Telefon ve cep
Fehmi KoruYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 08/11/1999, Pazartesi • Yeni Şafak Haber Merkezi
Bu yılın bütçesi, bütün makyaja rağmen, rekor bir açıkla kapandı. Makyajın bir bölümü özelleştirme geliri olarak eklenen rakam; bütçeye göre, şimdiye kadar yapılan özelleştirmeden daha fazlasının önümüzdeki bir yıl içinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Bütçenin en önemli gelir kalemi ise GSM diye adlandırılan cep telefonu imtiyazından elde edilecek gelir... Turkcell ve Telsim''e yeni kardeşler geliyor: Ulaştırma bakanlığının açacağı ihaleyle iki yeni GSM lisansı devredilecek... Beşinci hat ise Telekom''da bırakılıyor...
Telsim ve Turkcell lisans haklarının, kuruluşlarından epey sonra, bayağı müsamahalı davranılarak şirketlerden tahsil edildiğini iyi hatırlıyoruz. Her iki şirket, beherini 500 milyon dolara aldıkları lisans hakkını, belki bir o kadar daha altyapı masrafından sonra, akıl almaz değerlere ulaştırdılar. Söylentiler doğruysa, en çok aboneye sahip olanın bugünkü borsa değeri yaklaşık 20 milyar dolara ulaşmış durumda.
Aslında, yeni iki imtiyaz satışı üç yıl önce kararlaştırılmıştı. Ancak, ne hikmetse, 55. hükümetten sonra işbaşına gelenler, o kapağı açmaya yanaşmadılar. Sonucu biliyoruz: Azami 500 bin abone olarak tasarlanmasına rağmen, sadece bir firmanın 2 milyonun üzerinde abonesi var. Cep telefonlarının sağlıklı çalışmamasının sebebi de bu: Şebekeler düşük kapasiteli... Çok önceden yapılması gereken yeni tahsisler, nihayet, biraz da bütçe zorlamasıyla, bu hükümet döneminde sonuçlandırılacak...
İhaleyi yapacak ulaştırma bakanlığının, daha önceki deneyimler yaşanmamış gibi davrandığı fark ediliyor. Deneyim, lisanslar için alınan 500 milyon dolar bedelin epey düşük olduğunu gösteriyor. Yeni lisansların çok daha yüksek bedellerle devredilmesi mümkün; bir çok firma hazırlığını bir kaç misli bedel ödemeye göre yaptı. Bakanlığın da milli serveti ucuza satmaması beklenir.
GSM''ye meraklı şirketlerin arkasında büyük medya kuruluşları var. Telsim, televizyonu ve gazetesi olan Rumeli Holding''in şirketi; Turkcell''in büyük ortağı Mehmet Emin Karamehmet, hem Akşam gazetesinin sahibi, hem de Show-Tv ile atv''nin ortağı... Bakanlık çevrelerinden edindiğimiz izlenime göre, yeni lisanslara da büyük medya kuruluşları tâlip olacak; garip ortaklıklar oluşturulduğu anlaşılıyor. Şimdiden gözü kapalı yapılabilecek tahminler, ülkemizin öndegelen iki medya grubunun, yanlarına başka ortaklar alarak, kuracakları konsorsiyumlarla GSM ihalesine gireceklerini gösteriyor...
Katılmada herhangi bir sınırlama öngörülmediği için medya gruplarının da ihalede yarışmalarından doğal bir durum yok. Ancak, bu kadar değişik sektör arasında medyanın iletişim ve enerji alanlarına özel ilgi duymasını anlamak o kadar kolay değil. "Bu ilgide sadece tatlı kâr ve nakit akışı mı, yoksa başka mülâhazalar mı rol oynuyor?" sorusunu ciddi olarak sormakta yarar var.
GSM ihalesine, medya gruplarının, başka firmaları da yanlarına alarak konsorsiyum halinde girecek olmaları, işin biraz derinine inince, başka mahzurları akla getiriyor. Böylesine büyük girişimlerde içiçe girmiş ortaklıklar, medyanın evrensel yayın ilkelerine uygun davranmalarını engelleyici yanlışlıkları dâvet edebilir. Birinde yedi-sekiz firma, diğerinde dört-beş firma bir çatı altında toplanınca, medya grupları da ''kartel'' görüntüsü verdiğine göre, halkın ekonomik haberlerde gerçekleri öğrenmesi imkân dışı kalıyor demektir. Medya gruplarının GSM iştahı siyasi haberleri daha şimdiden etkilemeye başladı bile...
MHPli ulaştırma bakanı, bütçe zaruretleri yüzünden çalışana zam yapılamayan bir ülkede, dev ihaleler konusunda kamuoyunun hassasiyet duyacağını bilmelidir. Bu sebeple, geçmişten ders alarak, lisans bedelini mâkul bir yüksekliğe çekmelidir. Ayrıca, yeni imtiyazları devredeceği şirketlerin özelliklerine de dikkat edilmelidir. Tekellerin devleşmesi, kartellerin kurumlaşması yolunda atılacak adımlar MHP''nin de içinde yer aldığı siyasi hayatı olumsuz etkiler. Bu tuzağa düşülmemeli.
GSM ihalesi dikkatle izlenmeye değer...
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.