Çeyrek asrı aşan ömrü ile Türkiye''nin gündeminin ilk sıralarındaki yerini sürekli koruyan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) 27. kuruluş yıldönümünde de sorunlu konumundan bir şey kaybetmiş değildir. Önümüzdeki dönemde de YÖK Türkiye''nin en önemli problemlerinden biri olacaktır.
Türkiye''de bu derece tartışılan ve nerede ise toplumun tüm kesimlerince eleştirilen ancak yine de mevcut konumunu her geçen gün daha da güçlendiren bir başka kurum var mıdır, bilmiyorum. Bu bakımdan YÖK özel olarak üzerinde durulması ve analiz edilmesi gereken bir örnek vakadır. Bu niteliğiyle idare tarihi ve yönetim yapısı derslerinde örnek vaka olarak analiz edilmesi çok isabetli olacaktır.
Çeyrek asrı geçen ömrürde YÖK''ün tümüyle olumsuz ve hiçbir şeye yaramayan bir kurum olarak değerlendirilmesi haksızlık olur. Ancak bu kurumu değerlendirirken emsalleriyle kıyaslamak, diğer ülkelerdeki kurumlarla birlikte ele almak ve buna göre yargıya varmak gerekir. Bu dönemde üniversitelerin sayısal olarak artması ve ülke geneline yayılması, üniversitelerin artmasıyla birlikte öğrenci ve öğretim üyesi sayısının artması, yine artışla paralel olmasa da akademik çalışmalarda görülen artış, akademik dünyaya ilişkin belirli standartların ve kriterlerin getirilmesi gibi olumlu gelişmeleri görmezlikten gelmek doğru olmaz. Ancak bu olumlu gelişmelerin kimisi YÖK''e rağmen olmuştur.
Bir diğer husus bir toplumun hayatında çeyrek asırda pek çok şey değişiyor, gelişiyor ve yenilikler oluyor. YÖK olmasaydı veya bir başka kurum olsaydı bunlar olmayacak mıydı? Her halükarda üniversiteler artacak, üniversiteli öğrenci ve bilim adamları da artacaktı. Bu biraz da Cumhuriyetle birlikte şu kadar yol, köprü, fabrika yaptık, savunmasına benziyor. Bir toplum yaşamayı sürdürüyorsa bunlar bir biçimde olacaktır. Önemli olan YÖK''ün özgünlüğüyle birlikte yapılıp edilenlerin neler olduğu ve bunun ne derece rasyoneliteye uygunluk teşkil ettiğidir.
YÖK''ün Türkiye''nin yüksek öğretim dünyasını getirmiş olduğu yerin nasıl bir yer olduğu ve bu alana neler kattığı soruları anlamlıdır. Toplumun bütün kesimlerince, yüksek öğretim mensuplarınca, tüm siyasi kadrolarca ve bütçeyi finanse eden vatandaşlarca eleştirilen bir kurumun sorunlu olduğunu peşinen kabul etmek gerekir. Sorunun özü öncelikle olağanüstü dönemlerde üniversitelere biçilen rollerde gizlidir. Türkiye''de yaşanan siyasi ve sosyal kaosun temel aktörlerinden biri olarak görülen üniversitelere her dönemde ağır faturalar kesilmiştir. 12 Eylülün hediyesi olan YÖK de yetmişlerde yaşanan toplumsal/siyasal kaosun üniversitelere kesilen ağır faturası olmuştur. Kendilerini ülkeyi kurtarma misyonuyla görevli sayanlar öncelikle üniversiteleri zapturapt altına almak için bir cendereye sıkıştırma yoluna gitmişlerdir. Mevcut sorunun zihin alt yapısında bu refleks yatmaktadır.
Bir diğer husus nerede ise her türlü sorun çözme yöntemimize ve kamu yönetimi üslubumuza yansıyan “mevcudu bir tarafa atıp yeni bir yapıyı iktibas etme/yerleştirme” yöntemi bu alanda da kendisini göstermektedir. Başarılı toplumların yöntemi olan geleneği önemseyerek mevcut üzerine yeni yapılar ikame etme, yapıyı restore etme ve mevcudu geliştirip sürdürme üslubunu küçümsüyoruz. Bir problem alanı varsa mevcudu ortadan kaldırıyor ve yerine tamamen farklı yapıda yeni bir kurum ihdas ediyoruz. Böylece toplumların en önemli özelliği olan sürekliliği ıskalıyoruz. Hep değiştirme/ değişme ve yenileme yolunu seçiyoruz. Oysaki değişme bir toplumsal özellik olduğu kadar süreklilik de vazgeçilmemesi gereken bir özelliktir.
Devrim süreci yaşamış ve bu yolla mevcudu yok edip yeni yapılar ikame etme yoluna gitmiş toplumların en önemli hastalıklardan biri olarak öne çıkan gelenek ve sürekliliği ıskalamanın geriye istikrarsızlık, tarihe ve kendimize karşı düşmanlık, giderek artan ve snobizm derecesine varan yabancı hayranlığı, ciddi bir kimlik bunalımı ve kültürel kaos olarak geri döndüğünü görmüyoruz. Henüz bir asra varmayan Cumhuriyet tarihimizde üniversite düzenimizle ilgili farklı modelleri hayata geçirmişiz. Tek parti döneminde farklı, ellili yıllarda farklı, 27 Mayıs darbesinden sonra farklı, 12 Eylülden sonra farklı. Ülkenin siyasi gelişmelerine ne kadar da bağlı bir dünya değil mi? Oysaki toplumumuzun en az bin yıllık bir geleneği var bu alanda, ama bunu gören yok.
Son dönemin en önemli yöntemi üniversitelerin demokratikleşmeye ve siyasi iktidara karşı bir muhalefet odağı şeklinde kullanılmasıdır. Türkiye''de ulema/aydınlar her zaman siyasetin ve kamu hayatının en önemli unsurlarından biri olmuştur, olmaya da devam edecektir. Artık toplum beklentilerine cevap verecek bir yüksek öğretimin tesisi için bu dünyayı finanse eden vatandaşların beklemeye tahammülü kalmamıştır. Ne YÖK kendisini siyasi iradenin rakibi olarak görmeli ne de siyasi iktidar ulemayı yok saymalıdır. Türk uleması tüm tarih boyunca sadece ilim üretmekle yetinmemiş aynı zamanda siyasetin en etkin aktörü olmuştur. Bu geleneğin demokratik sistemle uyumlaştırılması ciddi bir soru olarak önümüzde durmaktadır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.