Müslim gayrimüslim ilişkilerinde kırmızı çizgiler olmamalı mı?

Müslümanlar Allah katında yegâne dinin İslam olduğuna inanırlar. Aslında bütün dinlerin mensupları böyle inanır. Çünkü böyle inanılmayan bir dinde kalmanın mantığı olmaz.

Son semavi din İslam olduğuna göre tarihsel olarak da, mantıken de müslümanların, iddialarında haklı oldukları açıktır.

Bugün İslam"ın diğer iki semavi dinden farkı, onlara da bir statü vermesi ve onları da hesaba katmasıdır. İslam bu statüyü yüceltici bir kavramla ifade eder ve bu iki dinin mensuplarına "Ehlikitap" der. Bunun zıddı elbette "kitapsız"lıktır.

İslam, Ehlikitabı hukuken müşriklerden ve ateistlerden farklı bir yere koyar. Oysa Ehlikitap müslümanlara farklı bir statü ya da hukuk tanımaz.

Aslına bakılırsa müşrik bir bakıma kâfir, kâfir de bir bakıma müşrik olduğu halde, bu statüleri söz konusu olduğunda İslam müşriklerle evlenmeyi hiçbir surette kabul etmezken, Ehlikitabın hanımlarıyla evlenmeye, bazı şartlarla izin verir.

Ehlikitap olmayan kâfirlerle, yani müşrikler ve ateistlerle evlilik ise hiçbir surette caiz görülmez. Nikâh yapılsa bile batıldır ve hükümsüzdür.

Yani iman açısından insanlar mümin ya da kâfir diye iki kategoriye ayrılırken, hukuki açıdan Münafık ve Ehlikitabın da eklenmesiyle dört kategori olur. İşte bu dörtlü kategoride Ehlikitap, bazı hukuki farklılıkları sebebiyle müşriklerden ayrılır.

Aslında Hz. Ömer"in dediği gibi, Allah"ı üç bilmekten âlâ şirk olmaz, ama Ehlikitap hukuken müşrik muamelesi görmez.

Bu girişten sonra şunları da tekrar hatırlamalıyız: İslam açısından insanlar arasında en büyük farklılık Bir olan Allah"a inanmaları ya da inanmamalarıyla oluşur. En üst kimlik belirleyici dindir. Müslüman bir Ugandalı, her hangi bir müslümana müslüman olmayan öz kardeşinden daha yakındır. Bu durumu içselleştiremeyen bir mümin tam bir mümin olamaz. Allah Rasulü"nün Ebu Zer"e dediği gibi, henüz cahiliye kalıntısı taşıyan bir kişi olur.

İslam ırk ve kavim gerçeğini de inkâr etmez, hatta korunmasını teşvik eder. İnsanlar arasında bu kadar güçlü bir bağın yok sayılması mümkün olamaz.

Çünkü İslam doğallık dinidir. Doğal olanın korunmasını ister. Kişinin, kendi anne babasından başlamak üzere, kardeşlerine, sonra akrabasına, sonra bölgesine, sonra ülkesine karşı duygu ve sevgi bağı beslemesi onun doğasında vardı. Bunu yaratan da Allah"tır. O halde yok sayılmasını nasıl istemiş olabilir?

Ama İslam, bütün bu bağların üzerine çıkabildiği zaman ancak kişinin özgül iradesiyle seçilmiş gerçek İslam"dır. Aksi takdirde din değil gelenek olur, ya da sadece, Kuran"ın reddettiği "atalarının dini" olmaktan ibaret kalır.

Diğer dinlerde olduğu gibi, tam bir İslam kimliği, tam bir teberri ile mümkün olabilir. Teberri, yani beri olma, soyutlanma, ayrışma...

Biraz İslam biraz Hıristiyan olunmaz. Biraz bundan biraz ondan alınmaz. Bunun için akidede teberri gerektiği gibi, mekânda, yönetimde, hatta kılık kıyafette bile teberri gerekir.

Müslümanların en güzel örneği/üsve-i hasenesi Hz. Peygamber olduğuna göre bu konuda da onun fiili sünnetine bakılmalıdır. Özellikle peygamber olduğu kendisine bildirildiği günden itibaren onun bütün müşriklerden teberri ettiği bilinmektedir.

Varlığı onlar için tehlike arz etmeye başlayınca önce hakaret ettikleri, sonra da yönetim erkini bölüşme dâhil, çeşitli dünyalık tekliflerle ara bulmak istedikleri malumdur. Nihayet davet açıkça yapılmaya başladığında son çare olarak onu amcasına şikâyet etmeleri Kuranı Kerim Sâd Suresi"nin de iniş sebebidir.

Peygamberliğinin üzerinden 10-11 yıl geçmişti. Allah Rasulü amcasını ziyarete geldi. Mekke"nin ileri gelen müşrikleri de orada idiler. Ebu Talip"in başucunda bir kişilik boş yer vardı. Allah Rasulü orada oturmak için ilerlerken Ebu Cehil koşup orayı tuttu. O da kapıya yakın bir yerde oturdu. Amcası ona, kavminin kendisinden şikâyette bulunduklarını söyleyince: "Amcacığım, ben onlardan bütün Arapların kendilerine boyun eğeceği, Acemlerin kendilerine vergi vermek zorunda kalacağı bir sözü kabul etmelerini istiyorum, o kadar" dedi. Nedir o söz diye sordular. Allah"tan başka ilah olmadığını söylemeleri, dedi. Bunun üzerine oturanlar hışımla kalktılar ve böyle bir şey duymadık, bu uydurma bir sözdür deyip çıkıp gittiler. Bu olay sebebiyle surenin ilk ayetleri indi.

Böylece ayrışma da alenileşti. Peki, sonra ne oldu?