Küresel dalgalanma bahar havasını bozdu

Yatırım tercihinin faiz ve borsada dağılımı yabancı lehine gelişti. Türkiye ekonomisi küresel etkiye daha çok bağlandı. Seçimden sonraki bahar havası da küresel sermaye dalgasıyla kısa sürdü

Seçim atmosferinin tek parti iktidarı ile sonuçlanması piyasalarda kısa süreli bahar havası yarattı. Sermaye yatırımlarında küresel sermayeden yüksek oranda nasibini almış olan Türkiye''de bahar havası da kısa sürdü. Yatırımcılar ise bu hareketleri sonbahar olarak değerlendirdi.

Türkiye ekonomisi 2002 yılından itibaren olumlu büyüme sürecinde sermaye piyasalarını yönetmekte yeterli bulunamadı. İç borçlanma faizlerinin yüzde 65 seviyelerinden yüzde 20''nin altına düştüğü süreçte, yabancı yatırımcıların artan talepleri gözlendi. Son mali dalgalanmanın yaşandığı 2006''nın Mayıs ayından sonra bile yabancılar iç borçlanma senetlerine olan yatırımlarını 13 milyar dolardan 33 milyar dolara kadar artırdılar.

Yabancı yatırımcıların Türkiye''de faize para yatırdıkları dönemde ise yerli yatırımcılar döviz alıp beklemeye başladı. Ortada bir tezat oluşuyordu. Yerli yatırımcının dövize yatırım yapması ve buradan kazanç umut etmesi Türkiye''nin ekonomik istikrarı için zararlıydı. Adeta Türkiye''nin 1994 ve 2001''de yaşandığı gibi döviz krizine girmesi yerli yatırımcının kazancı olacaktı. Burada yerli yatırımcı olarak para sahipleri, yani tasarrufçular ifade ediliyor. Reel sektör ise geçen yıldan beri sürdürdüğü dışardan borç alarak yeni yatırım hamlesini devam ettirdi. Hatta reel sektörün döviz borçlanması, tasarruf sahiplerinin döviz alımlarının iki katına yakındır. Küresel sermaye hareketinin en fazla hâkimiyet kurduğu piyasa, borsa oldu. Yabancıların borsa payları yüzde 70''in üzerine çoktan çıktı. Yerli yatırımcılar hem miktar olarak, hem de sayı olarak borsadan uzaklaştı. Yatırım tercihlerinin faiz ve borsada dağılımı yabancılar lehine gelişti. Bu sayede Türkiye ekonomisi küresel etkilere daha fazla oranda bağlandı. Seçim sonrası yaşanan bahar havası da küresel sermaye dalgası nedeniyle kısa sürdü. Piyasalarının küresel hareketlerden etkilenme oranının yükselmesi, yerli yatırımcının önemini artırdı.

Yerli yatırımcı eksikliği Türkiye ekonomisindeki başarının yansımasını kısıtladı. İMKB''de yer alan şirketlerin değerleri, 2002''den 2007''ye 10 kat artışla 333 milyar dolara yükselirken yerli yatırımcıların servetleri aynı oranda artamadı. Hatta yabancı yatırımcıların muazzam boyuta ulaşan borsa kârlarını realize edebilecekleri yerli yatırımcı potansiyeli oluşmamıştır. Bu durum yabancıların borsa satışlarına başlamaları halinde düşüş oranlarını beklenenden daha yüksek oranlara taşıyabilir. Piyasalarda yerli yatırımcı davranışını özellikle ele almak gerekiyor. Geçen yıl mali dalgalanma yaşanırken Türk kamuoyunda "çifte seçim yılı olan 2007''de kriz senaryoları" çok yoğun çizilmişti. Türkiye büyük değişim ve gelişim fırsatını adeta kör gözle izlemiş ve bu süreçte yazılı ve görsel basın yerli yatırımcıları büyük oranda yanıltmıştı.

Sermaye piyasalarında yabancıların alımlarına karşı çıkmak gibi bir durum söz konusu değil. Burada eksik bırakılan alan yerli yatırımcının bu fırsatları görmemesiydi. Ekonomi yönetiminden sermaye piyasaları yönetimine, mali kuruluşların yönlendirmelerinden yazılı ve görsel basının yönlendirmesine kadar geniş bir sorumlu kesim bulunuyor. Türkiye, ekonomide sağladığı başarıyı kürsel sermaye hareketlerine bağlamanın sıkıntılarını yaşayabilir.

Siyaset sahnesi başarısız olanların tasfiyesini kısmen sağlıyor. Seçim sonrasında halktan beklediği desteği bulamayanlar seçimlerden sonra sorumluluk üstlenip arenayı terk ediyor. Seçim sürecinde ekonomi de başlıca kullanılan alanlardandı. Ekonominin ne yöne gittiği seçmene hem siyasiler tarafından hem de yazılı ve görsel basın tarafından aktarıldı. Seçmen yanlış ve yanıltıcı bilgi veren partilere gereken cevabı sandıkta verdi. Oysa benzer yanıltıcı bilgiler diğer iletişim araçları üzerinden de verilmişti. Örneğin; Bu yılı çifte seçim nedeniyle kriz olasılığı olarak görenler, cari açığı 2004''den beri yüksek oranda kriz nedeni olarak gösterenler, Türkiye''nin borçlarını gerçek durumdan çok daha riskli sunanlarda yaşanılan süreçte beklentilerinin gerçekleşmediğini gördüler.