Aylardan Ağustos, günlerden Hacı Bayram Veli...

Herkesin kendini göre zamana dahil oluşu, mekana girme selamı vardır. Bir destur deyişi. Bir huu çekişi ...

Bendenizin zamana dahil oluşu tuhaf, lakin söylemek zorundayım, kronoloji üzerinden. Her yeni aya, her yeni yıla Dünya tarihinin, Türkiye Tarihinin kronolojisi üzerinden girmek gibi bir alışkanlığım var.

Ağustos ayına mı girdik...

Tarihin Ağustos kronolojisine bakıyorum. Savaşların hiç durmamış oluşu karşısında şaşırıp kalıyorum.

Şaşıracak ne var oysa.

Şaşırıyorum, zihnimi onca koruma telaşıma rağmen popüler kültürün etkisi ile Ağustos ayı için zihnimde tatil, düğün törenlerinin kayıtlı olduğunu fark ediyorum.

Gençliğini geride bıraktıkça, insan en çok kendine şaşırıyor galiba...

Tarihin tatili, molası yok.

Barışın grameri kesik kesik, şiddetin ve savaşın grameri kesintisiz...

Ne diyordum...

Her yıl, her ay aynı törensel girişi yaptığım halde elbette her defasında seçici algı başka bir şey çıkarıyor karşıma.

Bu yıl Ağustos ayı için idrak ettiğim tarih Hacı Bayram Veli"nin ölüm tarihi oldu. Hazreti hasta yatağında hayal ettim. Yaz günü gelen ölümün bilmem neden, arkasında kalanlar için bir ikram olduğunu düşündüm.

Bayramiye Tarikatı"na dair ilk okuduklarım Zeria Karadeniz"in Hacı Bayram Veli adlı romanını dayanıyor. Lise son sınıf öğrencisi idim. Terörün gölgesinin fena halde üzerimize düştüğü yıllardı ve hukuk fakültesi öğrencisi olan ağabeyim öğrenci olaylarının içindeydi. Babam aynı akıbete beni de"feda etmek " istemiyordu. İstanbul"dan Afyona taşınmamız biraz da benim liseyi bitirebilme şansını yakalayabilmem içindi. Aynı gün içinde hem Leninci, hem Maocu örgütten tehdit yemiş, ülkücüler tarafından tekinsiz bulunmuş bir kişi idim.(O zaman kendimi kişi olarak görüyordum. Şimdi dönüp bakınca küçücük bir kız görüyorum.) Daha önce de bahsetmişimdir büyük ihtimal, bir yere ait olmayışın bedelini çok erken yaşlarda ödemenin hürriyeti ile hep "dışarda" kaldım.

Babam üniversite imtihanına girmemi bile istemiyordu. Çalışmak için test kitabını babamdan saklı aldım. Babama inat annem ille de okumam için gece gündüz adaklar adıyordu.

O yıllarda Afyon"da henüz dershane yoktu. Sınava gireceğim yıl Afyon" a iddialı bir dershane açıldı. Babamdan dershane parası isteyemezdim. Fakat Afyon Lisesi"nin onurlu hocaları "Bizim öğrencilerimiz dershaneye gidemez" dedi ve hafta sonları her hoca kendi dersini anlatmak üzere kurs açtı. Üniversiteyi kazanmamı o kurslara borçluyum.

Afyon Lisesi o dönemde modern lise idi (artık öyle bir ayırım kalmadı), fen bölümü öğrencileri son sınıfta matematik ve tabii ilimler olarak ikiye ayrılıyordu. Ben matematik bölümünde idim. Benim dışımda bütün sınıf delicesine bir aşk ile test çözer, kimsede olmayan bir test kitabına kavuşmak için olmadık yöntemler denerdi.

Hafta sonu kursu açılıncaya kadar onların test çözdüğü saatlerde ben roman okur, şiir ezberlerdim. Elime ne geçerse okurdum diyeceğim de, pek bir şey geçmezdi aslında. Okuduğum kitabı tekrar okurdum. Birincisinde kitabı okurdum, ikinci okuyuşumda yazar ile birlikte kitabı yeniden yazardım.

Bu kitaplardan biri idi Zeria Karadeniz"in Hacı Bayram Veli adlı romanı.

Bu Ağustos ayına neden Hacı Bayram Veli ile girdiğimi düşünüyorum Ağustos"un başından bu yana. Cevabı belki de Zeria Karadeniz"in romanında bulurum diye günlerce kitabı aradım. Buldum sonunda.

Bir vakit elimde tuttum lakin kapağını açıp okumayı göze alamadım. O kitaptan bana bir duygu kalmıştı, şimdi bu yaşımın bilinci ile eleştirel bakışın baskın çıkmasından korkup, o zamanlar onca etkilendiğim kitap bu muymuş sorusunu kendime yöneltmeye cesaret edemedim.

Kitaptan banan kalan en baskın duygu vakit idraki idi vakti üretim üzere idrak etmek. Bayramiye tarikatının müridleri 24 saati üçe bölünmüş olarak idrak ediyordu. Sekiz saat beden ile çalışma –genellikle çiftçi idiler- sekiz saat uyku ve sekiz saat ibadet. Bazı müridler daha az uyuyarak uykudan kalan saatleri ibadet vaktine ilave ediyordu. Böylece ruhlarının, merhaleleri daha kısa zamanda geçmeyi başarabileceğine inanıyorlardı.

(Başarmak? Bu zamandan geçmişe bakınca bulduğun kelime başarmak kelimesi ha diye kendime kızıyorum. Bir müddet kelime arayıp bulamıyorum? Oysa dönemin ruhunu anlatmak için en son seçilecek kelime başarmak.)

2014 Ağustos"unun nasibi neden Hacı Bayram Veli diye düşünüp durdum bir ay boyunca.

Buldum mu? Bulamadım. Sonra oturup okuma lütfu gösterdiğiniz bu yazıyı kaleme aldım. Yazarken belki de yakalarım dedim.

Yakaladım mı?

Hayır. Bu da böyle bir yazı olsun ey okuyucu!

Ne aradığını bilmeyen, lakin aramaya devam ederse aradığını harflerin gövdesinde ansızın bulacağına inanan, saf ve yorgun yazarın yazısı olsun.

II-

Ağustos ayı çıkmadan yazıyı sizinle paylaşmak istiyordum lakin Ağustos bitmek üzereydi. Gazeteye yazının birinci bölümünü gönderecektim ki , sonra birden gündeme tutunuverdim.

Nasıl mı?

AK Parti Olağanüstü Kongresine tek aday olarak giren Sayın Ahmet Davutoğlu selamlama konuşmasına Hacı Bayram Veli ile başladı.

Hacı Bayram Veli"nin adı geçince bir kaç dakika önce konuşmasını tamamlamış olan Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan"ın neden Ahmet Davutoğlu"nu aday gösterdiğini izah eden konuşmasındaki bir cümle mihmandarım oldu. Hükümetin zor zamanlarında kendisini sonuna kadar destekleyen Ahmet Davutoğlu"nun vefasından bahsediyordu sayın Cumhurbaşkanı.

Vefa ve teslimiyet.

Vefa ve teslimiyeti sınayan şeyhtir Hacı Bayram Veli.

Anlatayım...

Hacı Bayram-ı Veli Hz."leri Sultan II.Murad"ın emri ile Edirne"ye apar topar götürülür. Hakkında dedikodu yapanlar vardır ve bir ayaklanma için hazırlandığı söylenmektedir.Sultan II.Murad Hacı Bayram Veli"nin iklimine dahil olunca söylenenlerin asılsız olduğunu anlar ve bir fermanla onu ocağına geri gönderir. Fermanda Hacı Bayram-ı Veli Hz."lerinin öğrencilerinin yanlız ilim ile meşgul olmaları için onların vergi ve askerlikten muaf tutulduğu bildirilmektedir.Bunu duyan pek çok kişi Allah rızası için değil, sadece şahsi çıkar için gelip Hacı Bayram-ı Veli Hz."lerine öğrenci olmaya başlar.Sonunda devletin Ankara civarından topladığı vergilerde düşüş olur.Gelir azalınca Ankara"yı yönetmekte bir takım mali problemler ortaya çıkar ve askeri düzen bozulur. Bunun üzerine Sultan II Murad, Hacı Bayram-ı Veli "den müridlerinin listesini ister.

Hacı Bayram-ı Veli müridlerine, bugünkü Etnoğrafya Müzesinin bulunduğu Kanlıgöl"de toplanmalarını ve bir imtihan için hazır olmalarını söyler. Kanlıgöl"de büyük bir kalabalık toplanır. Herkes nasıl bir imtihan olacağının heyacanı içinde beklemeye başlar.

Hacı Bayram-ı Veli meydanda kurdurmuş olduğu çadırın önünde elinde bir bıçakla durur ve müridlerine;

- "Dervişlerim ,müridlerim...Bana; beni seven öğrencilerimi bugün burada kurban etmem emrolundu. Canını,malını, bana feda eden, çadıra girsin"der.

Elinde bıçakla çadırın önünde beklemeye başlar Hacı Bayram-ı Veli.Bir müddet sonra topluluktan bir erkek kalabalığı yararak canını vermeye hazır olduğunu söyler.Çadıra alınır kurban olmaya gönüllü adam. Arkasından Hacı Bayram-ı Veli Hz."leri de girer çadıra.

Herkes ne olacağını merakla beklerken,çadırdan dışarı oluk gibi kan akmaya başlar.

Kurban olmaya gönüllü olan ikinci kişi kadındır.Onu da çadıra alırlar. Yine dışarı kanlar akar.

Bunu gören halk dehşete kapılarak meydanı terk eder. Hacı Bayram-ı Veli Hz."leri içeri girenleri kesmiş değildir.Gece çadırın içine birkaç koyun hazır edilmiştir ve kurban edilen koyunlardır.

Hacı Bayram-ı Veli Hz."leri Sultana bir mektup yazar ve gerçek müridinin sayısının iki olduğunu bildirir.

Hal ve vaziyet böyle.