Yılın kelimesi
Fikri TürkelYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 10/12/2013, Salı • Yeni Şafak Haber Merkezi
"Participatiesamenleving" kelimesinin ne olduğunu biliyor musunuz? Hollanda dilinde "Toplum Dayanışması" anlamına geliyor ve orada yılın kelimesi seçildi.
Bunu duymamış olabilirsiniz ama Almanya"da ve İngiltere"de seçilen yılın kelimeleri tanıdık geldi. Almanlar gençliğin kullandığı "Babo" kelimesini, İngilizler kendi fotoğrafını çekip paylaşmayı anlatan
"Selfie" kelimelerini seçtiler. Babo yani
bizim bildiğimiz baba...
Kobe Byrant"ın ve Lionel Messi"nin THY reklamını hatırlayın, ikisi de dünyanın dört bir tarafından fotoğraf çekip paylaşıyor. Sosyal medyaların hızlandırdığı bu süreç, sosyal bir alışkanlıkla birlikte yeni bir kelimeyi de hayata kattı. Selfie doğalı daha 11 yıl olmuştu.
Instagram ve Twitter"ın selfie"nin seçilmesinde büyük katkısı olduğu malum. Son 11 ayda 5 milyardan fazla bu kelimenin kullanıldığı tahmin ediliyor.
Ustasının elinde kelimeler mermi olur, aşıkın elinde bir gül... Kelimeleri histerik bir takıntıya dönüştüren Cemil Meriç de "Kalbimi kelimelerle doldurdum. Mektuplarım onun için parmaklarını yakıyor" der.
Gelişmekte olan ülkelerin en ihtiyaç duyduğu sermaye kelimelerdir. Kelimelerin zenginliği ölçüsünde yeni şeyler hayal edebilirsiniz.
Dünyanın en büyük sözlükleri kabul edilen Oxford ile Webster da yılın kelimesi geleneğini oluşturdu. Oxford selfie derken, Webster da "Bilim" demiş.
American Dialect Society, 1991"den beri WOTY yani Words Of The Year seçimi yapıyor. Mesela, 2000 gelmeden 1997"de Millenium seçilmişti. 2000"de "Chad", 2001"de "9-11", 2003"de "Metrosexuel" yılın kelimesi oldu.
2009"dan itibaren sosyal hayatımıza olduğu gibi kelimelerimizi de internet ve sosyal medya etkilemeye başladı: 2009"da "Twet", 2010"da "App", 2011"de "Occupy" ve 2012"de "Hashtag" seçildi.
Farklı kategorilerde de değerlendirmeler yapılıyor. Mesela, Jazz 20. yüzyılın kelimesiydi. Onca savaşa, ideolojik gerilmeler ve kamplaşmalara rağmen müzikten bir kelime seçilmesini ilginç buldum.
Türkiye"de yılın kelimesi ne olsun diye etrafınıza sorsanız en çok çıkacak kelimelerden biri "Gezi" olacaktır. Yerli Occupy, Amerika"dan iki yıl sonra Türkiye"de hayata geçiyor demek. Bir diğeri de muhtemelen "Cemaat" olacaktır. Geçen yıl için "Şike", daha öncesi için ekonomik krizden dolayı "Teğet Geçti" seçilebilirdi.
Türk Dil Kurumu için yeni bir uğraş olabilir ama bunun toplumda yansıması da olmalı.
2010 yılında, ekonomik krizin etkisinden dolayı "kemer sıkma" Google"da 250 bin kere aranmış.
80"lerin başında Halley kuyruklu yıldızı gündemin en önemli parçasıydı. Halen Halley markasını kullanan pekçok ürün var. Eğer yeni kuyruklu yıldız ISON kaybolmasaydı, yılın kelimesi olmaya aday olabilirdi. ISON"un güneşe fazla yaklaşınca yok olduğu söyleniyor. Kesin mi acaba?
Geçen sene Higgs Bozonu yılın kelimesi seçilebilirdi. Dünyanın en büyük araştırma projesi olarak kabul edilen İsviçre"deki CERN"de açıklanan bozonu bulan bilim adamları Peter Higgs ve François Englert"e 2013 Nobel Fizik Ödülü verildi. Acaba CERN, yeni kelimeler hayatımıza sokabilecek mi?
Kelimeler sadece şairlerin, hatiplerin malzemesi olamaz. Hollanda niye toplum dayanışmasını seçti, Oxford niye selfie derken, Webster bilim dedi? Almanya"daki azınlıklar bir kelimeyi tutucu Almanlar"a nasıl benimsetebildi?
Türk Dil Kurumu sözlüğünde 75 bin kelime var. Peki, sokaktaki insan kaç kelimeyle konuşuyor ve entellektüellerimiz kaç kelimeyle kitaplarını tamamlıyor.
Tutunup yıldızlara yükselebileceğimiz çıpalarımız kelimelerdir. Yenisi ve eskisi demeden...
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.