Yakınımızdaki Avrupa
Hakan ArslanYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 09/01/2000, Pazar • Yeni Şafak Haber Merkezi
Avrupa''nın içten içe üretmekte olduğu "çatışma dinamikleri"ni, milli çıkarların yarattığı rekabet alanını iyi kavramak ve Türkiye''nin AB üyesi olarak bu düzlemde ne tür bir konum geliştireceğini uzun uzadıya düşünmek zorundayız.
Bugün iki yıl önce kaleme aldığım bir yazının kimi bölümlerini anımsatmak istiyorum: "Flora Lewis 1997 yılındaki bir yazısında Alman asıllı Fransız düşünür (harika bir karışım!) Andre Glucksmann''a değiniyordu. Lewis Fransa''da yaşayan Amerikalı bir gazeteci. Lewis yazısında ''Alman-Fransız dayanışmasına ilişkin kuşkuları'' dile getiriyordu. Yazar özetle, ''AB denen büyük girişimin altında yatan temel etkenin Almanya-Fransa ortaklığı olduğu, herkes için bir ön-kabul niteliğinde,'' diyordu, ''eğer burada bir çözülme olursa, geriye kalanlar da çözülür.''
Alman-Fransız eksenini korumanın bedeli çok ağır. Lewis Almanya-Fransa ayrışması üzerine çok fazla metin üretildiğini ve Glucksmann''ın da bu konuda görüş belirttiğini söylüyordu. Glucksmann, Lewis''e göre, tarihleri iç içe geçmiş bu iki milletin ciddi bir ayrışma yaşadığını, birbirlerinin duyarlılıklarına karşı son derece kayıtsız hale gelmekte olduklarını savlıyormuş. Glucksmann''a göre, Avrupa teknokratik ve bürokratik bir karmaşa içinde yozlaşmış bulunuyor ve bu haliyle ''Birleşik Avrupa'' fikrine genel bir bağlılık yaratma yeteneğinden yoksun bulunuyor. Glucksmann şunu soruyormuş: ''Ölmemek ya da ideoloji tarafından öldürülmemek için, fikirler olmaksızın yaşamak mecburiyetinde miyiz? Avrupa halen bir ruha sahip mi? Avrupa halen bir fikir olarak mevcut mu?''
Kimileri bu soruya olumlu yanıt veriyor ve ''Birleşik Avrupa''nın dünya üzerindeki ilk ''post-modern devlet'' modelini oluşturacağını söylüyor. Son dönemde bu konuda epeyce kitap ve kuram üretildi. Yine biraz geriye dönüp bu ''post-modern devlet'' projesi hakkında ABD''nin liberal aydınlarından John Schlesinger Jr.''ın NPQ''da söylediklerini anımsayalım. Schlesinger''a göre, kimilerince önerilen yeni demokratik sistem ''modern uluslarda ortaya çıkan değişik ve müdahaleci çıkarların temsil edilmesini, birbirine bağlı telebilgisayar ağlarıyla mükemmelleştiriyor.'' (Yani ''İnternet'', toplumun yeni siyasallaşma biçimine karşılık geliyor: yalıtık bireylerin toplumsal ortaklaşalığı!) Schlesinger, bu yeni demokrasi kuramının olası özellikleri olarak şunları sayıyor: ''Kitle partilerinin yerine tek bir konuyla ilgilenen lobiler; temsili yasama yöntemi yerine günlük elektronik plebisitler.'' Bundan çıkan soru şu:
''Böyle şeyler hükümetin sorunlara yönelme becerisini geliştirebilecek mi?''
Schlesinger''ın yanıtı şöyle: ''Bundan emin değilim. Aslında toplumsal parçalanmanın hızlanması yolunda, sonunda tutarsız, ehliyetsiz bir hükümet oluşması için bilgisayarlı plebisitlerle birleştirilmiş tek-çıkarlı lobilerden daha iyi bir kombinasyon düşünemiyorum. Bütün hatalarına rağmen, parti sistemi politik sisteme bir sorumluluk ve istikrar ölçütü veriyor. Düşünülen yeni sistem, elektronik teknolojilerle donatılmış sorumsuz politik maceracılar için biçilmiş kaftandır. Tarihi partilerin parçalanıp yok olması, iktidarı kişisel hareketlerin demagog önderlerine, onları finanse eden çıkarlara ve yönetici bürokrasiye bırakır.''
Tarihçi John Lukacs Simone Weil''in bir sözünü anar: ''Hiçbir şey kökeni olmayan hedefe gidemez. Bunun karşıtı fikir, ilerleme fikri zehirdir.'' İlerleyen ''çekirdek Avrupa'' yarın belki de büyük bir ''köksüzlük'' ve ''yönsüzlük'' tehlikesiyle karşı karşıya kalacak. İşte Avrupa''nın geleceğini bulanıklaştıran kasırga bu. İyi ama bunlar bize çok uzak sorunlar değil mi? Hayır, bunlar bilim-kurgu alıştırmaları değil, Türkiye''de yaşanan gerçekliğin ta kendisi. Avrupa bize hiç bu kadar yakın olmamıştı."
AB''ye aday ülke olmamız, dahası "Roma krizi" sırasında Avrupa''nın dinamiklerini ciddi biçimde etkilememiz bu temel gerçeğin çok daha geniş kesimlerce anlaşılmasını sağladı (Gerçi, aday oluşumuzu alkışlayanların büyük bölümü "Roma krizi" dönemindeki etki alanımızı bugün de pek kavrayamıyorlarsa da bu o kadar önemli değil!). Avrupa bize hiç bu kadar yakın olmamıştı. Gelgelelim, bu yakınlık yalnızca Kopenhag ölçütlerine ve AB Mevzuatı''na uyum sağlama zorunluluğunu getirmiyor. Aynı zamanda, Avrupa''nın içten içe üretmekte olduğu "çatışma dinamikleri"ni, milli çıkarların yarattığı rekabet alanını iyi kavramak ve Türkiye''nin AB üyesi olarak bu düzlemde ne tür bir konum geliştireceğini uzun uzadıya düşünmek zorundayız. Avrupa bunca yakındayken, bizim düşünmekte gecikmek gibi bir lüksümüz yok.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.