Püf noktası
Fehmi KoruYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 06/05/1999, Perşembe • Yeni Şafak Haber Merkezi
Siyaset toplumun nefes alma alanıdır. İnsanlar sistem içerisinde var olduklarını, görüşlerinin değer taşıdığını, yönetimi etkilediklerini siyasi alan içinde yer alarak hissederler. Siyasi katılım vatandaşlık bağlarını güçlendirir. Katılımcı demokrasi, bu sebeple, sadece tek taraflı bir etkilemeyi hedeflemez; katılandan katkı aldığı gibi onu sisteme sımsıkı bağlar da.
Merve Kavakçı''nın ekseni olduğu türden olaylar toplumda öngörülemeyen siyasi bağ kaymalarına da yol açıyor. Olaya baktığımızda gözümüze ilk çarpan, bir parti ve bir milletvekilinin sistemin alışkanlıklarını zorlamalarına karşı kendilerini geleneksel olarak ''sistemin sahibi'' gören çevrelerin değişime direnmesi oluyor. Manzara bu. İki tarafın da duygusallığı artıran bazı temel hareket noktaları bulunduğunu unutmuyoruz; bir tarafta horlanan bir kesimin Meclis''te olduğu gibi temsiline imkan arama duygusallığı var, öbür tarafta da ''başörtüsünden özgürlük'' kazanımını elden kaçıracakları beklentisi üzerine oturan tedirgin duygusallık... Ancak, görüneni biraz kazdığımızda, altta, çok ciddi bir ''rejim'' sorunu ile karşılaşıyoruz.
Başörtüsü sorunu ''rejim'' bağlamında ele alındığında, ilk akla gelen, ''laiklik'' oluyor. Dini bir sembolün kamusal alana, -hele o alan yasama organı Meclis ise- taşınması bazı çevrelerde alarm zilleri çaldırıyor. Anayasa Mahkemesi''nin bazı üniversitelerdeki başörtüsü yasağına ''gerekçe'' teşkil eden kararında, bu tedirginliği görmek mümkün; fakat, bugünlerde yaşadığımız türden tartışmalar, çok daha önemli ve sonuçları itibarıyla bayağı tehlikeli olabilecek bir başka ''rejim sorunu'' doğuruyor.
Demokrasinin temsili ve katılımcı özelliklerinin fazlaca geçerli olmadığı sistemlerde, kendilerini dışlanmış hisseden kitlelerin, üstelik siyaset bir de azınlık durumundaki görüşleri ve kişileri ön plana çıkartıyor ise, sistemden umut kestikleri gerçeği yaşanıyor. O tür sistemlerin egemenliğindeki ülkelerin diktatörlük veya yarı-diktatörlük olması, ne kadar aksi iddia edilirse edilsin, özünde varolan ''dışlayıcılık'' özelliği ile ilgili. Geçmişte Sovyetler Birliği''nde durum buydu, bugün İslam coğrafyasındaki bir çok ülkede de yaşanan budur: Sistem dışladıklarına güvenemediği için baskıcılığı benimsiyor veya dayatmacılıktan vazgeçemiyor...
Vatandaşın devlet ile bağı tek taraflı bir ilişki değil. Temsili ve katılımcı demokrasiler, bu çift taraflı ilişkiyi, neredeyse günlük hayatın bir parçası haline getirmiş durumdalar. Bir çok Batı ülkesi, toplu bulunulan alanlarda sigara içme yasağını, vatandaşına sorarak, halkoylaması konusu yaparak, yürürlüğe soktu. ABD''de, hemen her eyalette uygulanan araçta kemer bağlama zorunluluğu, ''kişisel özgürlüğe aykırı'' bulan vatandaşlar tarafından birkaç eyaletteki halkoylamasında reddedildi. Uygulamalar konusunda görüşü alınan vatandaş, kendisini sistemin gerçek sahibi görür ve bağlanma konusunda üzerine düşeni yerine getirir.
Sistemin (egemenliğin) sahibi veya sahiplerinin millet değil de belli odaklar olduğu gerçeğiyle karşı karşıya bulunan katılımcı ve temsili olma özellikleri ya az ya da hiç bulunmayan ülkelerde, vatandaşın devlete bağları da zayıflıyor. Siyaset alanı dışında da başarısızlıklar kendi belli etmeye başlıyor öyle ülkelerde; baskıcı ve dayatmacı sistemlere sahip ülkelerde üretim düşüşü, verimlilik azalması görülüyor, ekonomik performans zayıflıyor. Katılımcı ve temsili demokrasi vatandaşları sadece daha mutlu etmiyor, onlara verdiği motivasyonla daha müreffeh olmalarını da sağlıyor...
Merve Kavakçı olayı esas bu sebepten önemli. Kendilerini zaten ''dışlanmış'' hisseden belli bir kesimin bu duygularını pekiştiren bir etkiye sahip bu olay. O kesim, başörtüsüyle milletvekilliği yapılamayan, başörtüsünde ifadesini bulan anlamdan kendisini soyutlayınca sistem tarafından kabul edilen bir ülkede yaşadığını somut biçimde görüyor. Meclis''teki bağırtılar, medyadaki gürültüler, sadece Merve Kavakçı''yı, FP''li milletvekillerini, o partiye oy verenleri rahatsız etmiyor, çok daha geniş bir kitleyi temel tercih noktasında sisteme küstürüyor...
Başka ülkelerde de bu durumun psikolojik, siyasi ve eyleme dönük etkileri olur, ancak demokratik olma iddiasındaki baskıcı sistemlerin İslam coğrafyasında karşılaştığı tepkiler daha ciddi sıkıntılara yol açıyor. "Belki de istenen orada yaşananların burada tekrarı" diyeceğiz, ama sorumlu konumdaki insanların ülkelerine karşı bu kadar duyarsız olabileceklerini aklımız almıyor.
İşin püf noktası şu: Tek parti dönemi özlemi o dönemin rejimini getirir.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.