Piyasada oyun var dolar nasıl fırladı?

Geçen hafta piyasa hareketleri açısından son derece önemli gelişmeler yaşandı. Ocak ayında başlayan küresel kriz borsa üzerinde etkili olurken, faiz ve döviz piyasaları daha sakin kalmıştı.

Fakat son bir hafta içerisinde bu tablo hızla değişti. Hatta borsanın çok daha sakin seyrettiği bir hafta yaşamamıza rağmen faiz ve döviz piyasaları hareketlendi. Özellikle de döviz piyasası adeta karıştı.

Geçen hafta yaşanan döviz hareketinin bir diğer önemli özelliği de yurtdışı piyasalarda önemli bir çalkantının olmadığı bir ortamda gerçekleşmesiydi. Dışarıda hafta içerisinde yaşanılan tartışmalar özellikle kriz bitti mi sorusu üzerineydi. Piyasalarda kısmi iyileşmeler ve toparlanma çabaları yaşanıyordu. Fakat bu dış ortama rağmen döviz piyasamız içerde beklenmedik hareketler sergiledi.

Türkiye piyasasında yaşanan ayrışık hareket dikkat çekerken, hareketin başlangıcının bir sızıntı habere rastlaması da ilginçti. Sızıntı habere göre malum kapatma davasında kapatma yönünde görüş geleceği belirtiliyordu. Oysa haber yalanlanmış ve hatta rapor bu şekilde gelmemiş olmasına rağmen ülke olarak farkımızı korumayı başardık. Artık pazara düşen ama yalanlanmış bir görüş vardı ve bu görüş olumsuzdu.

Türkiye''de piyasa analizlerinde döviz piyasasında iki güvenceye önem verilir. Merkez Bankasının kasasında bulunan 70 milyar doların üzerindeki döviz rezervi ilk güvence olarak sunulur. İkinci güvence ise özel kesimin bankalarda tuttuğu 95 milyar dolara yakın döviz hesapları öne sürülür. Fakat bu güvencelere rağmen hatırlamak gerekir ki 2006 Mayıs dalgalanması da ciddi etkiler yaratmıştı. Hatta yine hatırlamak gerekir ki o dalgada TMSF elinde bulundurduğu dövizleri kademeli satışa sürmüştü ama döviz yine de fırlamıştı.

Geçen hafta döviz piyasasında yaşanan bağımsız yükselişte karşımıza alıcı taraf olarak yabancılar çıktı. Yerlilerin de artık satış tarafından ziyade alış yönünde hareket ettikleri belirtiliyordu. Oysa bizler için önemli olan alıcıların kimliği değildi. Önemli olan bu alışların gerekçesinin bulunması idi. Ve gerekçe yine siyasi belirsizliği artıracak bir belirsizlik olarak karşımıza çıktı. Kapatma davası belli değildi, yani kapatılamamıştı.

Kapatma davasının ardından dış piyasalarda yaşanan çöküşle beraber iç gerilim Türkiye''de İMKB''yi sert bir düşüşe taşımıştı. O gün yaşanan çöküşe rağmen dolar ve euro bugün bulundukları seviyenin daha altında kalmıştı. Oysa şimdi hem dolar hem de euro artık kara pazartesiyi çoktan daha yukarı aştılar. Borsa ise son gün yine dış piyasalara bağlı ama daha olumsuz bir hareketle düştü. Pazartesi görüşülmesi beklenen dava kararının ekonomiyi hukuk koridorlarından kurtarıp kurtarmayacağı bilinemiyor. Bilinemeyen bir başka gerçek ise yine pazartesinin kararıp kararmayacağıdır.

Türkiye artık farklılaşmaya başladığını son iki hafta içerisinde net şekilde gösterdi. Bizim borsamız dava öncesine göre en alt seviyede. İMKB-100 endeksi 11 Şubat ve 07 Mart günlerinde 41 bin seviyelerine kadar gerilemişti. Yaşanan belirsizlikler sonrası borsamızı da artık 40 binlerin altında kapatmaya başladı. Benzer farklılıklar döviz ve faiz piyasalarında da görülmüş ve yükselişler kriz döneminin en üst seviyesine taşınmıştır. Artık dünyada farkımız fiyatlarımız olarak görülüyor.

Borsamız neden çok çöküyor sorusunun bir diğer cevabı karşı ayağın eksikliğinde aranabilir. Yabancıların hareketlerini dengeleyecek bir yerli kitlesi hem döviz piyasasında hem de faiz piyasasında bulunmaktadır. Oysa aynı yerli kitlesini borsa ayağında göremiyoruz. Çünkü onlar hala İMKB başkanının açıkladığı gibi düşüşte etkililer. Yabancılar Ocak 2000''den sonra en büyük satışlarını Ocak 2008''de gerçekleştirmiş olmalarına rağmen yine düşüşün sorumlusu gösterilmiyorlar. İlginç!

Döviz piyasasında geçen hafta yaşanan hareketle YTL''nin değer kaybı yüzde 17''ye vardı. Ocak ayının ilk haftasında borsa düşerken döviz fiyatları da düşüyordu. Bu trend tersine döndü. Artık borsa daha sakin ama döviz piyasası yükseliyor. Borsa gibi likit olmayan piyasada yapılan satışların karşılığında çıkan para dövize yönelebiliyor. Bizler piyasalar arasındaki gecikmeli bu oyunları geçmiş yıllarda da yaşamıştık. Yabancıların borsada hisse satışı yaparken diğer piyasaları bekletmesi ve bir süre sonra dövize yönelmesini biliriz. Kriz tecrübemiz o kadar çok ki!

Dolar hareketinin önemine dikkat çekmek gerekir. Yabancıların oyun safhalarına geçmiş yazılarımızda özel dikkat çektik. Potansiyel döviz hareketinin yaşanabileceğine özel önem vermiştik. Dolar 1,27 direncini aşarak önemli güç toplamış oldu. Bu gücün kaynağının siyasal belirsizlik olduğunu belirterek aynı sürecin devamı halinde 1,43''lerin kısa sürede hedef olabileceğini görebiliriz.

Küresel krizden bağımsızlığa başlamış olsak ta dış âlem gelişmelerini yakından izlemeliyiz. Bu hafta dikkat çeken bir önemli hareketi belirtmek gerekiyor. Emtia piyasalarında özel fiyatlar oluşmaktadır. Brent türü petrol hedef fiyatımız olarak aylar öncesinden beklediğimiz seviyelere ulaştı ve geri döndü. Brent petrolde 110 doların, Altın''da ise 1.040 doların son zirveler olabileceğini izleyeceğiz.

Bugün sermaye piyasalarımızın karşı karşıya bulunduğu tablo geçmiş ekonomi yönetiminde bulunanların mirası. Yerlilerin borsadan çıktığı veya çıkartıldığı tablo o yönetim döneminde gerçekleşmiştir. Yine aynı dönemde piyasa denetleyici kurumun nerede ise çoğu suçları yerliler üzerinden ve maalesef ki işlemler üzerinden bulmaya çalışması, Türk varlığını azaltıcı yönde etkilemiştir. Türkler neden kaçtı şeklinde sorumuzu yeniden ve belki de yüzüncü kez tekrarlayabiliriz. Bugün yabancı sermaye riskine dikkat çeken Şener o gün bu yolun en büyük kapısının açıldığı piyasanın bakanıydı.