Kilit taşı yerinden oynarsa...

Ana muhalefet partisi kapatılma tehdidi altında ve felç de, iktidardaki partiler sanki çok daha iyi bir durumda mı? Koalisyonu oluşturan herbir partinin kendine özgü sorunları var; en az sorunlu görünen ANAP ise, ''tıkandı baba efsanesi''ni hatırlatır bir görüntüde... Her seçimde biraz daha eriyerek bugünlere geldi 1983 seçiminin muzaffer partisi ANAP; ilk yapılacak seçimde baraja takılacağına ise hiç kuşku yok...

Mesut Yılmaz liderliğindeki ANAP varlık sebebini kaybetti. Bu haliyle, sadece genel başkanın yakın çevresini siyasetin içinde ve iktidar civarında tutuyor, o da olmazsa aynı insanlara bir tür ''dokunulmazlık zırhı'' sağlıyor. ANAP''tan yeni bir proje, toplumu heyecanlandıracak farklı bir söylem çıkmayalı herhalde on yıl oldu. ANAP''ın siyasi hayatta ve hükümette varlığı, halkta sezilen siyasetten kaçışın önemli sebeplerinden biri...

ANAP ağustos ayında kongresini yapacak. Parti içi iktidar açısından, sıradan, fazla önemsenmesi gerekmeyen bir olay bu. Bütün partilerde varolan üstten aşağıya doğru ''patron-müşteri'' yapılanması, parti iktidarlarını muhtemel tehditlere karşı koruyabilecek güçte. Mesut Yılmaz İstanbul doğumlu, ama kök irtibatı Karadenizliliği, parti içi egemenlik mücadelesinde, başarıyla kullanabiliyor. ANAP''ı her yerde Karadenizliler sürüklüyor ve bu da muhaliflerin hareket alanını kısıtlayıcı bir etkiye sahip. Mesut Yılmaz''ın fazla bir çaba göstermesi gerekmiyor; ANAP''ın iç dengeleri her kongreyi onun ayakları altına serecek biçimde oluşmuş durumda nasıl olsa...

Yaklaşan kongreyi öncekilerden ayıran en önemli özellik, siyasetten beslenen kadroların, bugüne kadarki davranış tarzlarıyla partilerini bir çıkmaz sokağa hapsettiklerini fark etmeleridir. Partililer, daha önceki davranışlarını bu kongrede de tekrar ederlerse, Mesut Yılmaz''ın genel başkanlığı sürdürmesini muhtemelen sağlayabilirler; ancak bunun, partilerinin, dolayısıyla kendilerinin, sonunu getireceğinin de herhalde idrakindeler... Son seçimde alınan oy oranı ANAP için ''tehlike çanı'' anlamı taşıyordu; partililer o sese aldırmazlarsa, bir dahaki Meclis''te ANAP''a yer olmayacak...

Muhalifsiz parti görüntüsü veren ANAP''ta, Lütfullah Kayalar''ın "Ben varım" çıkışı, hiç beklenmedik bir ilgi gördüyse sebebi işte budur. Kendilerine umut verecek, düşülen yerden kalkmayı getirecek, hâlâ partilerinden hayır ummayı devam ettirmek isteyen kitlelerin karşısına heyecan uyandıran bir projeyle çıkacak bir ses beklentisi içerisindeydi ANAP''lılar; Kayalar''ın tanıdık yüzü, bildiğin ötesinde seslendirdikleri, verdiği mesajlar, ANAP tabanındaki umutsuzluğa bir cevap teşkil ediyor. Katıldığı kongrelerden Ankara''ya ulaşan heyecan, üzerine ölü toprağı serpilmiş ''asla dirilmez'' sanılan bir parti için hayat öpücüğü anlamı taşıyor.

Bir misyon partisini dar bir çıkar çevresinin zırhı konumuna getiren dönüşüm, Türk siyasetinin kilitlendiği bir zaman diliminde gerçekleşti; ANAP o hayırsız dönüşümün kilit taşıdır ve o taşı yerli yerinden edecek sarsıntı Türk siyasi hayatını yeniden sağlığına kavuşturacaktır. ANAP''ın siyasetin darlaştırılmış menfezlerini genişletir bir işleve kavuşturulması, neredeyse unutur olduğumuz düzenli işleyen bir siyasi hayat için bir gerekliliktir. Türkiye''deki siyasi hayat, Turgut Özal''ın yok ettiği vesayetçi yapıya, ANAP''ta Mesut Yılmaz''ın ipleri eline aldığı günden başlayarak adım adım uzandı; o yapıyı tersine döndürmenin yolu, ANAP''ı yeniden gerçek bir misyon partisi haline getirmekten geçiyor.

Lütfullah Kayalar''ın temiz geçmişi, çalışkan ve kadro hareketine müsait bir siyasetçi bilinmesi, ANAP''taki muhalefeti onun etrafında toplayabilecek özellikler. Kendisi genel başkan adaylığına bugün soyunmuş olsa da, partililerin önceki her kongrede onu adaylığa zorladıkları biliniyor. ANAP örgütü ve tabanı, bu adaylığa, ''tıkandı baba'' durumundan kurtuluşun, siyasi hayatı bütünüyle silkeleyişin başlangıcı olarak dört elle sarılabilir... Anadolu''dan ulaşan sesler, örgütün bu durumun farkında olduğuna işaret ediyor.

Muhalefete alışkın olmayan, ''patron-müşteri'' yapılanmasına sahip bir partide suları tersine akıtmak sanıldığı kadar kolay değildir; Lütfullah Kayalar''ın işi bu sebeple zor. Ancak, onun aday olduğu bir ortamda, partiyi adım adım barajın kenarına getirmiş, sonuç alamayacak genel başkanda ısrar etmek, ANAP açısından daha da zor bir tercih. Bakalım hangi zorluk diğerini alt edecek?

ANAP''ta kilit taşının yerinden sökülmesi diğer partileri de değişime yönlendirecektir. Siyasetteki tıkanıklık ANAP yüzündendi, açılımı da ANAP''taki değişim sağlamaya aday...