Herkes yerli yerine
Fehmi KoruYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 08/09/1999, Çarşamba • Yeni Şafak Haber Merkezi
Türkiye''nin ihtiyacı olan ne? Daha az demokrasi mi, yoksa daha fazla demokrasi, daha çok hak ve özgürlükler mi? İlk bakışta saçma gibi duran bu soru, aslında, içinden geçtiğimiz dönemin Türkiye''ye dayattığı en önemli ikilemi teşkil ediyor. Genellikle dışa vurmasa da, Türkiye, bugünlerde bu sorunun cevabını arıyor; Devamı 10. sayfada
Verilecek cevap üçüncü bin yıla geçildiğinde nasıl bir ülke olacağını, hangi ittifaklar içinde yer alacağını da belirleyecek...
Önceki gün, adlî yılın açılışı vesilesiyle yaptığı konuşmada, Yargıtay başkanı Sami Selçuk, "Daha fazla demokrasi, daha çok hak ve özgürlük" diyenlerin cephesinde yerini aldı; hem de en ön safta. Onun görüşü, hukuk felsefesine vâkıf, uygulamanın içinden bir kanun adamı olarak bilgelik düzeyine erişmesinden kaynaklanıyor. Dünyanın gittiği yönü iyi okuyan bir aydın tavrı onunki ve halkına duyduğu güvenle korkak aydınlardan hemen ayrılıyor. Devleti bireyin tepesine yerleştiren, herkesin tereddütsüz üzerinde birleştiği Cumhuriyet kavramını bir tür ''ayrışma aracı'' gibi kullanan, hak ve özgürlükleri lüks, demokrasiyi ara sıra şalla örtülmesi gerekli bir fantezi kabul eden geleneksel bakışa cesur bir başkaldırı.
Daha az demokrasiyi, daha az hak ve özgürlüğü Türkiye''ye revâ gören anlayış, aslında, dünyanın gittiği yönden habersiz değil; geleceğin temel ölçüsünün "Hak ve özgürlüklere saygılı, hukukun üstünlüğü ilkesini benimsemiş demokratik bir cumhuriyet" olacağını o görüş sahipleri de görüyor. Onları dünyaya sırt çevirmeye, daha disiplinli bir sistemden yana tavır almaya yönlendiren halk konusundaki olumsuz düşünceleri. İçinden çıktıkları, temel değerlerini genlerinde taşıdıkları halkı ''güvenilmez'' olarak görüyorlar; sürekli tepesinde boza pişirilmesi gerektiğine inanmaları bu yüzden...
Oysa, hepimizi kederlere gark eden deprem felâketi yalnızca devletin aczini sergilemedi, halkın ne kadar dinamik ve kendi kaderine sahip çıkma kararlılığında olduğunu da gösterdi. Üzerinden dolu dolu iki hafta geçtikten sonra, bugün bile, depremzedeleri rahatlatacak fazla bir hareketlenmesi yok devletin; kuşku uyandıran acele (ve muhtemelen yanlış) kararlar dışında... Buna karşılık, bireyler daha ilk günden hareketlendi, yerel yönetimler hemen yardıma koştu, ayrıca halkın oluşturduğu sivil toplum kuruluşları ve ticarî şirketler de, bütün engellere rağmen, görev başındalar. Güvenilecek bir halkımız var bizim.
Halka güvensizlik, daha çok, ''sistem'' üzerindeki tartışmalardan kaynaklanıyor. "Şallı demokrasi" taraftarları, kendi başına bırakılırsa halkın ya davulcuya ya zurnacıya kaçacak saflıkta olduğunu düşünüyorlar. Bugünlerde savunulan "1930''lara dönme projesi", o dönemin en temel karakterini oluşturan ''halkçılık'' ilkesine ters düşüyor aslında. 1930''lar savaştan çıkmış bir ülkede halka inanarak gerçekleştirilmişti; 1930''ların özlemini bugün duyanlar, halka güvenmedikleri için o özleme sahipler...
Türkiye''de, gelmiş geçmiş bütün iktidarlar belli bir eğilimin vesayetinden kurtulamadıkları için, Sami Selçuk''un deyimiyle ''çağcıl'' bir yönetim yüzü görülmedi bugüne kadar. Batı etki alanında kalındığından, demokrasi, insan hakları, hukuk devleti gibi kavramlara sarılındı belki, ancak bunlar Doğu''nun ölçüleriyle uygulandı. Yargıtay başkanının, lâiklik konusuna eğildiğinde verdiği, egemenliğin kaynağı açısından lâik, devletin örgütlenmesi açısından teokratik, dini yönlendirme açısından lâikçi görüntü bu yüzden çarpıcı bir örnek. Aslında, bu üçlü (bazen ikili, bazen de çoklu) görüntü başka alanlarda da kendini belli ediyor.
Şimdi gelinen noktada karar verilmesi gereken sorun şudur: Bu çoklu ve dolayısıyla anormal görüntüleri sürdürecek, halkına güvenmeyen ve bu yüzden korkular üzerine oturan bugünkü sistemi, yarın rezil olacağımızı bile bile, koruyacak mıyız; yoksa halkın gönüllü katılımına dayalı, hukukunu evrensel normların üzerine oturtan, dünyayla ve kendisiyle barışık, çağdaş kurumlar ve ittifaklar içerisinde onurlu bir yer işgal eden "Yeni bir Türkiye" üzerinde uzlaşma mı arayacağız?
Ülkemizin en üstün hukuk otoritesi olan Yargıtay başkanı Sami Selçuk bu konuda kararını vermiş görünüyor; ben de tercihimi, hem de çoktandır, onun gibi ''çağcıl'' olmaktan yana kullanmaktayım. Peki ya siz? Ya sizler?
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.