Eski İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ali Müfit Gürtuna''nın yeni bir parti kurma hazırlığı içerisinde olduğuna ilişkin haberler, uzun zamandır basında yer alıyordu. Anlaşılan hazırlık çalışmaları sonuna doğru yaklaşmış.
Televizyonlardaki reklamlardan, Turkuaz Hareket adı verilen ve Gürtuna''nın liderliğinde yürütülen çalışmaların son noktaya gelmiş olduğu ve kurulması düşünülen partinin adının arandığı anlaşılmaktadır. Demek ki önümüzdeki günlerde Türkiye yeni bir siyasi parti ile tanışacak. Bu partinin adının ne olacağı henüz belli değil. Belki de Turkuaz Partisi (!) olabilir…
Bu parti de nereden çıktı diyecek halimiz yok. Vatandaşların siyaset yapmak için örgütlenme hakları var. Gürtuna''nın partisiyle Türkiye''deki parti sayısı elliye yaklaşmış olacak.
Yeni bir partinin kurulmasında önemli olan partinin kurulmasında müessir olan temel sebebin ne olduğudur. Nasıl bir ihtiyaç yeni bir partinin kurulmasını gerekli hale getirmiştir? Partiler yelpazesinin neresinde bir boşluk görülmüş ve bunun doldurulması için harekete geçilmiştir? Seçmenler sandığa gittiklerinde oy verecekleri bir siyasi parti bulamıyor ve yeni bir partinin beklentisi içindeler mi? Ortada yeni bir partinin doğmasını gerektirecek ciddi bir temsil krizi mi vardır? Eğer böyle bir temsil krizi varsa bu hangi toplum kesimi için varittir?
Bu soruları çoğaltmak mümkün. Turkuaz Hareket''in öncüleri muhtemelen bu tür soruları kendilerine sormuş ve belli cevaplar vermişlerdir.
Her şey bir yana yeni bir siyasi partinin kurulması için uygun bir zaman mıdır? Benim cevabını aradığım soru budur.
Bu soruya anlamlı cevap verebilmek için Türkiye''de partilerin kuruldukları dönemlere bakmak gerekir. Türkiye''de partilerin kurulduğu ve başarılı oldukları dönemlere bakıldığında şöyle bir öğretici tablo ile karşılaşıyoruz.
Cumhuriyet döneminde ilk parti cumhuriyetin ilanı aşamasında doğmuştur. Bilindiği gibi Halk Fırkası Eylül 1923''te kurulmuş ve cumhuriyet daha sonra ilan edilmiştir. Bu partiyi takiben Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ise 1924 Kasımında iktidarda ciddi bir krizin yaşandığı bir dönemde doğmuştur.
Partilerin kurulması noktasında ikinci halka İkinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkmış ve çok partili hayata geçilirken Demokrat Parti ile diğer partiler kırklı yılların ikinci yarısında kurulmuştur.
27 Mayıs 1960 darbesinden sonra toplum yeniden örgütlendirilirken Adalet Partisi kurulmuştur. 12 Mart olağanüstü döneminin sonlarına doğru Milli Selamet Partisi doğmuştur.
12 Eylül döneminde Milli Güvenlik Konseyi bütün siyasi partileri kapattıktan sonra 1983''te yeniden siyaset yapma imkanı doğunca yeni siyasi partiler kurulmuştur. Bugün varlığını sürdüren ANAP ve DYP o dönemin ürünü partilerdir.
En son da 28 Şubat fırtınası sürecinin yarattığı depremde siyasette yaşanan temsil krizinden doğan boşluğu doldurmak üzere Ak Parti doğmuştur.
Olağanüstü yönetimlerin yarattığı temsil krizlerinin sonucu olarak kurulan partilerin yanında olağan dönemlerde, genellikle büyük partilerin bölünmesi ve parçalanması yoluyla yeni partiler de kurulmuştur. Ancak bu yolla kurulmuş siyasi partilerden hiçbirinin ciddi bir başarı gösteremedikleri ve siyasette konjonktürün verdiği imkanla kısa dönemli kısmi bir başarıdan sonra silindikleri görülmektedir. Ellili yıllardaki Millet Partisi ile Hürriyet Partisi; altmışlı yıllardaki Yeni Türkiye Partisi, Türkiye İşçi Partisi, Demokratik Parti ile Güven Partisi; yetmişlerdeki Birlik Partisi, Sosyalist Parti; seksenlerdeki Milliyetçi Demokrasi Partisi, Sosyal Demokrat Parti, Yeni Parti, Halkçı Parti gibi pekçok parti bu niteliktedir.
Bu durumda Türkiye''deki partilerin kuruluş zamanlamasına bakıldığında başarılı olması beklenen yeni bir partinin kurulması için uygun bir zamanın olmadığı görülmektedir. Başarılı partiler genellikle yaşanan büyük bir kriz ve olağanüstü dönemin sonlarına doğru yeni dönemin başlarında kurulmuşlardır. Bu anlamda ortada yeni bir partinin kurulması için gerekli ne herhangi bir kriz ortamı, ne de bir temsil krizi vardır.
Diğer yandan yeni bir partinin kurulması için her halükarda bir temsil krizi ve boşluğunun varlığına ihtiyaç vardır. Turkuaz Hareket yetkililerinin nasıl bir temsil krizi ve boşluğu gördüklerini bilmiyoruz. Araştırmaların ortaya koyduğu böyle bir kriz ve boşluk da yok. Kamuoyu araştırmalarında yüzde 20-25''ler arasında seyreden kararsız ve sandığa gitmeyecek seçmen oranı bir temsil krizine işaret etmemektedir. Zaten bütün seçimlerde sandığa giden seçmen sayısı yüzde 75-85''lerde seyretmektedir. Yüzde onlar seviyesindeki temsil boşluğu yeni bir parti için yeterli mi? Şüphelidir… Böyle bir ortamda yeni bir parti için yola çıkmanın nasıl bir gerçekliğe oturduğu gerçekten merak konusudur.
Geriye ister istemez bir macera saiki kalıyor… Macera siyasette önemli bir argümandır ve asla küçümsenmemelidir!..
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.