Sevinç ve endişe

Ne kadar sevinsek az. Özellikle ataları asırlar boyu bugün soykırıma mâruz bölgede yaşamış benim gibi biri için, Sırp saldırganlığının durdurulması amacıyla NATO''nun hava harekâtına girişmesi elbette sevinilecek bir olay. Her gün ulaşan katliâm haberleri, nesiller boyu yaşadıkları toprakları terk etmek zorunda bırakılanların acı görüntüleri yüreğimizi sızlatıyordu.

Bosna Hersek''te yaşananlardan sonra, dünya kamuoyu, aynı türden bir soykırımın Kosova''da tekrarına asla izin vermemeliydi.

NATO uçakları Yugoslavya içerisindeki askeri hedefleri yok ediyorlar. Bill Clinton, harekâtla ilgili nihâi amacın Sırpların askeri gücünü tahrip etmek olduğunu açıkladı. NATO birlikleri, Sırpların bir delilik yapması ihtimaline karşı, kara harekâtını başlatmak üzere Makedonya sınırında bekliyorlar. Bosna bunalımı sırasında barış sürecini geciktirmeye yol açan Rusya''nın itirazları bu defa dinlenmiyor, Yunanistan''ın huzursuzluğuna da kulak verilmiyor. NATO, tarihinde ilk kez, Avrupa''da bir devlete karşı, askeri harekât düzenlemiş oluyor.

Bütün bunlara rağmen, sevincimiz sınırlı kalıyor ve endişemiz daha baskın hale geliyor. Bu, yüzyılın başlarında yaşanan ilk dünya savaşının kıvılcımını Sırpların çıkarması ve benzer bir olayın bu defa da tekrarlanması endişesi değil sadece. Savaşın Makedonya''ya ve Arnavutluk''a sıçraması, ardından Yunanistan ve Türkiye''yi de içine çekmesi bir ihtimal tabii; ancak bugünün dünyasında, bu, önlenebilir bir gelişme. Bizi esas endişelendiren, ABD''nin bir süredir benimsediği ''dünya jandarmalığı'' görevini, bu defa vurucu güç olarak NATO''yu kullanarak, pekiştirmesidir.

Bosna ve Kosova Sırp azgınlığının iki kanlı eseri. Ancak, bu azgınlık, her ne kadar Bosna-Hersek''te ve Kosova''da yaşayan Sırplar eliyle sahneye konulsa bile, Belgrad''taki Slobodan Miloşeviç ve hempâlarının ürünü. NATO''nun devreye girmesine rağmen, şu sırada yaşananlar, Miloşeviç''in olayları etkileme gücünü elinden alacak bir gelişme değil. Tıpkı, Saddam Hüseyin''in tavrının bütün Irak''ı cezalandıran operasyonlara yol açması ama kendisinin kılına zarar gelmemesi gibi... Bosna''da yaşananlardan sonra, BM, NATO ve ABD Miloşeviç ile elleri kanlı yardakçılarını yargılayabilseydi, Kosova olayının yaşanması gerekmeyecekti.

Amerika''nın dünya jandarmalığını üstlenmesi, BM ve NATO gibi uluslararası kuruluşları amacına ulaşmak için kullanmaktan kaçınmaması, daha basit ve kolay yollardan çözülebilecek sorunların önce azmasına müsaade edip sonra en ağır cezayı kesebilmesi, endişe duymamız gereken bir gelişme.

Geleceğin dünyasıyla ilgili görüşleri etkileyecek bir sürece girdiğimize kuşku yok. Bosna ve Kosova gibi Sırp aşırılığının soykırım denemelerine ''haklı'' müdahalesi sebebiyle dünyadan destek görmeye alışan ABD''yi, o kadar da ''haklı'' olmayan ve sadece kendi çıkarını ilgilendiren uluslararası ihtilâflarda da aynı biçimde davranmaktan geri tutmak nasıl mümkün olacak? Yarın, başka bölgelere, başka ülkelere yönelecek Amerikan ilgisi, kuzu-kurt hikâyesini andıracak boyutlara varmasın?

Özellikle Türkiye''nin şu sıralardaki duruşuna dikkat etmesinde yarar bulunuyor. Haklı ile haksızı iyi ayırt edip böylesi askeri müdahalelerde ilkeli davranmanın altını çizmek Türkiye''nin hakkı. Dünya sisteminin, Bosna''da işlediği insanlık suçundan sonra Sırp liderlerinin hesaba neden çekilmediğini sormanın da herhalde zamanı. Kosova''da yaşayan müslümanların güvenliğini sağlamak amacıyla gösterilen çabaların bütün bölge için kalıcı bir sistem oluşturulmasına vesile teşkil etmesini savunmalı Türkiye. Yoksa, ABD''nin, keyfi istediğinde, bulacağı bahanelerle, bağımsız ülkelere müdahale edebileceği karmaşık bir dünya düzeni, bir süre sonra, Türkiye''nin başını ağrıtabilecektir.

Kosova''daki zulme uğrayan insanların bu mezâlimden kurtulmasına sevinmeliyiz elbette; ama bütün dünyanın keyfi bir zulüm düzenine yönlendirilmesi endişelerimizi de akıldan çıkartmadan...