Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Seçim dönemlerinin tartışma konularının başında radyo ve televizyonların yayınları gelmektedir. Radyo ve televizyon yayıncılığı devlet tekelinde iken sorun iktidar partisi ile muhalefet partilerinin radyo ve televizyonlarda ne kadar yer alacakları şeklinde ortaya çıkıyordu.

Özel radyo ve televizyonların yayına geçmesi ve yaygınlık kazanmasıyla tartışmanın biçimi de değişti. TRT yayınlarıyla ilgili eleştiriler benzer şekilde devam etmenin yanında özel radyo ve televizyonların seçim dönemlerinde gerçekleştirdikleri yayınlarla ilgili şikayet ve eleştiriler daha da önemli hale geldi.

Radyo ve televizyonların seçmen davranışları üzerindeki etkisi özellikle seçim dönemlerinde yayınların özel bir düzenlemeye tâbi tutulması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Kanun koyucu bu ihtiyaca binaen hem 3984 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun''da hem de 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun''da seçim dönemlerinde radyo ve televizyonlarda yapılacak yayınlarla ilgili düzenlemeler yapmıştır.

3984 Sayılı Kanun''a göre “Seçim dönemlerindeki yayınlar, kanunla Yüksek Seçim Kurulu''na verilen yetkiler çerçevesinde Yüksek Seçim Kurulu tarafından düzenlenir” (Madde:27).

Radyo ve televizyon faaliyetlerini düzenlemek ve yasanın verdiği yetkiler çerçevesinde denetlemekle görevli Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), seçim dönemlerindeki yayınlarını Yüksek Seçim Kurulu''nun kararları doğrultusunda izleme, denetleme ve değerlendirmekle görevli tutulmuştur.

Diğer taraftan 298 Sayılı Kanun, seçim dönemlerinde özel radyo ve televizyonların yayın ilkelerinin belirlenmesinde, bu ilkelere göre gözetim, denetim ve değerlendirmesinde, ülke çapında yayın yapan özel radyo ve televizyonlar için Yüksek Seçim Kurulu''nu, bunun dışında yayın yapanlar için de yayının yapıldığı yer ilçe seçim kurullarını görevli ve yetkili saymıştır. (Madde: 55/A).

Buna göre Yüksek Seçim Kurulu (YSK) seçim dönemindeki yayın ilkelerini belirlemekte yetkilidir. Radyo ve televizyon yayınlarının bu ilkeler doğrultusunda yapılıp yapılmadığını ülke çapında yayın yapan kuruluşlar için YSK, bunun dışındakiler için de ilçe seçim kurulları “gözetim, denetim ve değerlendirme” yapmakla görevli ve yetkili kılınmışlardır. Görüldüğü gibi kanun, seçim dönemlerindeki radyo ve televizyon yayınlarının gözetim, denetim ve değerlendirilmesi için ikili bir sistem öngörmüş ve YSK ile ilçe seçim kurullarının görevli ve yetkili oldukları bir sistem getirmiştir. Bunun dışında 3984 Sayılı Kanun''un 33. maddesindeki düzenlemeye göre RTÜK de “radyo ve televizyon yayın kuruluşlarının seçim dönemlerindeki yayınlarını Yüksek Seçim Kurulu''nun kararları doğrultusunda” izlemek, denetlemek ve değerlendirmekle görevli tutulmuştur. YSK “gözetim, denetim ve değerlendirme” yaparken RTÜK de “izleme, denetleme ve değerlendirme” yapmakla yetkilendirilmiştir. Burada bir yetki ve görev karmaşası olduğu açıktır. Aynı işi (gözetim, denetim, değerlendirme) her iki kurum aynı anda yapacaktır ki bunun normal olmadığı açıktır.

Bu sisteme göre seçim dönemlerindeki radyo ve televizyon yayınlarının sağlıklı yapılabilmesi ve yürütülebilmesi için YSK ile RTÜK arasında iyi işleyen bir işbirliği mekanizmasının tesisi ve işletilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Bu sistemde öne çıkan sorunların bir diğeri, 298 Sayılı Kanun ile 3984 Sayılı Kanun arasındaki kavram ve karmaşıklık gelmektedir. 298 Sayılı Kanun''un 55/A maddesi “ülke çapında yayın yapan radyo ve televizyonlar”dan söz edilmesi ve mekanizmasını bunun üzerinde bina etmiş olmasıdır. Hatta maddenin son fıkrasında “ülke çapında yayın yapan özel radyo ve televizyonların hangileri olduğunu” YSK''nin belirleyeceği ve buna ilişkin kararın Resmi Gazete''de yayımlanacağı düzenlenmiştir. Belirlenen yayın ilkelerini ihlal eden yayıncıların tecziyesinde ülke çapında yayın yapan kuruluşlarla bunun dışındakiler için farklı otoriteler ve cezalar söz konusu olduğundan bunun belirlenmesi çok önemli hale gelmektedir.

Ancak radyo ve televizyon yayınları ile ilgili 3984 Sayılı Kanun''da “ülke çapında yayın yapan” bir yayın türü bulunmamaktadır. Burada ulusal, bölgesel ve yerel yayın ile uydu ve kablo ortamından yapılan yayından söz edilmektedir. Temel soru “ülke çapında yayın yapan kuruluş” ne anlama geldiğidir. Ülke çapında yayın yapan radyo ve televizyonlar ulusal mı, bölgesel mı, yerel mi? Uydudan yayın yapanlar ile kablodan yayın yapanlar buna girmekte midir? Uygulamada uydudan yayın yapanlar da, bölgesel yayın yapanlar da, karasal ulusal yayın yapanlar da YSK tarafından tecziye edilmektedir. Bu fiili durumun 298 Sayılı Kanun''a uygun olup olmadığı tartışma götürür bir konudur.

Seçim dönemindeki yayınlara ilişkin sorunların bir diğer sebebi, yayıncılık sektörünü düzenlemek ve denetlemekle görevli RTÜK''ün seçim döneminde bir bakıma marjinalleştirilerek etkisiz hale getirilmesidir. Yayın ihlalleriyle ilgili müeyyide uygulama yetkisini haiz RTÜK seçim dönemlerinde bu yetkisini kullanamamakta ve YSK müeyyide uygulamaktadır. Yapılması gereken seçim dönemlerinde RTÜK''ün denetleme görevini YSK''nın belirlediği yayın ilkelerine göre yapması ve müeyyide uygulamasıdır. Bu nitelikteki müeyyide kararlarına itirazın YSK''ya yapılması ve son sözü YSK''nın söylemesi en makul çözüm olarak gözükmektedir. Aynen normal dönemlerde idare mahkemelerinin işlevini seçim dönemlerinde YSK görmelidir. Bunun olmaması halinde sorunlar ve tartışmaların önünün alınması mümkün değildir.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...