Ekranlarda hüküm süren "kasaba zamanı"

"Kasaba Zamanını" konuşmaya devam ediyoruz.

Kasaba "çatık kaşlı hükümet" ile, mirasyedilerin ve ayağı yorganına zor denk gelen esnafın mekanıdır.

Mirasyediler, bir zamanlar varlıklı iken hali hazırda hiçbir şey üretmeyen, el attıkları her işi batıran, ama aileden gelen itibar sermayesi ile kasabadaki memurlar ile mesailerini sıkı tutan taifedir.

Kasabaya rengini veren çoğu zaman memur taifesi ile mirasyedilerin ilişkisidir. Kasabanın memurlarında, yaşadığı mekana kendini asla teslim etmeyen, ait olmayı reddeden burun kıvıran bir hal vardır. Beğenmedikleri ortamı düzeltmek üzere sorumluluk almayı pek düşünmezler. Şikayetlerinin yüksekliği ile doğru orantılı olarak itibar görmeyi umarlar. Hoş kasabayı değiştirmeye niyet edenlere, kasabanın "ileri gelenleri" dünyanın kaç bucak olduğunu oldukça "mahir" bir şekilde öğretiverir.

Kasabanın esnaf ve sanatkarına gelince...Müşterilerinin borçlarını vaktinde ödememelerinden kaynaklanan yokluk içinde, kalplerini serin tutmaya çalışırlar. Camlarında "Paris moda evi" yazan terziler, kasabanın son zanaatkarı olarak iş tutan kalaycı, kepenekçi, yorgancı, bakırcı, demirci ustaları vardır tozlu sokak aralarında. Yeni teknoloji ile birlikte bu ustaların maharetlerinin pek hükmü kalmamıştır.

Kasabada üretim azaldıkça, herkes, berikinin ne yaptığı ile fazla ilgilenmeye başlar. Öldürmeyen ama aynı zamanda ondurmayan bir alakadır bu. İnsanlar kendilerini asla rahat hissedemedikleri evlerinde; sorgulayan/hüküm veren/ beğenmeyen bakışların altında, tedirgin edici bir alakanın içinde bulurlar daima . Hep bir Araf"ta kala kalmışlık hali vardır. Köylüleri beğenmezler ve fakat şehirliler tarafından da asla beğenilmeyeceklerini bilirler. Bu bilinç hayatın içine karışan kekremsi bir tattır adeta.

Bu tadı Tarık Buğra"nın romanlarında yakalarız en ziyade.

Dünya küresel bir köy olduğuna göre Türkiye"nin kasabalaşmasından çok da gocunmamak lazım diye düşünenleriniz olabilir. Lakin hayır!

İlber Hoca"nın da vurguladığı gibi köyde üretim vardır, kasabada üretim yoktur.

Cumhuriyet"in 91.yılını kutluyoruz. Hepimiz en az yüz yıl öncesine giderek, aile tarihimiz üzerinden kendi kişisel çabalarımızın ve üretimimizin haritasını çıkarmaya çalışalım.

Ecdadımız ne üretiyordu biz ne üretiyoruz?

Ecdadımız vakti nasıl idrak ediyordu biz nasıl idrak ediyoruz?

Ecdadımızın ahiret bilinci nasıldı bizimkisi nasıl?

Ecdadımızın insana kıymet verişi, ilgisi, alakası nasıldı bizimki nasıl?

Cevaplaması zor sorular bunlar diyorsunuz...

Zor elbette. Üstelik genellemeler en önemli teferruatın gözden uzak tutulduğu çelik kasa işlevi görür.

Bu sorularımızın cevapsız kalması sadece zor olmasından kaynaklanmıyor. Zorluktan ziyade bizim bütünü kavramak konusunda isteksiz, alınganlık konusunda çok maharetli olmamızdan kaynaklanıyor.

Kasabalılaşma temayülü tam da alınganlık bahsinde kendini iyice aşikar kılıyor.

Herkes alıngan, kırılgan. Alıngan ve kırılgan olmayanlar ise aşırı öfkeli.

Nerede bu öfke ve alınganlık? Ekranda ve sosyal medyada.

Gündelik hayatta ekran kuşu olanlarla olmayanları hemen ayırt edebiliyorum. Birinciler minibüs parası verirken bile her an "Ben sizi dinledim bir dakika" diye başlayan bir tartışma için hazırlanmış oluyor. Ekran ile mesafesini ve mesaisini perhizkar bir tutum içinde sürdürenlerin vücut dili sakin, muhatabını dinlemeye hazır bir merak hakim yüzlerinde.

Velhasıl "kasaba zamanı" en ziyade ekranlar üzerinde kendini aşikar kılıyor.

Bizi "kasaba" iklimine hapseden biraz da ekran.

Kasabalar arası iletişimi sağlayan eskiden berberlerdi. Yine öyle. Hangi kanalı açsınız karşınızda aynı "kasaba berberlerini" bulmanız mümkün. Hem tıraş edip hem arada diş çekiyorlar. Sorun şu ki genellikle ağrıyan değil, ağrıyanın yanındaki sağlam dişi çekiyorlar.