir.
Ülkemizde mahalli idarelerin güçlendirilmesi, merkeziyetçiliğin yumuşatılması ve mahalli sorunların yerinde ve yöre halkının iradeleriyle çözümlenmesine yönelik çalışmalar umulan hızda ve kalitede olmasa da belli bir merhalenin kat edildiğini belirtmemiz gerekir. Bu konuda siyasi partilerde bile ciddi bir çelişkinin ve karmaşanın olduğunu gözlememiz şaşırtıcıdır. Bazı parti ve siyasi aktörler, mahalli idarelerin güçlendirilmesini merkezi idarenin mahalli birimleri olan yapıların güçlendirilmesi ve bazı merkezi yetkilerin buralara bırakılması olarak anlamaktadırlar. Vali veya kaymakamın yetkilerinin artırılması, bakanlık il müdürlüklerinin daha da etkin hale getirilmesi hiçbir biçimde mahalli idarelerin güçlendirilmesi anlamına gelmez. Bu sadece merkeziyetçiliğin daha da aktif hale getirilmesidir. Belediye başkanı, belediye meclisi, il genel meclisi ve bunlarla ilgili birimlerin etkinlik alanının genişletilmesi adem-i merkeziyetçilik çerçevesinde değerlendirilebilir.
Pazar günü sandık başına gidip mahalli idareler için oy kullanacak milyonlarca seçmen adem-i merkeziyet yönünde irade beyan edecek merkeziyetçilik karşısında mahalli idarelerin güçlendirilmesi ve daha da etkin hale getirilmesi yönünde tercihini ortaya koyacaktır. Türkiye''nin demokrasi kalitesi geliştikçe mahalli idarelerin etkinliği de artacaktır.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.