Kızılay"ı adam etmek...
Fehmi KoruYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 11/10/1999, Pazartesi • Yeni Şafak Haber Merkezi
Depremde en büyük darbeyi yiyen kurumların başında Kızılay geliyor. Eleştiriler ve aleyhte yayınlar üzerine Kızılay''a 20 yıldan fazla süre başkanlık eden Kemal Demir istifa etmek zorunda kaldı. Yerine, aynı kadrodan ve hemen hemen onun kadar yaşlı Yüksel Bozer getirildi.
Değişikliğin ''muvazaalı'' olduğu, Kızılay''a egemen kadronun kasırgayı böylece atlatmayı hesapladığı pek belli.
Aslında, Kızılay, bir çok bakımdan Türkiye''de olup bitenlerin bir küçük modeli gibi.
Kızılay''ın bundan önceki daha küçük âfetlerde şimdikinden düzgün çalıştığını sanmak için hiçbir sebep yok; ancak Gölcük merkezli depreme kadar süngüyü yukarıda tutmayı başardı. Bunu, yönetiminde bulunan kişilerin siyaset ve bürokrasideki ağırlığıyla medyadaki dostlarına bağlamak yanlış olmaz. Belli bir çevrenin desteğini arkasına alan bir kadro, üye kaydetmeyerek, delege oyunlarla, Türkiye''nin bu en köklü sivil toplum örgütünü elinde tutmayı başardı.
Kızılay dernek statüsünde çalışan bir ''sivil toplum örgütü''; ama son skandal gerçeğin çok farklı olduğunu iyice açığa vurdu. Kızılay, devletle içiçe çalışıyor, örgütlenmesi ve ilişkileri devlet düzeyinde götürülüyor. Şikâyetlere konu olan faaliyetlerin sahibi bir kadro, Kızılay''ı her şey rağmen elde tutmayı devlet ile ilişkilerine borçlu. Düzgün çalışan ve ihtiyaca cevap veren gönüllü kuruluşlarla arasına mesafe koyarken, Kızılay ve benzeri birkaç derneği, mevcut kadrolarıyla, sürekli kollamakta devlet.
Devletin kendisine benzetemediği sivil toplum örgütlerine şaşı bakışının pek çok çarpıcı örneği deprem felâketinden sonra yaşandı. Yerli-yabancı gönüllü kuruluşların faaliyetleri sınırlandı; yardım toplamalarına, topladıkları yardımları ihtiyaç sahiplerine ulaştırmalarına engeller konuldu. Adalet bakanlığı tarafından hazırlanan ''medeni kanun tasarısı'' içerisine yerleştirilen tuzak maddelerle, dernekler ve vakıfların işlevsiz hale getirilmeleri, keyfî kapatılmaları imkân dahiline sokulmakta. Devlet, kendisine benzemeyi kabul eden ''sivil'' örgütlerin yolsuzluk, beceriksizlik ve ihmallerini göz ardı etmeye hazır; ''sivil'' kalmakta, ilişkileri ''gönüllü'' düzeyde götürmekte ısrarlı olanları ise tasfiye etmeye kararlı.
''Sivil'' örgütlerin devlete benzemesi birkaç düzeyde gerçekleşiyor. Bir defa yapı, yönetim mekanizması, devlette de Kızılay benzeri örgütlerde de ''istenmeyen unsurları'' uzakta tutacak biçimde oluşturulmuş. Devlet, bunu, adaletsiz ölçüler koyarak, yersiz vehimleri gündemde tutarak sağlıyor. Dernek statüsünde bu daha da kolay: Üye kaydetmeyince yönetimin hep aynı elde kalması mümkün oluyor. Devlette de, devletin kendine benzettiği ''sözde sivil'' örgütlerde de, yönetimi bir kez eline geçireni -öldüm Allah- yerinden etmek güç; bir ''eskimiş yüzü'' devre dışı bıraksanız, bütün yapabildiğiniz ondan farksız bir başkasını işbaşına getirmekten ibaret.
Katılımcı mekanizmaların çalışması engellenince ne olacağını devlet kadar Kızılay''a bakarak çıkartmak da mümkün. Kameralar depolarında yaşanan akıl almaz sefaleti gözler önüne serdiği için Kızılay''daki çürümüşlüğü biliyoruz; aynı kameraların rüşvet ve iltimas ilişkilerini gözler önüne sermesi bir tür ''artçı şok'' yerine geçecek. Devletin görünür ve görünmez yüzü de Kızılay''dan farksız; iltimas, rüşvet, adam kayırmacılık bütün kapalı sistemlerin alâmet-i fârikasıdır çünkü.
Kızılay''da başkan değişti, her şey süt liman olacak mı? Ya da, cumhurbaşkanlığı boşalınca seçilecek kişi Süleyman Demirel''den çok mu farklı olacak? Hükümetler değişiyor da ekonomik sıkıntılar sona eriyor, dış politika tercihleri farklılaşıyor, içeride istikrar, sulh ve sükun mu sağlanıyor?
Yapılacak tek şey, Kızılay''da da devlette de katılımın kanallarını açmaktır. Hayırlı hizmetlerine gönüllü katılımda bulunmak isteyen herkes Kızılay''a üye olabilse, emin olunuz, ya başına Kemal Demir gibiler gelmez, ya da o gelse bile, müşahede edilen türden beceriksizlikler ve yolsuzluklarla karşılaşılmaz. Katılımın yolları açılsın, korkular ortadan kaldırılsın, sivil topluma yan gözle bakılmasın, göreceksiniz, devlet yapımız da imrenilecek bir hal alacaktır.
Devletin baskıcı üslubundan vazgeçmek istemeyen odaklar, Kızılay''ın sağlıklı bir yapıya kavuşmasına asla izin vermeyeceklerdir. Ya da şöyle söyleyeyim: Kızılay''ı adam edemezsek, boşu boşuna devleti çağdaş hale getirme hülyaları kurmayalım.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.