Akılcı olana doğru
Hakan ArslanYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 06/09/1999, Pazartesi • Yeni Şafak Haber Merkezi
Türkiye "akılcı olan"la barışacak, bağdaşacak mı? Bu hem devletin hem de toplumun yanıtlaması gereken bir soru. Depremin getirdiği yıkım sonrasında yaşananlar iki "karşıt" görüş arasına sıkışıp kaldı. Geçen hafta, birbirini iter gibi görünüp aslında birbirini bütünleyen bu iki görüşün, "gerçeği örtmek" gibi bir ortak paydaya sahip olduğunu söylemiştik.
Oysa gerçek yalın bir yerde duruyor. Devlet yapılması gereken herşeyi yapmış değildir. Devlet hiçbir şey yapmamış değildir. Zaten bu çapta bir yıkım karşısında dünya üzerinde herhangi bir devletin, hiçbir aksaklık olmaksızın müdahalede bulunması da olanaklı değildir. Gelgelelim, bu "gerçek" ne devlete ne topluma "akılcı olan"ın izini sürmemek yönünde bir hak, bir gerekçe vermez.
Tüpraş örneğini ele alalalım. Yükselen alevler karşısında hiçbir ciddi araştırma, bilgilenme gereksinimi duymadan histerik çığlıklar atan, halkı korkuya ve endişeye sürükleyen medya mensupları da mevcut durumun tam olarak neye karşılık geldiğini, ne tür riskler taşıdığını açıklamakta son derece geciken Tüpraş yönetimi de eş ölçüde suçludur. Bir kez daha vurgulayalım: Yaşanan kargaşa her iki tutumu da haklılaştırmıyor.
İktidarı topa tutmak çözüm değil. Bugün hiçbir siyasi oluşum sanıldığı ölçüde itibar kaybetmiş ya da kazanmış değildir. Türkiye''de temennilerle gerçeğin birbirine karıştığı "wishful thinking" o kadar egemen ki millet iradesinin sandığa yansımasından önceki dönemlerde nice "otorite"nin dile getirdiği senaryolar bir sonraki döneme yönelik temenniler olmaktan öteye gidemiyor.
Yaşadığımız türden kargaşaların sandıkta siyasi sonuçlara dönüşmesi için çok yalın bazı koşullar var: "Merkez sağ." ANAP ile DYP''nin birleşmesine dayalı, yeni bir "yapılanma" gerçekleştirmek durumundadır. Benzer bir oluşum "merkez sol" için de geçerlidir. Dahası FP''nin de anlamlı bir siyasi konum kazanması gerekmektedir. Bunlar da yeterli değil. Toplumsal belirsizliklerin oluşturduğu koşullara değil, kendi iç dinamiklerine yaslanmak zorunda olan bu siyasi oluşumlar, devlet ve toplum için "akılcı hedefler" belirlemelidir. "Gerçekçi" olamayınca "akılcı" da olamazsınız. Şimdi kimi sorulara yine çok yalın yanıtlar getirebiliriz.
Bir iktidar ne yapmalıdır? İktidar devleti akılcı biçimde "yeniden yapılandırmak" için böyle yıkım anlarını ve bunun doğurduğu tartışmaları bekleyemez. Artık iktidarların ciddi ve bütünlüklü bir "siyasi irade" sergilemesi gerekmektedir. Örneğin, böyle bütünlüklü bir programın parçaları olmamakla birlikte, "Sosyal Güvenlik Yasası" ya da "Uluslararası Tahkim" gibi girişimler, yine sanılanın aksine ve toplumun farklı kesimlerinden gelen onca tepkiye karşın, halkın beklentisine uygundur. Halk "siyasi irade" istiyor. Siyasi irade "akılcı" olursa, hem "genel yarar" açısından "akıldışı" olan tepkileri göğüsleyebilir hem de hiçbir şeyin derinlemesine düşünülmeden sorgulandığı ölçüsüzlük ve toplumsal belirsizlik anlarını en aza indirgeyebilir.
Bir devlet ne yapmalıdır? Devlet binlerce kurtarma elemanı besleyemez, devlet binlerce iş makinası ve ekipman barındıramaz. Ama devlet, kendi sınırlı birimlerinin yanında, sivil toplum örgütlenmelerini, gönüllü kuruluşları, üçüncü sektörü teşvik edip destekler. Dahası, bir yıkım anında bunların koordinasyonu için gereken altyapıyı organize eder ve bu tür senaryoları sınamak için yıkım anlarını beklemez. Ama hepsinden önemlisi, yukarıda andığımız türden bir "siyasi irade"ye manevra alanı sağlayacak ve bu yolla kendisinden beklenenleri yerine getirebilecek ölçüde "esnek" olur. Haftaya, fırsatımız olursa, "devlet ve biz" başlığının barındırdığı sorulara değineceğiz.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.