Anahtar

Kendileri pek farkedemese de, cumhurbaşkanlığı seçiminde, ''anahtar'' FP''de... Süleyman Demirel''in görev süresini uzatma planı, FP Meclis Grubu projeye bütünüyle dâhil edilemediği için, akamete uğradı. Seçim süreci başlayınca daha açık görülecek, ama biz şimdiden kaydedelim: 16 Mayıs günü Çankaya Köşkü''ne çıkacak kişiyi belirlemede, FP, diğer partilerden daha şanslı...

Bunun anlamı "FP''nin cumhurbaşkanı adayı seçilecek" değil elbette; üçüncü partinin kendi içinden çıkardığı birini Çankaya Köşkü''ne taşıması epey zor. FP''nin gücü, hiç değilse bu defa, imkânsızın peşinde koşmayacak kadar akıllı davranabilme esnekliğinden kaynaklanıyor. FP, süreci sonuç getirmeyecek küçük pazarlıklara âlet etmeye kalkmaz ve bütün dikkatini milletin tasvip ettiği birini Çankaya''ya çıkartma üzerinde yoğunlaştırırsa, yanlış bir cumhurbaşkanı seçilmesini engelleyebilir...

Hükümetin bir isim üzerinde uzlaşması o kadar kolay değil. DSP ve MHP''liler, kendi kimliklerini bütünüyle feda etmeden (dolayısıyla kitleleriyle zıtlaşmadan), bir isim üzerinde buluşamazlar... MHP''nin DSP''den gelecek bir isme sıcak bakması kadar, DSP''lilerin MHP''ye ters düşmeyen bir kişiyi desteklemeleri de muhal. Hükümette birliktelik, ülkeyi yedi yıl yönetecek cumhurbaşkanı seçiminde ortak hareket etme anlamına gelmiyor.

Böyle bir durumda, tabii eğer Mesut Yılmaz''ın ortaklarını içten kuşatma operasyonu başarıya ulaşmazsa, DSP''nin hareket kabiliyeti fazla değil. DSP''ye hoş gelecek birinin, Meclis içinden veya dışından, aday gösterilip de cumhurbaşkanı seçilmesi pek mâkul görünmüyor. MHP ise, DSP dışı partilerle birlikte hareket edebilir, daha doğrusu öyle hareket etmek zorundadır... Bu da, FP''nin akıllı davranmasını zorunlu kılıyor.

Bu Meclis''ten FP''lilerin de oy kullanmakta nazlanmayacakları bir ''ortak aday'' bulmak o kadar zor olmasa gerek. FP içinden biri de, başka partilerden dostlarının ilgi göstermesiyle kendini ''seçilebilir'' hale getirmeyi deneyebilir. MHP''lilerin Nevzat Yalçıntaş''ı, DYP''lilerin Vecdi Gönül''ü desteklemede bir sorun yaşayacaklarını sanmıyorum. FP''li bu isimler, bir yandan dostları bulunan partilerden açık destek almaya çalışırken, bir yandan da, MHP veya DYP içindeki kendisine yakın bazı isimler üzerinde uzlaşma arayışına girebilir FP.

Demek istediğim şu: FP yönetimi, uzlaşma aramak üzere, kendi grubu içerisinden DYP''nin sıcak bakacağı isimleri DYP''ye, MHP''nin sıcak bakacağı isimleri de MHP''ye sunabilir. Bu arada, o partilerden de benzer bir davranış beklediğini karşı tarafa duyurabilir. DYP ve MHP de, FP''nin itiraz etmeyeceği kendi gruplarından bir-iki ismi teklif olarak ortaya sürebilir. Böyle bir yöntem, karşı tarafın fikrini almadan isim ortaya atmaktan çok daha sonuç alıcıdır...

İki partinin üzerinde birleşebildiği bir aday üçüncü parti için de câzibe noktası olacaktır. Hatta, kendi liderini Çankaya''ya çıkartamayacağını anlayan ANAP da, bu genişlemeyi amaçlayan uzlaşma halkası içerisinde yerini alabilir. İki partinin uzlaşmasını üçüncü partinin ilgisi, üç partinin bir isimde birleşmesini dördüncü partinin katılımı izleyebilir. Böyle bir yöntem cumhurbaşkanlığı seçiminde ilk turda bile başarıyı getirebilir.

Teklifimiz, bizdeki olumsuz oluşmuş gelenek düşünüldüğünde, ilk bakışta ters gelse de, bu tür kavşak noktalarında demokratik ülkelerin başvurduğu yöntemlere çok uzak değil. Birçok ülke, önemli makamlara seçimi bu tür yaygınlaşan uzlaşma yöntemleriyle gerçekleştiriyor. Bizim ülkemizin de, zıtlaşarak ''az kötü'' ile yetinme uygulamasını terk edip, ''en iyi'' üzerinde uzlaşma kültürünü benimsemesi gerekiyor. Cumhurbaşkanı, köşke çıktıktan sonra ''tarafsız'' olmak zorunda nasıl olsa; ''tarafsızlık'' özelliğini karakterinde taşıyan insanlar ise her partide var, bu yüzden, partilerin, konuya, "İlle bizden biri olsun" biçiminde yaklaşmaması daha doğru değil mi?

Oyu yetmese bile, FP, akılcı bir yol izlerse, ''10. cumhurbaşkanı'' seçiminde belirleyici bir rol oynayabilir. Yeter ki, çeşitli önemli makamlara yapılan seçimlerde bundan önce takındığı uzlaşmasız tavrından vazgeçebilsin ve gerçek anlamıyla bir ''anahtar'' gibi davranabilsin...

''Anahtar'' olmak sorumluluk üstlenmeyi gerektirir...