Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Türkiye geçen yüzyılın son çeyreğine kadar nispeten otarşik bir toplumdu. Hatta bir adım daha öteye gidip obskürantist demek de mümkün. Bu tür yargıda bulunduğumda bazen acaba haksızlık mı ediyorum diye kendime soru sormaktan kurtulamıyorum. Ama Osmanlı ülkelerini gezdiğimde, buradaki hayatı, kültürü ve insanları gördüğümde bu yargımın hatalı olmadığına bir kez daha kanaat getiriyorum. Bilmiyorum okurlar “Osmanlı ülkeleri” sözüne takılırlar mı acaba? Elbette resmi kullanımda böyle bir terim yok. Ancak Devlet-i Aliye-i Osmaniye''nin yayıldığı coğrafyada kurulan yirminin üzerinde devlet var ve buralarda hala Osmanlı medeniyetinin canlı örnekleri, kültürel varlıkları ve eşsiz mimari eserleri ve en önemlisi çevreye sinmiş bir Osmanlı ruhu vardır. İşte bu ruhun ve medeniyet kırıntılarının yaşadığı bu ülkeleri en iyi anlatan terim “Osmanlı ülkeleri” olmalıdır.

Kırım''dan Orta Afrika''ya, Cezayir''den Basra Körfezine, Viyana''dan Mısır''a kadar uzanan üç kıtaya yayılmış coğrafyada asırlar boyu hakimiyet kuran Osmanlı Devleti, tedricen bu topraklardan çekilince önce sömürge yönetimleri, 20. yüzyılın ikinci yarısında da eski sömürge devletlerinin nüfuzu altında bağımsız devletler teşekkül ettiler. Hem sömürge döneminde, hem de bağımsız ulus devletlerin kurulmasından sonra buralardaki Osmanlı mirasını, medeniyet unsurlarını, eşsiz sivil ve dini mimari yapılarını, kültür ve ruhunu silmek için büyük gayretler gösterildi. Büyük tahribata maruz kalan Osmanlı medeniyetinin eşsiz eserleri ve kültür mirası bugüne ulaşmada çok zorlandı. Geriye çok az numune kaldı. Ancak yüzyıllar boyunca coğrafyaya ve şehirlere sinen Osmanlı medeniyet ruhu bir biçimde bugünlere kadara geldi. Otoriter-totaliter rejimlerin çökmesi ve insanların kendi kimliklerini rahatlıkla ifade eder hale gelmesiyle topraklara sinmiş olan bu ruhun yeniden canlandığı, ayağa kalkıp varlığını herkese haykırmakta olduğunu bu ülkeleri ziyaret edenler rahatlıkla müşahede etmişlerdir.

Osmanlı medeniyeti mirasının ve Osmanlı ruhunun en iyi hissedilebileceği yerlerden biri tartışmasız Saraybosna''dır. Malumunuz Saraybosna yakın tarihte büyük trajedi yaşadı. Akıl almaz bir kıyım ve yıkıma maruz kaldı. Bosna ve Hersek''in nerede ise bütün şehirleri akıl almaz bir etnik ve dini kıyıma şahit oldu. Mostar''da, Srebnenitsa''da, Goradze''de, Tuzla''da velhasıl bütün şehirlerde yaşanan etnik ve dini kıyım geçen yüzyılın insanlık tarihine büyük bir leke olarak yapıştı kaldı.

Bosna-Hersek Cumhuriyeti''ni gezen herkes bu ülkenin maruz kaldığı vahşi vandalizme şahitlik ediyor. Şehirlerin mahalleleri arasında cereyan eden etnik ve dini toplumlar arasındaki savaşın canlı şahitleri bütün trdajik haliyle ayakta duruyor. Mostar sokakları arşınladığınızda nerede ise bütün binaların dış cephesinin top ve mermi izleriyle delik deşik olduğunu görüyorsunuz. İnsanın içini burkan, inciten ve derinden üzen bir tablo…

Ramazanın hemen öncesinde ziyaret imkanı bulduğum Saraybosna''nın Osmanlı, Avusturya-Macaristan ve Yugoslavya dönemlerini yansıtan bölümleri farklı medeniyetlerin ve zihin dünyalarının somut tabloları olarak bütün haşmetiyle önünüzde durduğunu görüyorsunuz. Osmanlı Saraybosna''sı şehrin ana merkezini ve İslam kimliğini oluşturuyor. Şehre girdiğinizde kendinizi İstanbul''un eski semtlerden birinde, Bursa''da Muradiye veya Tophane''de kendinizi hissediyorsunuz. Başçarşı bütün heybetiyle Osmanlı ruhunu ve medeniyetini eksiksiz bir şekilde temsil ediyor.

Saraybosna''da bir gelenek halini aldığını öğrendiğimiz Ramazanı karşılama konseri, kelimenin tam anlamıyla muhteşem bir Osmanlı ruhunun bütün haşmetiyle canlandırıldığı bir şölen olarak selamlanmalıdır. Burada faaliyet gösteren Fatıma ez-Zehra adındaki kadın örgütünün organize ettiği konser, onbin kişilik Olimpiyat salonunu dolduran her kesimden seyircinin tüylerini diken diken eden üç saatlik ilahi, şarkı, şiir, gazel, nat, münacat konseri, kelimenin tam anlamıyla Osmanlı medeniyetinin ve ruhunun canlandığı bir an gibiydi. Devlet senfoni orkestrası eşliğinde Balkanların çeşitli yerlerinden gelen pek çok grubun okuduğu Türkçe, Arapça, Boşnakça, Makedonca, Arnavutça ve diğer dillerdeki ilahiler ve diğer eserler çok dilli ve çok dinli Osmanlının somut bir özeti gibiydi.

Bu eşsiz Ramazanı karşılama konserini büyük bir dikkat ve heyecanla dinlerken böylesi konserlerin Türkiye''de düzenlenememesinin sebebini içimde tartışma ihtiyacı duydum. Bu elbette bir ruh, zihin ve dünyaya bakışla ilgili bir sonuçtu. Balkanlarda bu tür olaylarla varlığının devam ettiğini hissettiğimiz Osmanlı ruhunun, yoksa bizde kayboldu anlamına mı geliyor sorusu aklımızın bir yerlerine takılıp kalıyor.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...